...

MCB Mathilde Willink

Gepubliceerd op 8 oktober, 2015 door Marie-Cecile Beniers

0

Mathilde Willink: het tragische leven van een levend kunstwerk

Hysterische make-up, aparte kapsels en enorme, gekleurde jurken. Mathilde Willink weet als geen ander hoe ze de aandacht moet trekken. Begin jaren zeventig is deze vrouw hét fenomeen van de Amsterdamse beau monde. En dankzij haar vroege en vooral mysterieuze dood neemt de opvallende verschijning helemaal mythische vormen aan. Op deze Throwback Thursday een kijkje in haar grootse en meeslepende leven.

Terwijl we vandaag de dag dwepen met de extravagantie van Lady Gaga, heeft Nederland al in de seventies een kleurrijke diva waarbij Gaga verbleekt. Mathilde Willink is de vrouw en muze van kunstschilder Carel Willink, maar bovenal een graag geziene gast in het Amsterdamse, mafketel en zelfverklaard superpoes. Ze is wereldberoemd in Nederland, vanwege… ja, wat eigenlijk? Achteraf bekeken is Mathilde een soort vroege kruising tussen Gaga en Kim Kardashian. Bekend vanwege het bekend zijn en daarover doet ze zelf niet moeilijk. Mathilde citeert graag de Romeinse denker Tacitus: “Wie geen groot talent heeft, doet het beste in de schaduw van een groot man te leven.” Beroemd worden is voor haar van levensbelang. Of zoals ze zelf zegt: “Ik zou het liefst een idool willen zijn. Dat ik elke dag aanbeden werd.”

Project Carel
Mathilde (‘Tilly’) de Doelder wordt geboren op 7 juli 1938 in Terneuzen als oudste van vijf meisjes. Vader De Doelder is als zeeman vaak weg en de jonge Tilly brengt veel tijd door bij haar kinderloze oom en tante. Haar jongste zus Cerilla: “Voor mij was het echt een topzus! Het was een aantrekkelijke meid, altijd vrolijk en toen al bijzonder gekleed waardoor ze ook opviel. Ze kreeg altijd aandacht van iedereen.” Mathilde is een slimme jongedame en gaat naar het Gymnasium bij de jezuïtische paters van Sint Janssteen. Joop van Loon, die twee boeken over haar schrijft, is ervan overtuigd dat er in die tijd iets met Mathilde gebeurt wat het daglicht niet kan verdragen. “Mathilde heeft mij dat ook in zoveel woorden verteld. Ze noemde het ‘mijn grote geheim’. Het zal zich ongetwijfeld hebben afgespeeld in de seksuele sfeer.”

Mathilde Willink

“Jullie (her)kennen me nog niet? Ik ben het, Mathilde”

Mathilde Willink

De echte naakte waarheid over Mathilde zullen we waarschijnlijk nooit kennen.

Mathilde Willink

Sister act: Tilly met haar jongste zusje Cerilla.

Mathilde Willink

Geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.

“Vanaf die tijd in het klooster voelde Mathilde zich anders dan de anderen. Ik denk ook dat haar latere talent voor de totale transformatie en het buitenissige een soort therapie was tegen dat trauma.” Zelf zegt ze over haar ervaring met de priesters: “Zij hadden een ongekende macht. Ik heb me vroeger te vaak neergelegd bij de grillen van de paters, maar ik leerde wel van hen hoe je het verleiden kunt perfectioneren, wellicht als een soort overlevingsmechanisme.” Later krijgt ze op het Gymnasium een affaire met haar leraar geschiedenis, een kunstzinnige man die haar niet alleen inleidt in de wereld van de liefde, maar ook wegwijs maakt in de schilderkunst en literatuur. Die verworven kennis komt Mathilde goed van pas als ze op haar negentiende verhuist naar Amsterdam. Ze is vastbesloten om een rijke man aan de haak te slaan. Terwijl ze studeert (Letterkunde en Klassieke Talen) krijgt ze een relatie met de veel oudere psychotherapeut Bierens de Haan. Hij is degene die haar zal voorstellen aan Carel Willink.

Heilige drie-eenheid
Op het moment dat de twee elkaar leren kennen is hij zestig en zij 21. Willink is in 1960 weliswaar een gerespecteerd kunstenaar, maar echt bekend bij het grote publiek is hij niet. Dat komt later, dankzij Mathilde. Hun status en bekendheid krijgen een enorme boost als de langbenige diva voor het eerst de boetiek van Fong Leng aan de P.C. Hooftstraat binnenloopt. Fong Leng, een excentrieke ontwerpster blinkt uit in hysterische gewaden met borduursels en in opvallende kleuren. Mathilde is direct helemaal weg van de jurken. Vanaf dat moment draagt ze niets anders meer. Fong Leng: “Willink zag zijn vrouw ineens op een heel andere manier.” Met de bizarre make-up (schmink uit feestwinkel Witbaard en niet door Carel zelf gemaakt, zoals wordt beweerd) en gigantische haardos is het plaatje compleet: het levend kunstwerk, de superpoes, is geboren.

Mathilde Willink

Bang voor gaatjes? Deze vrouw niet.

Mathilde Willink

Carel en shoppen in de PC, twee van haar grootste liefdes.

Mathilde Willink

Prrrr, ik ben een superpoes.



 

In Mathilde Willink vindt Fong Leng een dankbaar uithangbord voor haar creaties. De twee versterken elkaar en hun namen zijn gevestigd. Achteraf gezien is Fong Leng niet altijd even blij met de eeuwige associatie met Mathilde: “Het leek inderdaad alsof het voor haar was gemaakt, maar dat was niet zo. Ik was al bezig voordat Mathilde in beeld kwam.” Ook manlief Carel lift met zijn kunst dankbaar mee op de roem van zijn Mathilde. Kunsthandelaar Loek Brons: “Zijn relatie met Mathilde bracht hem in de publiciteit, zijn naamsbekendheid groeide.” En zijn jonge vrouw geeft hem ook de nodige inspiratie. Brons: “Door haar ging hij weer reizen, zijn schilderijen werden wilder, energieker, net als hijzelf. Mathilde nam Willink mee naar de beeldentuin van Bomarzo in Italië, een bezoek dat van enorme invloed is geweest op het latere werk van Willink.”

Alles voor de roem
Al snel is de blondine een bekend persoon in Amsterdam. Biograaf Joop van Loon: “Mathilde was een sensatie. Door haar kreeg Amsterdam iets wat op jetset leek, glamour. Ze was de grote ster van de Fong Leng-modeshows, waar ze als volleerd mannequin de show stal tijdens enorme evenementen.” Inwoners denken weemoedig terug hoe ze als een celebrity door de PC paradeert. Maar ook buiten de stadsgrenzen is Mathilde inmiddels een beroemdheid. Of zoals kunstenares Barbara Stoeltie het in een documentaire over Mathilde verwoordt: “In Nederland hoefde je op een gegeven moment alleen maar haar voornaam te zeggen en dan wist iedereen waar je het over had.”

Mathilde Willink

Wil de echte Mathilde opstaan?

Mathilde Willink

Meemaken! Bijzijn! De onthulling van Carels nieuwste schilderij (door Fong Leng).

Mathilde Willink

Maybelline? Max Factor? Deze dame doet het gewoon met schmink van de feestwinkel.

Mathilde Willink

Als Barbara Stoeltie dit schildert heeft ze net Lady en de Vagebond gezien.

Voor de paradijsvogel zelf is het een droom die uitkomt. In interviews weet ze precies hoe ze met opvallende uitspraken de aandacht kan trekken. “Een extravagante verschijning noemen ze me. Dat is juist. Alles is extra aan mij.” Ze sluit een innige vriendschap met roddelkoning Henk van der Meijden, destijds de hoofdredacteur van Privé en verantwoordelijk voor de dagelijkse pagina in de Telegraaf. Ook Ger Lammens, die dan voor weekblad Weekend werkt, is een goede vriend van haar. Zij helpt hem regelmatig aan nieuwe roddels. “Dan waren we op een feestje en zei ze: ‘Ger, laat mij maar even naar die en die gaan’. En dan zei ze: ‘Wat hoor ik nou, gaan jullie uit elkaar?’ En dan zette ze haar grote ogen op. Ze speelde een half debiel daar. Even later speelde ze dan mij die informatie door.” Behalve dat ze een handige informant is, schittert Mathilde zelf ook bijna wekelijks in de roddelbladen.

Portret van een huwelijk
Het huwelijk van de Willinkjes is bijzonder en niet alleen door het enorme leeftijdsverschil van veertig jaar. Mathilde: “Ik weet niet of ik hem liefheb of dat ik hem mateloos bewonder.” Om eraan toe te voegen dat ze eigenlijk ook niet zo goed het verschil weet tussen die twee. Zelf zegt Carel in een interview dat hun verhouding meer ‘vader/dochter’ is. “Het is tot nu toe heel harmonieus geweest. Maar ik ben ook wel een goeïge papa en neem dingen aan en voorzie haar ruimschoots van kleding en antiek. Dat zijn twee dingen waar ze stapelgek van is.” Maar Carel is niet altijd de rijke sugar daddy. Maar weinig mensen weten dat Mathilde er een hele tijd voor zorgt dat ze financieel het hoofd boven water houden. Als ze in de jaren zestig stewardess wordt bij de KLM doet ze dit niet, zoals velen denken, om maar iets om handen te hebben. Het is bittere noodzaak voor het creatieve koppel. Imca Marina, die een goede vriendin is van Mathilde: “Er was geen brood op de plank. Want niemand wilde iets van Willink hebben. Dat is ook nooit bekend geworden, maar Mathilde heeft lange tijd het gezin onderhouden.”

Mathilde Willink

Pasta of kip? Muze Mathilde is ook even stewardess.

Mathilde Willink

Diva op de divan.

Fong Leng en Mathilde Willink jurken

What the Fong? Mathildes oude jurken, zoals de ‘Rups’ werden in 2013 nog geëxposeerd.

Mathilde Willink

Komt de inspiratie voor prinses Leia’s knotten gewoon hier vandaan?

Mathilde vertelt graag hoe Carel haar in bed stopt en dan naar zijn eigen kamer vertrekt en volgens biograaf Van Loon is de relatie inderdaad vooral platonisch. “Hij hield ervan om vrouwen te strelen, verder gingen zijn verlangens niet. “ De kunstenaar geeft in een interview toe: “Ze heeft haar vriendjes, haar speelkameraadjes, maar dat is onschuldig vermaak.” Vriendin Imca doet later een boekje open over hun liefdesleven. “Dan deed ze een pakje aan en handschoenen. Willink hield er erg van als dat dan in het vlees sneed. Dat vond hij heel opwindend. En dat ging heel goed bij Mathilde, want ze had mollige bovenbenen.”

Het schildersprookje is voorbij
In 1974 komen de eerste scheurtjes in het huwelijk. Carel begint een affaire met mannequin Andrée Rupp. Een jaar later ruilt hij zijn minnares in voor beeldhouwster Sylvia Quiel. Die blijkt een blijvertje. Als Carel Mathilde om meer ruimte vraagt, verlaat ze het echtelijke huis aan de Ruysdaelkade. Een fatale stap, want het blijkt de nekslag voor hun huwelijk. Hoewel Carel aangeeft rust en ruimte te willen, is hij allesbehalve van plan om zijn huwelijk met Mathilde nog een kans te geven. Mathilde is eruit gebonjourd om nooit meer terug te mogen keren. Als ze zich dit realiseert is ze razend. In zoals ze zelf zegt “woeste wanhoop”, snijdt ze met een mes twee schilderijen helemaal aan gort: Portret van Wilma (Carels tweede vrouw) en Portret van Mathilde. Binnen de kunstscene wordt stiekem geapplaudisseerd om Mathildes actie. Want veel mensen zijn het erover eens dat Carel zijn echtgenote een vuile streek heeft geleverd. “Dat doe je niet bij een vrouw,” zegt kunstenaar en vrouwenliefhebber Anton Heyboer (met wie ze overigens nog een affaire krijgt en die haar, naar eigen zeggen, haar zelfvertrouwen teruggeeft). “Wat mij betreft had ze de hele klerezooi vernield,” vindt Fong Leng. In ieder geval is het sprookje uit. Tot zeer groot verdriet van Mathilde.

Mathilde Willink

Lekker kwasten.

Mathilde Willink

Salvador Dali ziet Mathilde niet zitten. Anton Heyboer heeft wél genoeg ruimte in zijn hart (en bed).

Mathilde Willink

“Hoeveel nepwimpers ik dagelijks verbruik? Dat verklap ik niet.”



 

Zonder Carel is Mathilde een dolende ziel. Even lijkt ze een nieuw doel te hebben gevonden als ze het plan opvat om minnares van Salvador Dali te worden. Ze vertrekt naar het St. Regis Hotel in New York, waar de Spaanse kunstenaar verblijft, om met hem in contact te komen. Het krankzinnige plan lijkt wonderwel te slagen. Dali merkt de superpoes op (wat gezien haar opvallende uiterlijk natuurlijk niet zo heel moeilijk is) en wil haar opnemen in zijn entourage. Imca Marina: “De bedoeling was dat hij tijdens orgieën toekeek en dat wilde ze niet. Want Mathilde was heel preuts.” Het grootste struikelblok blijkt echter iets heel anders te zijn: Gala, Dali’s echtgenote, wil deze bonte Hollandse specht niet in haar nest hebben. Mathilde: “Er zat daar een vrouw tussen. Opnieuw. En wat voor een!” Salvador blijkt niet haar grote verlosser en ze keert berooid en een illusie armer terug naar Amsterdam. Imca Marina zegt bij thuiskomst tegen haar vriendin: “Gala bewaakte Dali zoals jij Willink had moeten bewaken.”

Eenzaam en alleen
Het einde van hun huwelijk blijkt ook langzaam het einde van Mathilde. Haar oude levenspartner loslaten vindt ze lastig. Zo kijkt haar nieuwe woning aan de Weteringschans aan de achterkant uit op haar vorige huis. “Zo kan ik altijd nog naar het atelier van Willink kijken.” Ook houdt ze zijn achternaam. “Ik ben toch door hem en Fong Leng gecreëerd.” Andersom blijft Willink zijn ex-vrouw ook achtervolgen. “Hij is nog wel steeds met mij bezig, dat vind ik wel vleiend,” zegt ze cynisch in een radio-interview. “Dan word ik weer aangeklaagd voor een poging tot moord. Dan mag ik mijn galerij weer niet Willink noemen. Maar dat wil ik helemaal niet. Mathilde is al bekend genoeg.” Mathilde is bang voor eenzaamheid (“Alleen zijn vind ik afschuwelijk.”). Voortdurend maakt ze afspraakjes, om maar niet met zichzelf opgescheept te zitten. Ze ontspoort.

Mathilde Willink

In bed with Mathilde.

Mathilde Willink

Nog steeds ongrijpbaar.

Mathilde Willink

“Als ik nu mijn zonnebril op doe, herkennen ze me vast niet.”



 

Ger Lammens: “Ze was helemaal losgeslagen. Het is heel triest om te zien hoe iemand afglijdt.” In mei 1977 geeft ze een interview aan Henk van der Meijden voor zijn programma TV Privé. In deze spraakmakende uitzending dweept ze met haar huwelijk (“Het was een sprookje.”) en komt ze wereldvreemd over. Als Van der Meijden haar naar de prijs van koffie vraagt, geeft ze aan dit niet te weten. “Ik heb toch geen keuken?” “Je kookt niet?” vraagt Van der Meijden haar. “Sommige dingen weiger ik gewoon in het leven.” Als hij vervolgens opmerkt dat Mathilde dus onaangepast is geworden, antwoordt Mathilde: “Dat was ik al van kinds af aan.” Ook zegt ze aan zelfmoord te denken als de scheiding niet fatsoenlijk wordt afgewikkeld. Het roemruchte interview zal het laatste tv-optreden van de diva zijn.

Zelfmoord of moord?
Op 25 oktober 1977, ruim vier maanden na de definitieve scheiding van Carel, vindt Mathildes nieuwe vriend Gerard Vittali haar naakt en dood op haar bed. Hoewel het politierapport spreekt van ‘zelfmoord’, gelooft niemand in haar directe omgeving dit. Bovendien zijn de omstandigheden behoorlijk duister. Zo vindt politiecommissaris Toorenaar het vreemd dat Mathilde een kogel in haar linkerslaap heeft, terwijl ze rechtshandig is. Daarnaast heeft ze schrammen en twee gebroken ribben: gevolgen van een worsteling? Het is een feit dat Mathilde in de maanden voor haar dood steeds meer dubieuze vrienden heeft. Zo is vriend Vittali is niet alleen een autohandelaar, maar ook cocaïnedealer en heeft louche vriendjes. Verder wordt er in de vloer een tweede kogel gevonden, die afkomstig blijkt van een wapen dat rondgaat in Amsterdamse gangsterkringen.

Mathilde Willink

Mathilde neemt haar echtgenoot mee naar Bomarzo…

Mathilde Willink

… waar de kunstschilder de nodige inspiratie opdoet.

Mathilde Willink

“Clownesque, wie ik?!”

Mathilde Willink

In de eerste Nederlandse Vogue wordt een vette knipoog gemaakt naar de jetset-queen.

Ook vreemd is het laatje dat opengebroken is. Volgens Mathilde zelf bewaarde ze hierin ‘haar geheimpjes’. Auteur Tomas Ross ontdekt als hij bezig is met een boek over de mysterieuze dood, in het dossier het geforceerde laatje, maar vindt er geen letter over terug in de rechercherapporten. Ook Peter R. de Vries denkt dat de koningin van de Amsterdamse jetset is vermoord. In 1985 onderzoekt de misdaadverslaggever haar dood, waarna hij de conclusie trekt dat het onmogelijk zelfmoord kan zijn geweest. Maar wie haar dood dan op zijn of haar geweten heeft, daarop heeft ook De Vries geen antwoord. In 1995 lijkt het even dat het mysterie wordt opgelost als Jaap Jongbloed voor zijn programma Deadline contact zoekt met Gerard Vittali. Die zegt de waarheid best te willen vertellen, maar dan moet er wel eerst tienduizend gulden op tafel worden gelegd. Jongbloed gaat hier niet mee akkoord.

De dood van een diva, de geboorte van een legende
Op 31 oktober 1977 wordt Mathilde Willink begraven, ze is slechts 39 jaar oud geworden. En nog steeds intrigeert de diva. Een jaar na haar dood schrijven zowel Ramses Shaffy als Marjol Flore een lied over haar. Daarnaast komt in 2002 de documentaire ‘Superpoes’ uit en speelt in 2011 theatergroep Zeelandia een voorstelling over haar leven. Er zijn verschillende boeken over haar verschenen en op dit moment is er zelfs eentje in de maak. Lisette de Zoete is bezig met een biografie over de superpoes en stuit onderweg op een mooie verrassing: nieuwe, nog nooit vertoonde foto’s. De Zoete: “Mathilde heeft in 1976 een sessie gedaan bij Max Koot en daarvan zijn drie foto’s gepubliceerd. Na een lange zoektocht op zolder zijn 84 negatieven en contactafdrukken boven water gehaald. Het is een wonderschone schatkamer vol Mathilde.” De paradijsvogel blijft boeien.

Mathilde Willink

Jaren na haar dood blijft ze een bron van inspiratie.

Lady Gaga Judas videoclip

Voordat Lady Gaga de clip Judas maakte, belde ze Mathildes geest voor advies.

Mathilde Willink

Nog steeds weet La Willink kunstenaars te raken.



 

In 2003 maakt de collectie van Viktor en Rolf een vette knipoog naar Fong Leng en Mathilde. En de Nederlands Vogue brengt in haar eerste nummer een hommage aan kunstbabe. Behalve dat ze een stijlicoon is, doemt ook de vraag op: wie was Mathilde werkelijk? Fong Leng: “Eigenlijk heeft ze zichzelf nooit echt laten zien, denk ik.” Goede vriendin Barbara Stoeltie: “De creaties van Fong Leng werden een soort rookgordijn voor de persoon die erachter zat. Tilly was een totaal ander soort mens dan de jetset-koningin van Amsterdam.” Waarschijnlijk zullen we nooit echt weten wie de ware Mathilde was. Imca Marina: “Ze had een heel bijzondere soort intelligentie. Maar dat wist niemand. Maar misschien heeft ze dat ook niet gewild. Misschien wilde ze alleen dat beeld naar buiten brengen, dacht ze: dat gaat niemand wat aan.”

 
Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Commentaar is gesloten.

Omhoog ↑