Tip! istanbul-kedi-straatkatten-film-go-with-the-vlo

Gepubliceerd op 23 augustus, 2017 door Danny Post

0

Op pad met de straatkatten van Istanbul

Kedi, een ontroerende documentaire over de straatkatten van Istanbul krijgt overal ‘paws up’. Vanaf 24 augustus draait hij hier in de bioscopen. Ik sprak met de regisseur Ceyda Torun.

Wanneer onze poes Zübiş ’s avonds gezellig spinnend bij me op schoot kruipt, ben ik me er terdege van bewust hoe anders haar leven eruit had kunnen zien. Ze werd in 2010 namelijk geboren in de straten van Istanbul. Het was een lot dat haar weinig zinde, dus toen mijn Turkse man Evren datzelfde jaar met vrienden in een restaurant zat, sprong ze eigenwijs bij hem op schoot. Vastberaden miauwend: “Ik ga met jóu mee naar huis.” Ze is nooit meer weggegaan.
Inmiddels resideert deze brutale diva alweer jaren bij ons in Schiedam. Ze emigreerde in 2013 met Evren mee naar Nederland en leidt samen met haar vriend Zeki, een aartsluie Turkse Van-kater die ik (jawel) op Marktplaats vond, het luxe bestaan van een verwende huistijger. Maar wat als Zübiş die bewuste avond in 2010 net een uurtje later was geweest? Of als Evren een ander restaurant had uitgekozen? Wat was er dan gebeurd? Zou ze überhaupt nog geleefd hebben?

kedi-istanbul-straatkatten-film-go-with-the-vlo

Istanbul, de geboorteplaats van ons meisje en vele honderdduizenden andere katten.

kedi-film-zeki-zubis-istanbul-katten-go-with-the-vlo

Turkse huistijgers. Zeki en Zübiş (rechts) komen al jaren niets tekort.

kedi-film-istanbul-turkije-go-with-the-vlo

Wanneer de zon ondergaat, rijst de vraag: waar slaap ik nu weer vannacht?

kedi-slapende-kat-istanbul-go-with-the-vlo

Sommige katten vinden een creatieve oplossing.

kedi-katten-film-istanbul-turkije-go-with-the-vlo

Istanbullu’s zijn al eeuwenlang verknocht aan hun straatkatten. Overal vind je zulke liefdesduo’s.

gamsiz-in-kedi-katten-istanbul-go-with-the-vlo

Zo’n spinnende ragebol kan zelfs je geest helen als het even niet zo lekker gaat, beweren ze.

Ik heb van dichtbij gezien hoe heftig het leven van een straatkat is in Istanbul. De winters zijn zwaar, het verkeer nietsontziend. Ik zag katten die een oog misten, een oor, een staart of poot. Katten die onder de etterende wonden zaten en zo mager waren dat mijn hart er gewoon van brak. Maar wat ik gelukkig ook zag, was de diepe liefde van veel Istanbullu’s voor ‘hun’ straatkatten. In Cihangir, de wijk waar Evren lange tijd woonde, bouwen de bewoners houten ‘kattenflats’, zodat de dieren een warm hok hebben. Ook staan er op elke hoek bakjes met water en brokjes. Verder is er de club Cihangir… Cool for Cats die zoveel mogelijk katten van straat probeert te halen en baasjes voor ze zoekt. En zulke initiatieven vind je door heel Istanbul.
De katten horen net zo bij de eeuwenoude metropool als de Hagia Sophia en het Topkapıpaleis. Ze zijn er altijd geweest. Dat hun geschiedenis ver terug gaat, bleek weer eens toen bij de bouw van een nieuwe tunnel onder de Bosporus een 3.500 jaar oud kattenskelet werd aangetroffen. Lief: een breuk in een van de dijbenen was ooit duidelijk met de hulp van een mens geheeld.

Knuffelkat en psychokat
Hoezeer de katten van Istanbul gekoesterd worden, kun je nu zien in de documentaire Kedi van de Turkse regisseuse Ceyda Torun. Het is haar liefdesbrief aan al die honderdduizenden miauwers en hun liefhebbers. De veertigjarige Ceyda, die tot haar elfde in Istanbul opgroeide en tegenwoordig in Los Angeles woont, trok als meisje veel met de straatkatten op. Ze brengen volgens haar vreugde en zijn ook leermeesters. “Ze leerden mij alles over kracht, gezelschap en grenzen stellen. In dat laatste zijn katten zéér bedreven. Er is niemand in Istanbul die geen herinneringen heeft aan de straatkatten. Ze zijn ingebed in ons collectieve geheugen.”
Ceyda vond het hoog tijd voor een documentaire over deze unieke dieren. “In de zomer van 2013 vertrok ik met mijn co-producent en cinematograaf Charlie Wuppermann naar Istanbul om de eerste inspiratie op te doen. Welke vorm moest de documentaire krijgen? Terwijl we door de verschillende buurten liepen, spraken we mensen aan die we met katten zagen omgaan. Zo ontstond het idee om een film te maken over de katten én de mensen en de stad.”

kedi-kittens-film-istanbul-go-with-the-vlo

Hoewel het paringsseizoen qua geschreeuw niet te harden is, verzacht het eindresultaat alle oorpijn.

ceyda-torun-kedi-film-istanbul-go-with-the-vlo

Hoog tijd om de katten van Istanbul eens in het zonnetje te zetten, vond Ceyda. Ze verdienen het.

kedi-bengu-katten-istanbul-go-with-the-vlo

De zachtaardige poes Bengü veroverde haar hart.

kedi-katten-film-visser-go-with-the-vlo

Deze visser is stapel op de kat die hij adopteerde. Herstel, de kat die hém adopteerde.



 

Het jaar erop contacteerde Ceyda enkele researchers in Istanbul en vroeg ze hen om op zoek te gaan naar sterke kattenverhalen. Haar opsporingsteam stelde niet teleur. “Toen we eenmaal begonnen met draaien, hadden we 35 verhalen met potentie. Tijdens de drie maanden waarin we de documentaire opnamen, lukte het ons om negentien van die katten terug te vinden. Maar aangezien niet alle katten komen opdagen wanneer jij dat wilt en we later bij het monteren streng selecteerden, zijn er in de film zeven katten overgebleven.”
We schaduwen het zevental in Kedi tijdens hun lange strooptochten door de stad, zijn getuige van hun felle vechtpartijen en leren de Istanbullu’s kennen met wie ze een band opbouwden. Welke katten waren Ceyda’s favorieten? “Ik hield van hen allemaal, maar het was ontzettend leuk om Psikopat (‘The Pyscho’), Sarı (‘The Hustler’) en Gamsiz (‘The Player’) te volgen. Bengü (‘The Lover’) was de zoetste en meest liefdevolle poes die ik ontmoette. Er waren ook nog andere katten waarvan ik begon te houden, maar zij hebben de film niet gehaald.”

Geen gescript gemiauw
Door Kedi kreeg Ceyda er wel een paar grijze haren bij. In tegenstelling tot de mensen die ze voor de documentaire interviewde – een mix van ‘gewone’ mensen en kunstenaars, muzikanten, filosofen en professoren – lieten de katten zich niet zo eenvoudig regisseren. “De straatkatten van Istanbul voelen zich over het algemeen prima op hun gemak bij mensen en reageerden dus heel positief toen de cameramannen ze lopend achtervolgden. Minder leuk vonden ze ons op afstand bestuurbare wagentje waarop een camera was gemonteerd: ze renden weg, wilden ermee spelen of gingen tot de aanval over! Ze waren gefascineerd door de grote cameralens en konden er eeuwen naar staren. Misschien dachten ze dat het een reuzenoog was of zo.”
Niets in Kedi werd in scène gezet, benadrukt Ceyda. Dit is beslist geen gescripte kattenreality. “Het was essentieel voor ons om de dieren niet te manipuleren. Ze tot iets aan te zetten.” Om een zo echt mogelijk resultaat te krijgen, lieten Ceyda en haar team alles gewoon gebeuren. Arbeidsintensief als je maar drie maanden hebt om te filmen, maar uiteindelijk wel stukken bevredigender. Meestal ging Ceyda in de buurt van de kater of poes in kwestie zitten en probeerde ze te voorspellen wat deze zou gaan doen. Daar speelde ze dan op in.

vechtende-katten-kedi-film-go-with-the-vlo

De katten deden al hun vechtscènes zelf.

kedi-istanbul-tram-istiklal-caddesi-go-with-the-vlo

Twee wijze ogen die al héél wat van de wereld hebben gezien…

kedi-istanbul-katten-film-vrouw-go-with-the-vlo

Hun eigenzinnigheid en free spirit levert de katten legioenen fans op.

kedi-istanbul-daken-katten-film-go-with-the-vlo

Kedi is bijna een spirituele ervaring. De band tussen mens en dier raakt je diep in het hart.

kedi-katten-istanbul-sari-hustler-go-with-the-vlo

Seriemoeder en scharrelaar Sarı weet hoe ze moet overleven in het harde Istanbul.

kedi-film-katten-istanbul-psikopat-go-with-the-vlo

Psikopat is geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. Je hebt zo ruzie met deze gesjeesde tante.

Kedi is een wereldwijd succes. Waarom raakt de documentaire zo’n gevoelige snaar bij veel mensen, denkt Ceyda? “De film viert de meer verfijnde kanten van katten en ik denk dat kattenfans het fijn vinden om die nu eens belicht te zien. We wilden ook een tijdloze film maken die je meeneemt op een emotionele reis, je brengt echt tijd met de katers en poezen door.”
Hoe gaat het sinds de opnames met haar zeven harige hoofdrolspelers? “Ik houd nog steeds een oogje in het zeil en kan je melden dat het met sommige katten goed gaat, maar dat er ook een paar overleden zijn. Nee, ik verklap niet welke. Ik wil niemands voorpret bederven. Je kunt er zeker van zijn dat Psikopat nog leeft. Zij gaat volgens mij nooit dood, ze is zo veerkrachtig.”
Tot haar grote spijt heeft Ceyda door haar hectische bestaan zelf geen katten. Toch zit ze niet zonder. Ze past soms op de katten van vrienden en er komt misschien een vervolg op Kedi aan. “Er zijn allerlei plannen… Weet je, ik zou nog wel tien Kedi-films kunnen maken!”

Kedi draait vanaf donderdag 24 augustus in 32 Nederlandse bioscopen, kedifilm.com.

 

kedi-katten-istanbul-turks-go-with-the-vlo

“Kom je naar de bioscoop en wandel je met ons mee?”

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑