#tbt Rotterdam bombardement in kleur go with the vlo

Gepubliceerd op 9 juni, 2016 door Danny Post

11

Dia’s tonen het verwoeste Rotterdam in kleur

Medewerkers van het Stadsarchief Rotterdam werden gek toen ze in twee doosjes 34 kleurenbeelden aantroffen van het bombardement op Rotterdam. Het is een vondst van groot historisch belang. Zoveel kleurenfoto’s zijn er niet van de verwoeste stad. Op deze Throwback Thursday toon ik je er een aantal. 14 mei 1940 lijkt als de dag van gisteren. 

Foto’s: Stadsarchief Rotterdam

Ik weet het. Ik heb laatst nog uitgebreid stilgestaan bij het bombardement op Rotterdam. Maar deze opmerkelijke foto’s móet ik met jullie delen. Ze zijn zo bijzonder. Op de beelden zie je onder meer een brandweerwagen tussen het puin, de kapotte Laurenskerk, de verpulverde grachtenpanden langs de Haagseveer en de restanten van Café Loos aan het Hofplein. Niet zoals we die taferelen meestal zagen, in zwart-wit, maar in kleur. Echt zoals het was. De nieuwe, verwoeste wereld waarin de Rotterdammers na die 14e mei in 1940 ontwaakten.

Rotterdam Cafe Loos go with the vlo

Café Loos aan het Hofplein. Het markante gebouw had volgens experts hersteld kunnen worden.

Rotterdam bombardement kleur go with the vlo 3

Voor de brandweer viel er weinig meer te blussen. De stad was al in vlammen opgegaan.

Rotterdam Korte Hoogstraat bombardement go with the vlo 2

Coolsingel. Hier loopt nu de Koopgoot. Het Beursgebouw achter deze ruïne kennen we gelukkig nog steeds.

Rotterdam bombardement kleur go with the vlo 6

De toren van de Laurenskerk bleef als door een wonder overeind staan.

Rotterdam Blaak bombardement go with the vlo

Rotterdam moest helemaal opnieuw beginnen. Blaak met op de achtergrond het treinviaduct.

Rotterdam bombardement go with the vlo 7

Bijna 80.000 Rotterdammers raakten door het bombardement hun huis en spullen kwijt.

Medewerkers van het Stadsarchief Rotterdam ontdekten de kleurenbeelden toen ze op een dag door de collectie gingen. Stomtoevallig stuitten ze op twee doosjes, één met het opschrift ‘Rotterdam’ en de ander zonder tekst. Ze bleken in totaal 34 dia’s te bevatten van Rotterdam vlak na het bombardement. Achttien dia’s zijn ooit geschonken door Gerrit Jan Stapelkamp (geboren in IJsselmonde, 1919) en vervaardigd door zijn oom Jan Willemstijn, een amateurfotograaf (geboren in 1893). Van de overige zestien oorlogsdia’s is de maker onbekend. Kennelijk is de collectie van het Stadsarchief Rotterdam zo immens groot, dat medewerkers soms dingen over het hoofd zien? Archivaris René Spork: “Uiteraard proberen we alles wat binnenkomt zo goed mogelijk te verwerken. Dat doen we doorgaans wel goed, maar met bijvoorbeeld familie-archieven komt er ook weleens een doosje dia’s mee. Als er op zo’n doosje alleen maar ‘Rotterdam’ staat, gaan er niet meteen alarmbellen rinkelen. Want we hebben nogal wat.”

Zwarte bladzijde ingekleurd
Pas toen ze enkele aanwinsten nog eens nader bekeken, bleek dat ze iets spectaculairs in de kast hadden liggen. Na de fascinerende kleurenkiekjes die fotograaf Alphons Hustinx maakte van de nog narokende puinhopen, is dit de tweede grote kleurenserie van het bombardement. Heel sporadisch duiken er wel losse dia’s op (ik bezit er zelf één van het Hofplein die werd gemaakt door een Duitse officier), maar het zijn er nooit 34 tegelijk. De eerste kleurenfoto werd weliswaar genomen in 1861, pas honderd jaar later werden kleurenfoto’s betaalbaar voor het grote publiek. In 1940 hielden de meeste mensen het nog ouderwets bij zwart-wit.

Rotterdam bombardement go with the vlo 4

In de verte het GGD-gebouw op de Schiedamsedijk. Het was nog in aanbouw en bestaat nog steeds.

Rotterdam bombardement Haagseveer go with the vlo 2

Haagseveer, gezien in de richting van het Hofplein en Café Loos. Van de grachtenpanden was niets over.

Rotterdam bombardement postkantoor go with the vlo

Op het postkantoor aan de Coolsingel viel ook een bom, maar de schade werd gerepareerd.

Rotterdam bombardement Leuvehaven go with the vlo

Witte de Withstraat en Schiedamsevest. De flat en Rotterdamsche Hypotheekbank bleven als enige over.

Rotterdam bombardement kleur go with the vlo 2

De plotselinge leegte deed zoveel pijn.

Rotterdam bombardement go with the vlo 8

Veel Rotterdammers barstten in tranen uit toen ze hun kapotte stad zagen.

Archivaris René Spork noemt de dia’s een aanwinst van jewelste. Ze voegen volgens hem een hele nieuwe dimensie toe aan een bekend verhaal. Je moet er zelfs even aan wennen. “Oorlogsbeelden zijn voor ons altijd zwart-wit. Dramatische, donkere wolkenpartijen. Denk aan de luchtfoto van Rotterdam waarop je de platgebombardeerde stadsdriehoek ziet als een witte vlek tegenover de donkere rivier. Altijd zwart-wit.” Deze dia’s tonen echter de werkelijkheid. Het was in mei 1940 mooi weer, de zon scheen en de hemel was blauw. “Kleur maakt de oorlog weer alledaags.” De twaalf beelden die je hier ziet, vormen nog niet de helft van wat er gevonden is. Ik had je er graag meer getoond en dan in het bijzonder de zestien dia’s waarvan niet bekend is wie ze maakte. Daar zitten zulke juweeltjes tussen. Maar dat zou mogelijk copyrightproblemen kunnen opleveren wanneer de fotograaf (of een familielid) zich alsnog meldt. Gelukkig blijft er genoeg over waar we wel van mogen genieten. Ben benieuwd of er nog meer van zulke doosjes in het Stadsarchief Rotterdam liggen te verstoffen…

Deze foto’s in een groter formaat bekijken? Surf naar de Flickr-pagina van het Stadsarchief Rotterdam. Meer info over het Stadsarchief vind je op stadsarchief.rotterdam.nl.

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



11 Responses to Dia’s tonen het verwoeste Rotterdam in kleur

  1. J. Hennink says:

    De foto van het Beursgebouw is verkeerd om weergegeven. De toren van het gebouw staat hier links van de zijde met de trappen en de gevel met versiering, terwijl die er rechts van zou moeten staan. In de ruïne op de voorgrond herken ik het Erasmiaans op de Coolsingel.

    • Danny Post says:

      Je hebt helemaal gelijk. Ik had zelf ook al het gevoel dat er iets niet klopte, maar zo kreeg ik hem aangeleverd. Ik heb het beeld inmiddels omgedraaid. Dank!

  2. Gerrit Boer says:

    Wat mooi goed dat ze boven (water èh stof) zijn gekomen dit is zo waardevol zo uniek

  3. Riet Hurkmans says:

    Zijn er ook foto’s van de Crispijnlaan? Mijn man heeft daar met zijn ouders gewoond. Zijn vader had een herenkapsalon. Ze waren al geëvacueerd vanwege branden. Toen ze later gingen kijken, stond er nog 1 steen van de salon en het huis.

    • Danny Post says:

      Je zou eens in het Stadsarchief moeten gaan kijken. Ik verzamel oude foto’s van het bombardement. Volgens mij heb ik ook wel iets van de Crispijnlaan. Ik zou moeten zoeken.

  4. Ellen van Dam says:

    Intens triest om te zien, zeker in kleur. Nu mijn vader ouder wordt verteld hij meer over wat hij als 5 tot 10 jarige allemaal heeft meegemaakt in de oorlog Rotterdam. Meerdere keren moeten wisselen van schoolgebouw omdat de boel gebombardeerd werd…

  5. Luciano says:

    COPYRIGHT PROBLEMEN…….
    Wat een zielig land leef ik toch weer in.
    Allereerst al het feit dat er überhaupt materiaal ligt wat nog nooit eerder is bekeken…… daar hebben we wat aan. Het zal wel een te grote moeite zijn om systematisch alles te doorzoeken en vervolgens te digitaliseren , ook al duurt dat erg lang.
    Maar vanaf 1940 tot 2016…… 76 jaar de tijd gehad…..
    Vervolgens bijna triomfantelijk juichen alsof de zilvervloot schat is gevonden, en er dan kort achteraan vermelden dat niemand bepaalde foto’s te ziel zal krijgen vanwege mogelijke COPYRIGHT PROBLEMEN dus. Niemand weet wie de fotograaf is. En als dat nooit bekend wordt……. voelt u hem al aankomen ? Dan rotten we ze gewoon toch weer onbekeken het archief in, in een doosje met opschrift: TOP SECRET / STAATSGEHEIM WEGENS COPYRIGHT.
    Zielig >>> zieliger >>> zieligst. Maar zelfs hierop bestaat nog een overtreffende trap. Het woord ? >>> NEDERLAND.

  6. Pingback: Nog meer kleurendia's van verwoest Rotterdam | Go with the Vlo

  7. Pingback: Ooggetuige: "Rotterdam brandde als een fakkel" | Go with the Vlo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑