#tbt sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto man 2

Gepubliceerd op 29 mei, 2014 door Danny Post

2

Het verleden bekent kleur

Onder verzamelaars is een fanatieke zoektocht gaande naar hele vroege kleurenfoto’s, liefst van voor de Tweede Wereldoorlog. Zo af en toe wordt er ergens weer een stapeltje teruggevonden. Op deze Throwback Thursday zien we de geschiedenis in full colour.

Een testje: visualiseer in je hoofd het Parijs van de roaring twenties. New York tijdens de crisis van de jaren dertig, het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Grote kans dat je korrelige zwart-wit beelden op je netvlies ziet. Als mensheid zijn we zo gewend geraakt om dat te doen, dat we onszelf nauwelijks kunnen voorstellen dat de straten, mensen en natuur er in die jaren toch heus iets bonter uitzagen. Zwart-wit was vroeger, kleur is nu.

Verleden wordt heden
Toch begint die perceptie geleidelijk te wankelen doordat er steeds meer kleurenfoto’s van voor de oorlog boven komen drijven. Want wat weinigen weten: aan het begin van de 20e eeuw werd er al volop geëxperimenteerd met kleurenfotografie. Het merk Kodak bracht de kleurenfilm al in 1935 massaal op de markt. De eerste kleurenfoto uit de geschiedenis werd zelfs nog veel en veel eerder gemaakt, namelijk in 1861.

Londen kleurenfoto 1939

Londen voordat de nazi’s in 1940 langswipten voor een Blitz-bezoekje.

Laatst nog ontdekte de Britse Barney Britton tijdens het uitruimen van de zolder van zijn overleden grootmoeder Margaret Gardiner een grote verzameling kleurendia’s. Gemaakt toen Margaret en haar man Denys in de warme zomer van 1939 vanuit hun woonplaats Londen op huwelijksreis gingen naar het Engelse platteland.

Oude kleurenfoto's Engeland

Denys Gardiner wist het in 1939 al: een dame hou je zoet met veel ijsjes.

Engeland kleurenfoto 1939

Vooroorlogse liefde is…in een oldtimer genieten van het uitzicht.

De beelden waarop het stel in hun convertible geniet van de laatste vredige dagen voordat Hitler Europa onder de voet zou lopen, zijn fascinerend. Op de mode en kapsels na zou dit haast gisteren kunnen zijn. “Ik was met stomheid geslagen toen ik ze bekeek,” aldus Barney die de foto’s op DP Review plaatste. “De kwaliteit van de beelden is ronduit indrukwekkend.”

Engeland kleurenfoto platteland 1939

Romantisch picknicken in kleine dorpjes, eigenlijk is er niets veranderd.

Vintage realisme
Ook van het vooroorlogse Rotterdam bestaan er kleurenfoto’s, met als tragische uitschieter een reeks beelden van de stad vlak na het bombardement (opgenomen in het boek Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog van J.L. van der Pauw). Geen wazige kiekjes zoals we ze kennen uit de geschiedenisboeken, de Oude Haven brandt gewoon zoals het was, in full colour.

Rotterdam Coolsingel kleurenfoto

De Coolsingel in het oude Rotterdam. Hier is nu de Koopgoot.

Leuvehaven Rotterdam kleurenfoto

Leuvehaven.

Oude Haven Rotterdam bombardement 1940 kleur

En toen wipten de Duitsers langs… (Boom Lemma Uitgevers)

Maar ook van andere delen van Nederland uit die tijd zijn vele kleurenfoto’s teruggevonden. Het in 1985 uitgebrachte boek Nederland 1940-1945, de gekleurde werkelijkheid (zie je dit boek liggen op een rommelmarkt, koop hem!) bevat ruim 200 unieke kleurenbeelden die de fotograaf Alphons Hustinx maakte tijdens de bezettingstijd. De Jodenvervolging, de onderdrukking, de verwoesting, alle ellende komt op de pagina’s akelig dichtbij. Weg is de veilige afstand die de ons oh zo vertrouwde zwart-wit foto’s scheppen. Ineens lijkt de inktzwarte periode ’40-’45 een stuk minder lang geleden dan voorheen.

Couleur locale
Maar het zijn de kleurenfoto’s uit een nog verder verleden, die het meest betoveren. Zoals de beelden van Parijs in 1914, afkomstig uit de collectie van bankier en filantroop Albert Kahn. Geschoten met behulp van de Autochrome Lumière technologie zijn de foto’s stuk voor stuk net prachtige kleine schilderijtjes. Ze spatten van het leven.

Parijs Eiffeltoren kleur 1914

In 1914 deed Parijs niet onder voor Alkmaar met haar kaasmarkt.

Parijs kleurenfoto Moulin Rouge 1914

Feesten, feesten, de Parijzenaars kregen er geen genoeg van.

Parijs kleurenfoto soldaten

Bored? Geen zorgen jongens, de Eerste Wereldoorlog gaat bijna van start.

Parijs kleurenfoto 1914 straat

Schilderachtige straatjes waar zelfs de reclames te gek zijn.

Het was Alberts droom om alle volkeren van de wereld in kleur vast te leggen. Hiervoor stuurde hij fotografen naar meer dan vijftig landen. Dankzij hem weten we nu hoe de laatste traditionele Keltische dorpjes in Ierland er écht uitzagen voordat ze gesloopt werden, hoe kleurrijk het leven in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog was en hoe mooi inheemse volkeren zich ook vroeger al kleedden. De highlights uit zijn enorme collectie zijn gebundeld in het boek The wonderful world of Albert Kahn. Eenzelfde documenteerdrang had Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii. De Russische fotograaf voerde met de steun van tsaar Nicolaas II een ambitieus plan uit om het Russische rijk in al haar glorie vast te leggen. In een speciale treinwagon die hij ombouwde tot donkere kamer reisde hij van 1909 tot 1912 en nogmaals in 1915 door zijn geboorteland. De verste uithoeken deed hij aan. Vooral de portretten die Sergei maakte van de plattelandsbevolking zijn verbluffend. Wat een schoonheid.

sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto 1909

Russian diva’s. Ook in 1909 vonden tienermeisjes het niet cool om te lachen op foto’s.

sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto familie

#Rusland #meerdanhonderdjaargeleden #ongelooflijk

sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto boeien

Boezemmaatjes Yuri en Dimitri verloren elkaar nooit uit het oog.

sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto man muts

Terwijl vrouwlief Tatjana een juicy varkentje voor hem bereidde, had Pjotr alle tijd om te poseren.

sergei mikhailovich prokudin gorskii kleurenfoto groepje

“In 2014 denken mensen dat wij er altijd in zwart-witte kleding bijliepen. Hysterisch grappig niet?”

Hunkerend naar meer? De hoogtepunten van Sergei’s werk vind je terug in het boek Nostalgia. Om huizenhoog –full colour– kippenvel van te krijgen!

Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog
J.L. van der Pauw
Boom Lemma Uitgevers
ISBN 978 9 08506 160 1
Alleen nog tweedehands verkrijgbaar.

The Wonderful World of Albert Kahn: Colour Photographs from a Lost Age
David Okuefuna
BBC Books
ISBN 978 1 84607 458 5
Prijs v.a. £ 10,-

Nostalgia: The Russian Empire of Czar Nicholas II
Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii
Die Gestalten Verlag
ISBN 978 3 89955 439 7
Prijs v.a. £ 30,-

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



2 Responses to Het verleden bekent kleur

  1. Pingback: De bouw van iconische landmarks ... in kleur | Go with the Vlo

  2. Pingback: De oorlog in full colour | Go with the Vlo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑