#tbt Oud-Rotterdam bij nacht openingsfoto

Gepubliceerd op 7 januari, 2016 door Danny Post

4

Rotterdamse nachtpracht

Januari is de melancholieke maand bij uitstek. Op deze Throwback Thursday draaien we de kraan der weemoed flink open en lopen we door de straten van het vooroorlogse Rotterdam. Na zonsondergang, want ’s nachts was de oude stad op zijn allermooist.

Foto’s met dank aan: Benjamin Baan/Rotterdam van toen en Stadsarchief Rotterdam

Het Rotterdam van voor de oorlog was een heel ander Rotterdam. Het was een stad van steegjes, pittoreske doorkijkjes en grachten (meer dan Amsterdam). Het was ook een stad van lekker vroeg naar bed, als we deze foto’s moeten geloven. De meeste mensen kropen voor twaalven onder de wol. In het holst van de nacht begaven alleen lieden van twijfelachtig allooi zich nog op straat. In de schaduwen sloten criminelen schimmige deals, hadden hoertjes hun handen vol aan de zeelieden die na maanden dobberen op zee stijf stonden van de testosteron en loerden dieven naar iemand om te kunnen beroven. Bepaalde delen van het oude Rotterdamse stadscentrum kon je ’s nachts maar beter mijden.

De Zuidblaak bij avond, met de Lutherse kerk van de Noordblaak af, uit het noorden gezien. 1910 Henri Berssenbrugge GAR go with the vlo

Zwelg… De Zuidblaak die Henri Berssenbrugge rond 1910 zag, is allang verleden tijd.

Oud-Rotterdam nacht

De Delftse vaart in 1912 en de Korte Hoofdsteeg in 1920. Konden we er maar één keer naar terug.

Schouwburg Tivoli aan de Coolsingel, bij avond. 1912 Henri Berssenbrugge GAR-2 go with the vlo

Schouwburg Tivoli. In 1912 was de Coolsingel nog niet gedempt.

De Coolsingel met molen De Hoop, bij avond uit het noorden gezien. 1910 Berssenbrugge GAR go with the vlo

De Coolsingel met molen De Hoop. Henri genoot in 1910 intens van dit uitzicht.

Aan het begin van de twintigste eeuw waren de dichtbevolkte sloppenbuurten tussen de Meent en de Pompenburgsingel zelfs zo slecht dat je wel heel dom moest zijn als je je daar in de kleine uurtjes begaf. Volgens de Rotterdammer Willem Donker bood het spoorwegviaduct dat daar liep “’s avonds en ’s nachts het ongure volk een vellige beschutting onder het breede ‘spoordak’ en een schuilplaats tusschen de zware pijlers voor zijn minder oorbare handelingen.” In moderne taal: niemand kon je garanderen dat je er heelhuids uit tevoorschijn zou komen.

Rotterdams nachtje doorhalen met Henri 
Maar zoals deze foto’s bewijzen waren de nachten in het vooroorlogse Rotterdam ook heel mooi. De stad werd nog niet 24/7 verlicht door grote lichtreclames en de koplampen van toeterende auto’s. Donker was echt donker. De zee van duisternis werd slechts doorbroken door kleine eilandjes van gaslantaarns. Het spookachtige licht dat zij afgaven, was misschien niet altijd even geruststellend wanneer je er doorheen moest lopen, maar het zorgde wel voor de sfeervolste plaatjes. Dat wist ook de bekende fotograaf Henri Berssenbrugge. Kort na de eeuwwisseling trok hij er ’s nachts veelvuldig op uit om zijn geboortestad vast te leggen.

Gezicht op de Willemsbrug, bij avond, gezien uit het zuiden. 1910-1920 Berssenbrugge GAAR go with the vlo

Hallo, is daar iemand? Iemand? Henri stond in de jaren tien alleen bij de Willemsbrug.

Hofplein bij nacht 1912 Henri Berssenbrugge go with the vlo 2

In de buurt van het Hofplein was het in 1912 erg spooky. Gelukkig liet Henri zich niet afschrikken. 

Oostplein 1931 nacht

Het Oostplein in 1931. Molen De Noord overleefde de bommen, maar werd in 1954 door brand verwoest.

Oud Rotterdam bij nacht grachten go with the vlo

Langs de Coolsingel kon je ’s nachts een speld horen vallen.

Dat Henri een opleiding had gevolgd aan de Academie voor Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen is goed te merken. Hij zocht lang naar een fraaie lichtval en compositie en dit resulteerde in foto’s die net zwart-wit schilderijen zijn. Henri’s foto’s van de Zuidblaak met de Lutherse Kerk, de Korte Hoofdsteeg en een nog ongedempte Coolsingel waarin Schouwburg Tivoli weerspiegelt, blijven je betoveren. Beklemmender nog zijn de beelden van het Hofplein en de Delftsevaart waarop het voelt alsof er een moordenaar over zijn schouder meegluurde (misschien was dat ook wel zo). Henri wist hoe hij het maximale uit de nacht moest halen.

Licht uit, zoektocht aan
Gek genoeg zijn de meeste van deze nachtelijke taferelen onbekend bij het grote publiek. Veel mensen hebben weleens foto’s van het oude Rotterdam gezien, maar dan gaat het bijna altijd om foto’s die overdag werden geschoten. Zelf kwamen we deze stemmige kiekjes op het spoor door de Twitterpagina van de fotogroep Rotterdam van toen. Beheerder Benjamin Baan had het hierboven getoonde beeld van de Willemsbrug geplaatst (nog zo’n Berssenbrugge pareltje) en dit smaakte wat ons betreft zo naar meer dat hij speciaal voor ons het Stadsarchief Rotterdam indook. Op twee na komen alle foto’s die je in deze reportage ziet daar vandaan.

Cafe Loos Rotterdam bij nacht

Toet! In de jaren dertig begon het ’s avonds op het Hofplein al wat drukker te worden.

De Oudehaven en de Geldersekade bij avond, gezien vanaf Plan C. 1928 go with the vlo

De Oude Haven en Geldersekade ergens rond 1930. Alsof je op de Amsterdamse Herengracht bent.

Oude Bijenkorf Rotterdam bij nacht go with the vlo

Zie de maan schijnt door de straten van het oude Rotterdam…

Oud-Rotterdam Jungerhans Coolsingel nacht

Dankzij alle koplampen baadde de Coolsingel kort voor de oorlog steeds meer in het licht.

Het is de moeite waard om ook zelf de site van Stadsarchief Rotterdam te bezoeken, want het archief biedt je de mogelijkheid om al deze toverachtige foto’s voordelig na te bestellen. Je kunt ze opblazen tot posterformaat en boven je bed hangen. Zo ben je elke nacht voor eventjes terug in het oude Rotterdam en kun je wegdromen bij wat was en helaas nooit meer terugkomt. Sweet melancholic dreams…

Kijk voor meer beelden van het vooroorlogse Rotterdam en alle informatie over het nabestellen op stadsarchief.rotterdam.nl. Gratis nostalgische plaatjes van Rotterdam zien? Word lid van de Facebook-groep Rotterdam van toen of volg hen op Twitter, Instagram of Pinterest.

 

Gezicht op de Coolsingel met (het oude) warenhuis de Bijenkorf, bij avond. 1937-1941 anonieme foto GAR go with the vlo

Net toen de eerste kleurenbeelden van de oude Bijenkorf werden gemaakt…

Gezicht op de brandende stad Rotterdam. Als gevolg van het Duitse bombardement van 14 mei 1940. Opname in de nacht. go with the vlo

…ging het stadshart op 14 mei 1940 geheel in vlammen op…

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



4 Responses to Rotterdamse nachtpracht

  1. Arie Stuijt says:

    Ik ben met 76 te jong om hiervan alles te kunnen herkennen. Maar wat een mooi stuk werk!Q Dank je wel!

    • Danny Post says:

      Graag gedaan. Ik heb het artikel met veel liefde gemaakt. Op de site staan nog meer reportages over het oude Rotterdam. Heeft u die gezien?

  2. nel says:

    Schitterende foto’s. Zo had ik Rotterdam nog niet gezien. Dank u wel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑