Opknappertje

Gepubliceerd op 10 februari, 2018 door Danny Post

3

De hoedenwinkel waarin alles bij het oude bleef

Hoedenmagazijn C.H. Berghout-Bergman was een begrip in Gouda. Deftige dames liepen er graag binnen om een hoofddeksel uit te zoeken. Het markante winkelpand staat nu te koop en trekt veel belangstelling vanwege het interieur. Dat bleef namelijk altijd hetzelfde. 

Het stof ligt dik op de hoedjes in de etalage en de gevel heeft in geen jaren een likje verf gehad. Het Goudse hoedenmagazijn C.H. Berghout-Bergman is als een antieke, verschoten foto. Een aandoenlijke relikwie uit een ver verleden. Voorbijgangers zagen het pand in de Lange Noodgodsstraat met de dag verder verbleken. Soms stopten ze en tuurden ze door de ramen, gegrepen door het interieur dat nog helemaal is zoals in de jaren zestig.
Mensen die hoopten binnen te kunnen rondkijken, stonden echter voor een gesloten deur. Hoedenmagazijn C.H. Berghout-Bergman ontving al heel lang geen klanten meer en werd vorig jaar zomer plotseling te koop gezet. Wat is de geschiedenis van deze mysterieuze zaak? Wie waren de eigenaren? En hoe komt het dat het interieur bevroor in de tijd? Ik móet het weten.

hoedenwinkel-gouda-berghout-bergman-go-with-the-vlo

Al bijna twintig jaar gesloten. Toch bewaren veel Gouwenaars warme herinneringen aan dit adres.

hoedenwinkel-gouda-berghout-bergman-hoed-go-with-the-vlo

Wachtend op klanten die niet meer zullen komen.

berghout-bergman-hoedenwinkel-gouda-go-with-the-vlo

Gelukkig voor ons: de winkelinrichting kreeg nooit een update.

hoedenmagazijn-berghout-bergman-reclame-go-with-the-vlo

Kiekje van Stichting Tekens aan de Wand. Zij inventariseren oude reclames. (Tekens aan de Wand)

hoedenmagazijn-willy-berghout-bergman-gouda-go-with-the-vlo

Geschilderd portret van Willy Berghout-Bergman in de etalage. (Tekens aan de Wand)

hoedenwinkel-gouda-berghout-bergman-keuken-go-with-the-vlo

Tot het laatst zette ze haar thee op dit granieten blad.

Ik plaats een oproep in de Facebook-community Herinnert u zich Gouda van toen nog en de reacties stromen binnen. Petra Albas: “Ik woonde hier ruim dertig jaar geleden om de hoek. De winkel was van een heel vriendelijk echtpaar. Ik en een vriendin kregen altijd de uitgelezen roddelbladen van ze om plaatjes uit te knippen. Ze hadden een camera tussen de hoeden in de winkel geplaatst, zodat ze boven op een ‘tv’ zagen wie er binnenkwam. Via de zijopgang mochten we dan doorlopen. Het was gezellig kletsen met ze.” Thea de Wit: “Ze hadden een prachtig assortiment. Ik kwam er als kind om handschoentjes te kopen.”
Roel Bonkes heeft de meest gedetailleerde informatie. “De winkel was eigendom van het echtpaar Berghout-Bergman,” vertelt hij me. “Ton was ooit werkzaam bij Van der Heuvel schrijfmachines. Zijn vrouw Willy legde zich toe op het maken van hoeden. Ze vervaardigde met zwier haar ontwerpen, in die tijd nog met voiles en veren. Haar man hielp bedreven met het maken van de houten modellen waarop de hoeden tot stand kwamen. Mede door Willy’s menselijke betrokken kant ontstond er een geanimeerde klantenkring. Bij het ouder worden kreeg ze kwalen en verdween in de anonimiteit, in betrekkelijk korte tijd zelfs. Haar echtgenoot overleed en haar zoon en enig kind werkte als arts in Duitsland.”
In 1999 sloot Willy na 38 jaar de deuren van haar hoedenmagazijn. Ze was toen al 75 jaar oud. Tot aan haar dood in 2010 zou ze nog wel boven de winkel blijven wonen.

Strenge oude vrijsters
Toch blijkt al snel dat de hoedenhistorie van Lange Noodgodsstraat 5-7 nog veel verder teruggaat. Lang voordat Willy in 1961 aan het roer kwam, zwaaiden hier nog enkele andere dames de scepter. Ik ontdek dat de hoedenwinkel in 1917 geopend werd door de gezusters Spruijt en vanaf 1932 in handen was van de gezusters Van Treijen. Vooral dit laatste duo was zeer bekend in de stad. Ze trouwden nooit en leefden voor hun hoeden. De Goudse Gerrie Woudenberg op Facebook: “Volgens mijn oma kochten de vrouwen van notabelen er hun hoeden. Het was geen Dior wat ze verkochten, maar wel van niveau. Het waren struise tantes.
Ze hadden hun werkruimte achter de winkel en woonden erboven.”
Wie de gezusters Van Treijen echt goed gekend heeft, is de inmiddels 81-jarige Cécile van der Loo. Ik kom met haar in contact via Jacqueline van de Goudse hoedenwinkel ’t Matelootje. Cécile werkte tussen 1953 en 1955 als modiste voor de zussen. “Toen ik bij ze begon, was ik pas zeventien. Ik was de jongste van de vier modistes die ze op dat moment in dienst hadden. De dames Van Treijen waren toen zelf al aardig op leeftijd. Je had juffrouw Nelly en juffrouw Marie. Nelly voerde het bewind over de zaak, terwijl Marie het huishouden deed.”

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-atelier-go-with-the-vlo

Voor Willy was in dit atelier juffrouw Nelly de baas. Hier bracht modiste Cécile vele dagen door.

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-trap-go-with-the-vlo

Ook aan de rest van het pand werd weinig tot niets veranderd.

gouda-hoedenwinkel-berghout-bergman-kamer-go-with-the-vlo

De woning boven de winkel. Het is er al acht jaar uitgestorven.

woonkamer-hoedenwinkel-berghout-bergman-go-with-the-vlo

Na een dagje ploeteren op nieuwe hoeden, konden de vingers genieten van de vrijheid op de piano.

gouda-hoedenwinkel-nostalgie-go-with-the-vlo

Al vond juffrouw Nelly muziek niet geschikt voor mensen uit de arbeidersklasse.

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-balkon-go-with-the-vlo

Zowel het echtpaar Berghout-Bergman als de gezusters Van Treijen waren hier decennia gelukkig.

“Alle hoeden ontstonden nog door ijverig stomen en vormen” vertelt Cécile. “Waarbij je eerst de kwaliteiten en verschillen tussen de capalines moest leren die uit Frankrijk kwamen. Vervolgens werd je losgelaten achter de stoom om er te leren vormen.” Cécile en haar collega’s creëerden met de hand eveneens veel hoofdtooien voor bruiden. “De bruidskapjes maakten we van zijden schuine biezen verstevigd met wit leton, die we in bloemmotieven modelleerden. Aan de onderrand van de kapjes werd dan de gerimpelde sluier bevestigd.”
Ze herinnert zich het atelier achter de winkel als een plek waar weinig daglicht binnenkwam. “De tafel bij het raam ving wat licht van buiten, maar verder brandden er glazen gestreepte lampen. Er heerste een degelijke ouderwetse discipline.” Juffrouw Nelly was streng en conservatief. “Wij herademden soms als er even geen toezicht was. Ook de oudere personeelsleden. Juffrouw Nelly is nog een keer heel boos geworden toen ze hoorde dat er bij ons thuis muziek werd beoefend. Volgens haar paste zoiets ábsoluut niet in een arbeidersgezin.”

Tijd om afscheid te nemen
Er werd echter ook volop gelachen, aldus Cécile. “Eén keer hadden we toen juffrouw Nelly weg was, met z’n allen gelapt en bij de groenteman naast de winkel kersen gekocht. Helaas kwam ze net op het verkeerde moment weer binnengelopen. De kersen lagen op een stoel en een collega deed toen alsof ze wilde gaan zitten. Met haar achterwerk bleef ze net boven de stoel hangen. Het duurde even en ze kreeg het ondertussen Spaans benauwd. We hadden de grootste moeite om onze lach in te houden. We werden uiteindelijk uit deze benarde situatie gered, doordat er een klant in de winkel verscheen en juffrouw Nelly haar moest gaan helpen.”
Cécile bewonderde Nelly’s verkooptalent. “Zo hadden we één goede, maar lastige klant. Deze was moeilijk tevreden te stellen en kwam vaak terug. Dan hield juffrouw Nelly een hoed even boven de stoom en zei ze vriendelijk: ‘Ziet u mevrouw, ik denk dat de hoed nu beter bij uw gezichtsvorm past. Zet hem maar eens op.’ En ja hoor, de dame vertrok met een blij gezicht.”
Cécile vond het twee heerlijke jaren bij de gezusters Van Treijen. “Ik heb veel van ze geleerd. Als ik nu langs de winkel loop, is het met een heleboel goede herinneringen aan vroeger.”

hoedenwinkel-gouda-trap-berghout-bergman-go-with-the-vlo-2

Het pand stamt uit 1886 en aan de tweede etage lijkt ook al zo lang niets meer gedaan.

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-slaapkamer-go-with-the-vlo

Op een centrale verwarming na dan.

hoedenwinkel-gouda-kamer-go-with-the-vlo

Het pand telt drie woonlagen plus een vliering.

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-kamer-go-with-the-vlo

Oké… Laten we weer snel naar beneden gaan.

hoedenwinkel-gouda-berghout-bergman-nostalgie-go-with-the-vlo-2

Zo’n schitterend interieur wil je er toch niet uit slopen? Ik zou het in ieder geval niet kunnen.

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-etalage-go-with-the-vlo

Wie kust deze winkel wakker uit zijn sluimerslaap? (Tekens aan de Wand)

De gezusters Van Treijen zeiden hun hoedenpaleisje in 1961 gedag vanwege ouderdom en gezondheidsproblemen. Dezelfde redenen waarom Willy Berghout-Bergman er bijna veertig jaar later ook mee stopte. De huidige eigenaar is Willy’s zoon Alexander Berghout. De inmiddels gepensioneerde arts woont in het Duitse Frankfurt am Main. Hij liet het pand uit 1886 lange tijd intact als een soort eerbetoon aan zijn moeder, maar besloot vorig jaar om de winkel en bovenliggende woonruimte te koop te zetten. Al is het met pijn in het hart, bekende hij in het Algemeen Dagblad, dat ook over deze bijzondere tijdcapsule schreef. “Er kleven veel dierbare herinningen aan het adres, waardoor ik het in eerste instantie niet wilde verkopen. Ik heb een tijdje gespeeld met het idee om van de winkel een atelier te maken. Mijn vrouw is namelijk beeldend kunstenares. Maar mijn leven en dat van haar zijn hier in Duitsland.”
Af en toe komt Alexander nog naar Gouda om vrienden te bezoeken. Dan loopt hij altijd even een rondje door zijn ouderlijk huis en denkt hij weemoedig terug aan de bedrijvigheid die hier ooit heerste. Zijn moeder die druk bezig was in haar atelier, de hectische zaterdagen waarop half Gouda langswipte om hoeden te passen voor de zondagse kerkdienst, de bestellingen die hij als jochie mocht rondbrengen. “Er hangt nog een bepaalde sfeer die iets wegheeft van vroeger. Het heeft me veel moeite gekost om de winkel in de verkoop te zetten, maar het is tijd om dit hoofdstuk af te sluiten.” De vraagprijs bedraagt 235.000 euro. Alexander hoopt dat de nieuwe eigenaar op respectvolle wijze met dit stukje Goudse historie zal omgaan.
Misschien een vierde generatie hoedenverkopers op dit adres? Het zou zo mooi zijn.

Alle informatie over de winkel en woning vind je op funda.nl. Van de prijs is vast nog wel iets af te praten, want het pand staat al sinds vorig jaar zomer te koop. Nog een extra tip: kijk ook eens op de Facebook-pagina van Tekens aan de Wand: tekensaandewand. Deze stichting is opgericht in 1999 met het oog op het inventariseren en zo mogelijk behouden van waardevolle historische buitenreclames. Vele geweldige foto’s van markante panden zoals deze hoedenwinkel.

 

gouda-hoedenmagazijn-berghout-bergman-go-with-the-vlo

Zal Lange Noodgodsstraat 5-7 in de toekomst nog iets van zijn verleden weten te behouden?

hoedenwinkel-berghout-bergman-gouda-go-with-the-vlo

Willy’s zoon Alexander hoopt het vurig. (Tekens aan de Wand)

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



3 Responses to De hoedenwinkel waarin alles bij het oude bleef

  1. Sandra says:

    Heel mooi artikel, heel herkenbaar altijd naar binnen gekeken en gefantaseerd naar het verhaal. Het heeft zo iets bijzonders, het mysterieuze en je voelt dat het vroeger echt een mooie voorname winkel geweest moet zijn. Het is te hopen dat in ieder geval het winkeinterieur behouden blijft. Jammer dat er geen foto’s zijn van hoe het destijds eruit zag.

  2. Wil Duijndam says:

    Leuk artikel. In Gouda staan nog twee panden met rijke historie.
    In de kuiperstraat een “borstel” winkel en op de lage Gouwe het pand van Kamphuizen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑