Vlo lit Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 14

Gepubliceerd op 14 mei, 2016 door Danny Post

4

Rotterdam brandt! Hoor de bommen weer vallen

Voor Rotterdammers is het een beladen dag. Precies 76 jaar geleden lieten de Duitsers hun explosieve vrachtje los boven de Maasstad. Dankzij de foto’s en heftige verhalen in het boek Rotterdam frontstad voelt het alsof je door de brandende straten loopt. Je lijdt mee met de bewoners. “Ik zie nog zo hoe de dokter de pezen doorknipte en met mijn been wegliep.”  

Foto’s: uit de collectie van Gerard Groeneveld, Rotterdam Frontstad, Stef Verstraaten

Ik ben verslaafd aan eBay en ik heb een redelijke obsessie voor foto’s van het bombardement op Rotterdam. En als die twee dingen samenkomen, kan ik zo een hele avond zoet zijn. Ik speur de diepste krochten van eBay af op zoek naar onbekende, oude kiekjes. Maar ik heb al enkele jaren een concurrent. Een fanatieke concurrent. Het is al heel vaak voorgekomen dat hij me tijdens de laatste seconde overbood. Bloedirritant. Ik vroeg me regelmatig vloekend af wie toch dat lastige vliegje was dat rond de beste foto’s van de verwoeste en brandende stad zoemde. Sinds het uitkomen van Rotterdam frontstad weet ik het antwoord: onderzoeksjournalist Gerard Groeneveld. Hij gebruikte de foto’s voor dit nieuwe verslag van die donkere meidagen in 1940. Op de 318 pagina’s kwam ik talloze beelden tegen die me door de vingers glipten. Ik herken ze, omdat ze in mijn geheugen gegrift staan. Zo diep zit het verdriet. Maar eerlijk is eerlijk, Gerard heeft met behulp van die foto’s iets heel bijzonders geschapen. Als je één boek over het bombardement op Rotterdam in huis haalt, laat het dan dit boek zijn.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo

Boompjes, Wijnhaven en Blaak. Van het oude Rotterdam staat bijna niets meer overeind. Snik.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 5

Waalhaven. Luchtlandingstroepen maken zich klaar om de stad binnen te trekken.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 2

Mensen lopen verdwaasd door de puinhopen van het Hofplein.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 9

Gevangengenomen Nederlandse officieren in de Van der Takstraat.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 7

Stelling op de hoek Hilledijk en Putselaan. Boven Café Bellevue kijkt een Rotterdamse dame toe.

In de inleiding van Rotterdam frontstad vertelt Gerard dat zijn boek begon met een vondst. Enkele jaren geleden zocht hij op internationale veilingsites naar interessante foto’s uit de Tweede Wereldoorlog (goh, herkenbaar). Daarbij kwam hij steeds vaker snapshots tegen die Duitse militairen hadden gemaakt tijdens het bombardement op Rotterdam. Want de nazi’s waren gek op vechten, maar minstens zo gek op het vastleggen van hun vernietigende werk. En wat ze hadden gedaan in Rotterdam vonden ze toch wel echt da bomb. Zulke kiekjes waren leuk voor later en werden enthousiast in albums geplakt. “Tijdens een van die zoektochten kreeg ik op een Duitse veilingsite, na het intikken van de eenvoudige zoekterm ‘foto holland’, ook een Kriegstagebuch als resultaat. Het bleek te gaan om het oorlogsdagboek nr. 1 van het Generalkommando van het 39e Armeekorps onder bevel van Generalleutnant Rudolf Schmidt, de man die op 14 mei 1940 verantwoordelijk was voor de eindstrijd om Rotterdam.”

Gouden vondst
In het fotoalbum stak ook een handgeschreven velletje papier met daarop de handtekening van kolonel Scharroo, de garnizoenscommandant die Rotterdam moest verdedigen. Het bleek te gaan om het tweede ultimatum en tevens capitulatiedocument van de stad. Een belangrijk document dat na de oorlog spoorloos verdwenen was. Gerard moest en zou het hebben, maar hij was niet de enige. De concurrentie van andere internetbieders was moordend. Gelukkig won hij. “Nadat het uiteindelijk was gelukt, ontstond de gedachte rond dit Kriegstagebuch en de bijbehorende documenten een publicatie te verzorgen met als thema de strijd rond Rotterdam in mei 1940. Inmiddels had ik vele onbekende foto’s en andere ongepubliceerde documenten vergaard, die een publicatie de moeite waard zouden maken.”

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 15

Het capitulatiedocument. Gerard verkocht het in april aan twee musea in Brabant en Limburg.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 6

Op de ochtend van 14 mei is er nog geen bommenwerper te bespeuren. Dat verandert echter snel.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 3

De Korte Hoogstraat. Door het bombardement ontstaat een vuurstorm die alles verzwelgt.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 4

Hel op aarde. De Coolsingel (hier bij de Aert van Nesstraat) zal nog dagenlang branden.

Er was echter nog een hele belangrijke reden waarom Gerard Rotterdam frontstad graag wilde maken. Zijn eigen familiegeschiedenis is nauw verbonden met de ondergang van het oude Rotterdam. Van de allereerste gevechten op 10 mei 1940 tot het bombardement en de daaropvolgende vuurstorm die de stad op 14 mei zouden wegvagen, zijn familieleden zaten voortdurend eerste rang. “Mijn moeder woonde als meisje op de Maaskade 21c en de oorlog stond daar op 10 mei 1940 al vroeg op de stoep. Haar verhalen over de Duitse watervliegtuigen die op de Maas landden, mijn grootvader die een kogel in zijn been kreeg toen hij het spektakel vanuit het raam wilde bekijken, de Duitsers die door het huis kropen en een mitrailleur op het dak plaatsten, het huis dat afbrandde en al haar andere avonturen tijdens die angstwekkende dagen, heeft zij mij vaak verteld en ze zijn altijd in mijn geheugen blijven hangen.”

Afgeknipte benen en druipende hersens
Rotterdam frontstad leest als een thriller. Een waarvan je de afloop kent, maar toch hoop je dat het anders zal zijn. Door de vele persoonlijke getuigenissen in het boek heb je als lezer het gevoel dat je erbij bent wanneer de Duitse bommen vallen. Bij het lezen van de woorden van brandweercommandant H. van der Burg voel je zijn wanhoop. Rotterdam was niet meer te redden: “De vlammen laaien hoog op, doen hun vernietigende werking in het ééne huis en gaan verder naar een ander huis… ze dansen en huppelen van pand tot pand. Ze kennen geen hinderpalen, ze verbreken ruiten, ze pakken de gordijnen aan, de kleeden, het meubilair… ze rennen, ze hollen, ze vliegen van beneden naar boven en van boven naar beneden. Ze onderwerpen een straat aan haar geweld, en zijn nog niet tevreden, ze springen een zijstraat in, ze werpen zich op de huizen aan den overkant… er branden twee, drie straten, er branden vier, vijf straten, er branden tien, twintig, honderd straten… de vlammen zingen en schreeuwen, loeien en gillen, gieren en fluiten, en werpen alles neer wat haar in den weg komt… Een stad verbrandt!”

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 10

De Leibstandarte SS ‘Adolf Hitler’ rukt verder op richting de Maasbruggen.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 11

In de Rosestraat maken soldaten van de 6e compagnie zich gereed voor het eindgevecht om de stad.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 8

Luchtlandingstroepen houden korte rust langs de Stadionweg in Feyenoord.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 12

Duitsers bij het uitgebrande wrak van de Fokker G-1 nr. 334.

Rotterdam Frontstad bombardement go with the vlo 13

Eindelijk ken ik het gezicht van mijn grootste eBay-concurrent…

Sommige passages zul je nooit meer vergeten. Zoals het verhaal van mevrouw C. Stam-van Rooyen uit de Kralingse Commanderijstraat. Ze verloor haar zeven maanden oude zoontje bij het bombardement. Met kinderwagen en al ging hij in rook op. Er is nooit meer iets van hem teruggevonden. “Mijn man is de andere dag nog tussen het puin gaan zoeken, maar het was allemaal weg.” Of het relaas van H. de Weyer uit de Krattensteeg. Door het vallend puin raakte zijn been afgekneld. Hij werd naar het Coolsingelziekenhuis gebracht. Omdat ook dat in brand stond, werden hij en de andere patiënten in de tuin gelegd. “Daarna kwam de dokter langs. Ik zie nog zo hoe hij de pezen doorknipte en met mijn been wegliep.” Jopie van Asch die toen pas zeven jaar was, vluchtte met haar familie een politiebureau binnen, maar kon ook daar niet aan de verschrikkingen ontsnappen: “Bij een potkachel in de hoek zat een man, nou ja, een mummie. Breed verband was om zijn hoofd gewonden, dik vocht droop eronderuit. Ze zeiden dat het zijn hersens waren. Ik lette alleen op het bakje dat hij met een hand onder zijn kin hield en hoorde hem zacht kermen: ‘Oh, was ik maar dood, was ik maar dood.’ Een grote man die dood wilde, dat begreep ik niet.” En zo zijn er nog vele andere anekdotes, ook van de Duitsers zelf die bij nader inzien toch best schrokken van de enorme ellende die ze aangericht hadden. Maar het blijven de foto’s die van Rotterdam frontstad een onvergetelijke ervaring maken. Zoveel beelden zijn nieuw. Of nou ja, nieuw… Ik kende ze natuurlijk al. Gerard, als je dit leest: de foto’s van het gebombardeerde Rotterdam die jij niet won op eBay, heb ik waarschijnlijk in mijn bezit. Zoals die kleurendia die een Duitse militair maakte van de kale stad. Je weet wel. Mail me eens als je een nieuw boek plant, wellicht wordt het tijd om al onze vondsten samen te voegen.

Rotterdam frontstad
Gerard Groeneveld
Uitgeverij Vantilt
ISBN 978 94 6004 258 4
Verkoopprijs: €29,50 (actieprijs, na 14 juli 2016 €32,50)
vantilt.nl

 

Rotterdam bombardement eBay go with the vlo

Kijk, deze Duitse kiekjes van de verbrande stad heb ik dan weer wel weten te bemachtigen…

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



4 Responses to Rotterdam brandt! Hoor de bommen weer vallen

  1. Arthur says:

    Hi Danny, heb jij toevallig die foto genomen vanaf het spoor met een heer met hoed op het station en op de achtergrond de vernietigde stad? 🙂

  2. Pingback: Dia's tonen het verwoeste Rotterdam in kleur | Go with the Vlo

  3. Pingback: Ooggetuige: "Rotterdam brandde als een fakkel" | Go with the Vlo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑