#tbt Holdouts

Gepubliceerd op 16 april, 2015 door Danny Post

5

Opgepast, hier woon IK

De grootste allergie van projectontwikkelaars? Koppige huiseigenaren die weigeren te verkassen. Daardoor moeten ze hun fonkelnieuwe mall, woontoren of snelweg om een gammel oud pandje heen bouwen. Op deze Throwback Thursday laten we ons inspireren door enkele mensen die zich niet door het grote geld lieten vertrappen. Toen én nu.

Toen ik vorige week deze foto’s van een straat in het Chinese Nanning zag, kon ik een harde lach niet onderdrukken. Pal op de weg tussen alle flats staat een heel oud huisje. Of nou ja, een rottend hutje is het meer. Een laatste restant van het dorpje dat ooit op deze plek stond en het eigendom van een familie die het nog altijd vertikt om de boel te verkopen. Voor de gemeente en de bouwers is het al tien jaar een lelijke puist op hun woonproject. De bestrating kan niet worden afgemaakt en het verkeer moet over de stoep rijden om het huisje te passeren.

Holdout huizen

Van New York tot Istanbul: koppigheid is universeel.

Film Up

In de film UP komt ook een huisje in de verdrukking.

‘Nail houses’ worden zulke panden in China genoemd. Een term die slaat op de eigenaren die blijven zitten waar ze zitten en hoe hun woningen vaak als een spijker in het landschap staan nadat alles eromheen gesloopt is. Het is een fenomeen dat in dit land bizarre vormen aanneemt. Door de geldhonger van projectontwikkelaars enerzijds en het groeiende verzet van de gewone burgers (die bovendien goed beschermd zijn door de wet) anderzijds, eindigen vele grote bouwprojecten bepaald niet zoals ze er op de tekeningen uitzagen. Woonflats die lachend een nieuwe snelweg barricaderen, een verloren groentewinkel die een dikke middelvinger opsteekt naar omringende highrises, het zijn hilarische statements dat niet iedereen zomaar te koop is. Ook in het westen kennen we zulke huizen en winkeltjes die zich niet plat lieten walsen door een groot warenhuis, hotel of ander miljoenenproject. Al noemen we ze dan meestal ‘holdouts’. En ja, zelfs in Nederland hebben we er een paar…

De hoek van één miljoen
Macy’s in New York heeft een duister geheim. Het gaat schuil achter een mega winkeltas en weinigen zien het. Toch is het er: het hoekje van 34th en Broadway dat het warenhuis nooit kreeg. Toen de directie in 1900 in hartje Manhattan een nieuwe shoppingtempel plande, werd het lapje grond net weggekaapt door ene Robert H. Smith. Hij betaalde er 375.000 dollar voor. Naar later bleek, handelde Robert in opdracht van Siegel-Cooper. Dit warenhuis, tot dan toe het grootste ter wereld, wilde hiermee voorkomen dat Macy’s hun titel afpakte. Het plan mislukte jammerlijk. Macy’s klemde het hoekje gewoon tussen haar hongerige haken. Een smet blijft het echter. Het pandje dat hier verrees en in 1911 werd doorverkocht voor één miljoen dollar (vandaar de bijnaam Million Dollar Corner), is nog steeds niet van Macy’s. Maar het warenhuis wist raad. Ze huurde gewoon de advertentieruimte op de gevel ervan. Hup, een zak erover!

Macy's New York holdout

Als de eigenaren van Macy’s aan deze hoek denken, wordt het ze nog steeds rood voor de ogen.

Macy's hoek

In dit ‘irritante’ hoekpand was het met het uitzicht snel gedaan.

 

De Victoria-vete
Wie het Centraal Station van Amsterdam uitwandelt, loopt meteen tegen het Victoria Hotel op. Het enorme gebouw op de hoek van het Damrak en de Prins Hendrikkade is niet te missen. Maar heb je weleens goed naar de gevelwand gekeken? Dan zul je zien dat er iets niet helemaal klopt. Tussen alle fin du siècle pracht en praal duiken plots twee 17e-eeuwse winkeltjes op. De rare situatie is het gevolg van een ruzie over geld. Tapper Johannes Frederik Verburgt en kleermaker Pieter August Carstens vonden dat de eigenaren van het Victoria Hotel zo weinig voor hun panden boden, dat ze stug bleven zitten. Of speelde ouderwetsche hebberigheid hen parten? Vroegen ze te veel? Thomas Roosenboom houdt het in Publieke werken, zijn deels fictieve roman over de kwestie, op het laatste. Toen het Victoria in 1890 de deuren opende, lachte men er maar om. Een krant: “Die twee huisjes maken het hotel op `t oog nog grooter.”

Amsterdam Victoria hotel pandjes 3

Op een dag werden Pieter en Johannes wakker in een compleet nieuwe wereld.

Victoria Hotel Amsterdam pandjes

Of de glazenwasser van het Victoria ook gratis hun ruiten meenam? Wat denk je zelf?

 

Dwarse drogist
Het V&D-warenhuis in Haarlem geldt als een van de fraaiste V&D’s van Nederland. Toch is de kolos uit 1933 niet helemaal geworden zoals architect Jan Kuyt voor ogen had. Niet alleen mocht hij niet zo hoog bouwen als hij wilde, Jan en zijn opdrachtgevers kregen bovendien te maken met een nog veel groter probleem: Ton van Os. De eigenaar van drogisterij A.J. van der Pigge weigerde om zijn pand aan de Gierstraat over te leveren aan de sloopwolven. En hoe meer hij onder druk werd gezet, hoe vastberadener hij werd. Nee bleef nee. Noodgedwongen bouwde V&D toen maar om zijn winkel heen. Pikant detail: inmiddels staan zowel de creatie van Jan Kuyt als de drogisterij uit 1849 (inclusief interieur) op de monumentenlijst. Voor de klanten van V&D bleek het overigens een win-win situatie. Als ze weer eens hoofdpijn krijgen van het dramatische kledingaanbod van V&D is een doosje Paracetamol om de hoek zo gescoord.

Van der Pigge Haarlem

Een nog V&D-loos Haarlem met Van der Pigge (2e van links).

Haarlem Van der Pigge V&D

Deze drogist liet zich niet verdrijven door goedkope confectie.

 

Woon-in-de-weg
In Seattle zullen ze de naam Edith Macefield niet licht vergeten. De oude dame sloeg in 2006 een aanbod van één miljoen dollar af om haar woning te verlaten. Reden: ze wilde graag haar laatste jaren slijten op de plek waar ze al bijna zes decennia woonde. Wegwezen meneer de projectontwikkelaar! “Ik heb het geld niet nodig,” liet de toen 84-jarige Edith stellig weten. “Geld betekent niets.” Er zat niet anders op dan de betonnen wanden van een sportschool en groentewinkel rond haar poppenhuisje op te trekken. Bijzonder was dat Edith tijdens deze periode bevriend raakte met de bouwopzichter Barry Martin. Hij kreeg een zwak voor het ijzersterke vrouwtje en deed zelfs haar boodschappen voor haar. Toen Edith in 2008 haar laatste adem uitblies, was het Barry aan wie ze haar zo felbegeerde casa naliet. Hij schreef er een boek over: Under one roof: How a tough old woman in a little old house changed my life.

Edith Macefield huis

Plotseling woonde Edith op een knus bedrijventerrein. (© Barry Martin)

Edith huis naast fitnesscentrum

Kleinduimpje en de betonnen reus. (© Barry Martin)

 

Een juweel van een gevel
Het blijft vreemd om in Londen het voormalige warenhuis Wickhams te zien. Alsof je naar een prachtig gebit kijkt waar iemand een tand uitsloeg. Symbolisch is het wel. Want het waren de broers Spiegelhalter die in 1927 de droom van de Wickham-familie om ‘de Harrods van Oost-Londen’ te openen, een flinke optater verkochten. Met welke enorme cheques men ook zwaaide, de mannen peinsden er niet over om hun juwelierszaak die al sinds 1828 in bedrijf was, te verlaten. Dan maar zonder, schuimbekten de Wickhams. Lange tijd koesterden ze de arrogante gedachte dat de Spiegelhalters alsnog wel zouden bezwijken. Dan konden ze hun kooppaleis eindelijk afmaken. Helaas. In de jaren zestig was het over met het warenhuis. Spiegelhalter sloot in 1982 de deuren. Er zijn plannen om het Spiegelhalter-pandje te slopen maar het verzet is groot. Een fan: “Dit gebouwtje geeft het warenhuis iets onbedoeld geniaals!”

Wickhams warenhuis Londen

Gapend gat. Daar sta je dan met je ambitieuze klokkentoren.

Wickhams en Spiegelhalter

Al blonk de boel bij de Spiegelhalters nog zo. voor de Wickhams bleef het een rotte kies.

 

Een stad met ontzettend veel holdouts is New York. Andrew Alpern en Seymour Durst stelden er in 1984 een legendarisch fotoboek over samen: Holdouts!: The buildings that got in the way. Hun boek werd in 2012 geactualiseerd en opnieuw uitgebracht. Lezeres Tjitske van Akker tipte ons nog Het huisje dat verhuisde van Virginia Lee Burton. Dit kinderboek uit 1942 over een huisje dat langzaam gewurgd wordt door hoogbouw groeide uit tot een classic.

Het huisje dat verhuisde

Een oud kinderboekje uit 1942, maar helaas nog steeds actueel…

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



5 Responses to Opgepast, hier woon IK

  1. Marlies says:

    Wat een gaaf artikel. Ik was net bezig met een verhaal over dit fenomeen (verschijnt morgen) en heb veel opgstoken uit jullie verhaal!

  2. Liesbeth says:

    Eh Marlies, dus we kunnen dit artikel morgen nog een keer lezen, maar dan op jouw site?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑