Vlo lit sonja-barend-biografie-je-ziet-mij-nooit-meer-terug-go-with-the-vlo

Gepubliceerd op 27 maart, 2017 door Danny Post

0

De tragische zoektocht van Sonja Barend

Je ziet mij nooit meer terug heet de autobiografie van Sonja Barend. De talkshowdiva wordt al haar hele leven gekweld door de mysterieuze verdwijning van haar vader tijdens de Tweede Wereldoorlog. En waarom zweeg haar moeder hierover? Welk groot geheim verborg zij?

Het is al meer dan zeventig jaar geleden, maar in een heleboel families dreunt de Tweede Wereldoorlog nog steeds na. Ik ken de problematiek van dichtbij. Mijn oma van vaderskant beleefde woelige jaren tussen 1940 en 1945. Ze sprak er nooit over, maar je hoeft maar naar oude foto’s te kijken om te weten dat deze periode een omslagpunt was in haar leven. Voor de oorlog zie je een vrolijk lachende jonge vrouw, erna een harde tante met verbeten trekken op het gezicht. Bitter. Ze was in de jaren die volgden geen gezellige moeder en ook geen gezellige grootmoeder. Het contrast met mijn andere oma, zachtaardig en altijd lief, kon niet groter zijn. Terwijl mijn vader het verleden het liefst vergeet, ben ik er altijd razend nieuwsgierig naar geweest. Uit respect voor de rest van mijn familie houd ik het hoe en wat hier bewust vaag, maar laat ik het zo zeggen: ik zou er waarschijnlijk een boek over kunnen schrijven. Ik heb nog zo veel vragen en ik kan ze mijn oma helaas niet meer stellen. Ze overleed in 1989. Zelfs op haar sterfbed bleef ze zwijgen. Ik pushte haar om toch eens meer over vroeger te vertellen – zo vlak voor het einde maakte het toch niet meer uit, redeneerde ik – maar ze wuifde elke vraag weg. En ik was toen pas zeventien. Te jong om haar te dwingen om antwoord te geven.

donner-sonja-barend-je-ziet-mij-nooit-meer-terug-go-with-the-vlo

Sonja Barend was op zaterdag in boekhandel Donner. Daar deed ze haar emotionele verhaal.

sonja-barend-talkshow-je-ziet-mij-nooit-meer-terug-go-with-the-vlo

Op tv was Sonja nooit bang om de confrontatie aan te gaan. Bij haar moeder durfde ze minder te drammen.

Wellicht is het een illusie om te denken dat ik als volwassene mijn oma wel had kunnen bewegen om openheid van zaken te geven. Iemand die niet wil praten over zaken die te pijnlijk zijn, laat zich niet dwingen. Dat blijkt ook maar weer eens uit de onlangs verschenen autobiografie Je ziet mij nooit meer terug van Sonja Barend. De 77-jarige talkshowkoningin vertelt hierin over de vragen die haar al sinds haar jeugd achtervolgen. Belangrijkste vraag: wat is er met haar Joodse vader gebeurd tijdens de oorlog? Op een dag kwamen twee mannen hem thuis ophalen. “Je ziet mij nooit meer terug,” waren zijn laatste woorden tegen Sonja’s niet-Joodse moeder. Ze bleken profetisch. Hij kwam om in Auschwitz. Sonja probeerde later met haar moeder over die tijd te praten, maar ze kreeg alleen de summiere details te horen. Verder hield haar moeder de kaken altijd stijf op elkaar. Sonja, die op tv duizenden mensen van alles ontfutselde en bekend stond om haar gehaaide interviewtechniek, kreeg thuis nul op rekest.

Zwijgend als het graf 
“Natuurlijk heb ik het regelmatig geprobeerd,” vertelt Sonja afgelopen zaterdag wanneer ze in de Rotterdamse boekhandel Donner is voor een signeersessie. Vooraf heeft ze een gesprek met de schrijver Marcel Möring op het grote podium. “Maar dan zei mam altijd: ‘Ach kindje, dat weet ik allemaal niet meer. Het is zo lang geleden.'” Sonja baalt dat ze niet meer door durfde door te drukken zoals ze in haar talkshows wel deed. Waarom werd haar vader al in 1942 opgepakt, terwijl er op dat moment nog geen Joden uit gemengde huwelijken werden weggevoerd? Wie waren de mannen die hem ophaalden? Wat voor man was hij zelf? Hoe was het huwelijk van haar ouders? Waarom liet Sonja’s moeder haar na de oorlog nog twee jaar bij haar grootouders wonen? De muur die Sonja’s moeder om zich heen had gebouwd, liet zich nooit afbreken. Ze was een onneembare vesting. Nu, zoveel jaar naar haar dood, staat Sonja met lege handen. Ze hield zielsveel van de vrouw die haar baarde, maar is ook verschrikkelijk boos en gefrustreerd.

donner-sonja-barend-autobiografie-go-with-the-vlo

De enorme menigte luisterde ademloos toe. Wat een triest (en voor sommigen herkenbaar) verhaal.

sonja-barend-signeren-donner-boeken-go-with-the-vlo

Sonja had haar favoriete vulpen vooraf gelukkig goed volgetankt. Ze bleef signeren.

Sommige mensen die Sonja’s boek lazen, hebben een donkere theorie over haar moeders zwijgen. Is het mogelijk dat zijzelf de hand in de verdwijning van haar man had? Gaf ze hem aan omdat ze ongelukkig was in hun huwelijk en van hem af wilde? Sonja gelooft dit niet. “Ik weet voor 99,9 procent, nee voor hónderd procent zeker dat mijn moeder mijn vader niet verraden heeft,” stelt ze. “Mijn moeder was zo gesloten als een oester, maar ze loog nooit.”

Een priester die een klap verdiende
Het staat voor Sonja als een paal boven water dat haar moeder iets belangrijks te verbergen had. Toen ze overleed, werd er namelijk een kleine katholieke herdenkingsmis gehouden. De priester die de mis leidde, verklaarde tijdens zijn preek plechtig dat Sonja’s moeder hem kort voor het einde “een groot geheim” vertelde. De presentatrice kookte van woede. Ze smeekte de priester om haar alsjeblieft te zeggen wat dat geheim toch was, maar hij hield zijn mond stevig dicht. Cynisch: “Hij zei dat hij het echt niet kon maken om het biechtgeheim te schenden.”
Dat Sonja’s moeder toch al dood was en hij over informatie beschikte die voor hem onbelangrijk was, maar voor Sonja van levensbelang, maakte geen verschil. Kerkregels waren kerkregels. “En zo heb ik nog wel tien van zulke verhalen,” verzucht ze. Ook andere mensen die haar ouders hadden gekend konden of wilden niet over de kwestie praten. Sonja kwam geen steek verder.

sonja-barend-je-ziet-mij-nooit-meer-terug-go-with-the-vlo

Lekker lezen voor het slapengaan en morgen ontroerd weer op. Dit boek raakt je. 

sonja-barend-signeren-donner-danny-post-go-with-the-vlo

Let op mijn blosjes. Ik was zeer onder de indruk van deze krachtige dame.

Wanneer het gesprek op het Donner-podium afgelopen is en ik in de rij sta om mijn exemplaar van Je ziet mij nooit meer terug te laten signeren, merk ik hoezeer Sonja’s levenslange zoektocht de mensen raakt. Een oudere man voor me schiet vol zodra hij aan de beurt is. “Uw verhaal is ook het verhaal van mijn vrouw Hester,” zegt hij met een trillende stem. Sonja knikt meelevend. “Meneer, ik heb dat de laatste tijd al zo vaak van lezers gehoord. Het blijft moeilijk hè?”
Zelf krijg ik er niet meer uit dan “Voor Danny alstublieft, eindigend op een ‘y’.” Ik merk dat ik rode wangen heb van opwinding. Sonja is een van de gezichten uit mijn jeugd, thuis keken we trouw naar haar talkshow. Ze is een icoon. Hartstikke leuk om haar eens in het echt te ontmoeten, al is het dan met een menigte ellebogende bejaarden om mij heen (wie durft te beweren dat ouderen beleefder zijn dan jongeren en altijd keurig hun beurt afwachten, is niet goed wijs). Sonja’s indringende memoires sporen me aan om opnieuw in het verleden van mijn oma te graven. Ik ben van plan om contact op te nemen met het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies in Amsterdam. Misschien is er ook nog wel ergens iemand in leven die mij meer kan vertellen. Vroeg of laat zal de waarheid toch boven tafel moeten komen?

Je ziet mij nooit meer terug
Sonja Barend
Uitgeverij De Bezige Bij
ISBN 978 90 234 4978 2
Prijs: € 19,99
debezigebij.nl

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑