...

MCB schoolagenda grow up

Gepubliceerd op 14 juli, 2015 door Marie-Cecile Beniers

1

Schoolagenda vol sentiment

Had je een O’Neill of ging je voor De Familie Doorzon? De oude agenda’s uit je middelbare schooltijd zijn de verpersoonlijking van je eigen puber-ik. Afgelopen weekend startte in het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht de toffe tentoonstelling Grow Up over die vuistdikke, volgeplakte agenda’s.

Oude agenda’s uit je middelbare schooltijd. Ze waren zo veel meer dan de plek waar je je huiswerk, lesrooster en adressen van klasgenoten in neerpende. Je versierde en koesterde ze, schreef er je grote liefdes in en deelde wat je meemaakte. Dikke kans dat je ze nog ergens in een doos vol ander jeugdsentiment hebt liggen. En als je ze hebt weggegooid: doodzonde! Want ze vormen een uniek tijdsbeeld van een onvergetelijke periode. Het Onderwijsmuseum in Dordrecht heeft agenda’s verzameld van de jaren vijftig tot 2000 en er een geweldige en herkenbare tentoonstelling van gemaakt. A trip down memory lane!

Schoolagenda tentoonstelling Britney Rijam

Ging jij voor Anita Meijer en Hazes of was Britney jouw kliederidool?

schoolagenda

In de fifties waren agenda’s nog serieus. Eén meisje hield in ’53 het dodental bij van de watersnoodramp.

schoolagenda

Idols sixties style.

schoolagenda

Veel agenda’s zijn ware kunstwerkjes.

schoolagenda

Uit de band springen was er in de fifties niet echt bij.

In de tentoonstelling Grow Up is de collectie schoolagenda’s aan de ene kant ingedeeld per tijdsperiode, aan de andere kant naar onderwerp of thema. Annemieke van Hees van het Nationaal Onderwijsmuseum vertelt: “De agenda’s laten heel erg de jeugdcultuur zien. De tieners delen niet alleen hun huiswerk, maar ook wat ze buiten school doen. De hobby’s, de sporten die worden beoefend en de concerten en feesten die worden bezocht.” De verschillen tussen de decennia worden ook goed duidelijk. Van Hees: “In de jaren vijftig was het duidelijk allemaal nog wat strenger. Hoewel die agenda’s ook plaatjes hebben van popidolen, werd er niet tot nauwelijks in geklad of getekend.”

Voorloper van What’s app
Van Hees: “Ook grappig om te zien is dat in de jaren tachtig en negentig de pubers via hun agenda’s met elkaar communiceren. Hele gesprekken zie je hierin terug. Heel leuk om te zien en eigenlijk zijn het een soort voorlopers van sms en de huidige chatgesprekken.” Het Onderwijsmuseum had al een collectie agenda’s, maar deed speciaal voor deze tentoonstelling een oproep. “We kregen er heel veel. Die blijven allemaal in ons bezit. De een deed daar helemaal niet moeilijk over, voor de ander was dat ondenkbaar. Die zouden hun agenda nooit voorgoed kwijt willen zijn.”

schoolagenda

Wat je tijdens die saaie lessen deed? De biografie tekenen van gletsjerlijk Ötzi, natuurlijk!

schoolagenda

Agenda-obesitas, elke maand een stukje dikker.

schoolagenda

Tienerlogica: zorgvuldig plaatjes plakken om ze vervolgens te bekladden.

schoolagenda

Huiswerk opschrijven is zó overrated.

schoolagenda

Subtiliteit is aan veel jongeren nog niet besteed.

schoolagenda

Tussen rooksignalen en mobieltje was de agenda een handig communicatiemiddel.

Heel herkenbaar. Ik heb de mijne ook altijd bewaard en weg doen komt niet in mijn hoofd op. Speciaal voor dit artikel heb ik ze weer eens opgedoken en er doorheen bladeren is simpelweg een feestje. De humor, de dubbelzinnigheid, de plaatjes van de sterren van toen. Het is één grote teletijdmachine die je terugflitst naar het einde van de jaren tachtig. Wat heb ik veel gelachen als tiener, het bewijs ervan ligt in mijn oude agenda’s.

Zoveel pubers, zoveel agenda’s
Jarenlang was Rijam de onbetwiste marktleider. De agenda’s van dit bedrijf waren een hot item. Maar de concurrentie was groot. Vanaf midden jaren tachtig was voor elk type of subcultuurtje wel een eigen agenda: honden en katten, voetbal, surf, stripfiguren en popsterren, merken als Coca Cola, O’Neill en zelfs Oilily hadden er eentje. Met een agenda kon je laten zien wie en hoe je was: zeg me welke agenda je hebt en ik zeg je wie je bent. Echt edgy was de Joop Klepzeiker-agenda. Deze ranzige creatie van Eric Schreurs bestond vooral uit tekeningen met vieze mannetjes die vaak maar weinig tot de verbeelding over lieten. Voor sommige jongeren en vooral voor veel ouders een brug te ver. Collega-vlooier Danny bijvoorbeeld wilde maar wat graag een Klepzeiker, maar mocht deze niet van zijn ouders. En met name op veel Christelijke scholen stond de agenda op verboden lijst.

schoolagenda

Open now… de schoolagenda’s waren soms een vat vol geheimen.

schoolagenda

Een Rijam-agenda in de seventies. Helemaal te gek weetjewel.

schoolagenda

Als stripheld wist je dat je het had gemaakt wanneer je je eigen agenda had.

schoolagenda

Joop Klepzeiker en Liefde is… Een groter contrast was er niet.

schoolagenda

Haarlokjes, Eftelingkaartjes en stickers: je hele leven zat erin.

Evelijn Leemreis werkte in 1990 voor Esveha, de distributeur van de Joop Klepzeiker-agenda. Zij vertelt in het boek dat naar aanleiding van de tentoonstelling Grow Up is uitgegeven: “Ik herinner me nog goed dat ik bij de Bijenkorf op het hoofdkantoor was. In de gang stond een grote pallet met de Klepzeiker-agenda’s. Ik vroeg me af waarom ze hier stonden en niet in de winkel. Dat bleek al gauw. De Bijenkorf vond ze te expliciet. Het kon echt niet door de beugel. Daar hadden ze ook wel een beetje gelijk in. De inhoud, de plaatjes, de foto’s, het was echt heel grof, met seks op grafzerken en veel andere vreselijke plaatjes.”

Pimp your agenda
Maar het hield niet op bij de aanschaf. Eigenlijk begon het dan pas. De echte puber ging namelijk helemaal los en pimpte het boekwerk naar eigen smaak. Costumizen, hoewel dat woord toen nog helemaal niet bestond, was een must. Met wat knip- en plakwerk van foto’s uit Hitkrant en Popfoto (en later BreakOut) gaf je je agenda de nodige sterreninjectie. Maar ook foto’s uit tienerbladen (Club), sportmagazines en glossy’s werden gebruikt om de agenda helemaal uniek te maken. TV-series (in mijn tijd Miami Vice), popidolen als Prince en Madonna (maar ook Frank Boeijen voldeed) of voetballers werden met liefde in de agenda’s geplakt. Om vervolgens door de eigenaar of de klasgenoten in de zeik te worden genomen met snorren, brillen of erger. Ook tekstballonnetjes met flauwe kreten waren populair.

schoolagenda

Een blote Prince vráágt gewoon om een piemel.

schoolagenda

Alf en Boerderie-sketches uit het TV-programma Verona. Lachuh!!

schoolagenda

Het levensmotto van vampieren was ook perfect voor tieners.

schoolagenda

Geen idool was heilig of veilig.

schoolagenda

“Nog steeds geen getekend brilletje of snor? Ik voel me buitengesloten.”

schoolagenda

“Ik voel me pas serieus genomen met een tekstballonnetje.”

Ook een beproefde methode: de hoeken omvouwen van een bladzijde zodat je daar al je briefjes in kon verstoppen. Maar de echte pro pakte het geraffineerder aan. Die sneed in de kaft de print los van het karton zodat een geheime opbergplek ontstond voor briefjes die het tl-licht van de klas niet konden verdragen. Zelf keek ik als kind vol bewondering naar de agenda’s van mijn oudere zussen. Met name één zus ging helemaal los. Regelmatig kwam haar beste vriendin een avondje langs om dan samen hun agenda’s te voorzien van een nieuwe look. Vooral het origami uitvouw-knipwerk met aluminiumfolie maakte op mij een diepe indruk. Het gevolg: met de maand werd de agenda dikker en dikker en barstte die halverwege het schooljaar uit zijn voegen. Met een postelastiek probeerde je de boel dan nog bij elkaar te houden tot het begin van de zomervakantie.

I heart politics
Met een schoolagenda kun je laten zien wie je was en waar je van houdt. Soms heel letterlijk, want ze waren regelmatig doorspekt met hartjes en liefdesbetuigingen. Dat is van alle jaren, zo weet Annemieke van Hees: “Hartjes zie je eigenlijk overal, in de jaren vijftig, zestig tot aan de jaren negentig.” En natuurlijk de kalverliefdes die opbloeien en weer sterven. “Je ziet ook dat jongeren heel erg gaan nadenken. Sommigen zijn zeer maatschappijkritisch en politiek bewust. In de jaren zeventig vind je bijvoorbeeld de politieke kwesties terug die spelen in Cuba of Zuid-Amerika. En in de jaren tachtig vind je de stickers tegen kernenergie of de atoombom.”

schoolagenda

Angry young men in 1974.

schoolagenda

Zelfs de advertenties waren niet veilig voor de giftige puberpennen.

schoolagenda

SMS avant la lettre: een hart onder de riem via de agenda.

schoolagenda

Name & shame. Natuurlijk moesten de docenten het flink ontgelden.

schoolagenda

Literatuurlijst? De verzon je gewoon zelf.

schoolagenda

Songteksten, Grace Jones en babystickers, hoezo hebben jongeren geen uiteenlopende interesses?

Zelf was ik als puber niet zo enorm met politiek bezig. Dat wil zeggen, in mijn agenda’s ging het vooral om lichtvoetig vermaak: foto’s van pop- en filmsterren, plaatjes uit modebladen en vooral heel veel taalgrapjes erbij. De meligheid ten top. Om de evolutie van mezelf door die jaren terug te zien is ook interessant. Als brugklasser is het allemaal nog enorm braaf en kinderachtig. Weliswaar had ik een ‘coole’ agenda van De Familie Doorzon, maar ik had de boel opgeleukt met plaatjes van poezen, stripfiguren als Snoopy en Jan, Jans en de kinderen en de geijkte popsterren. Nog geen gevatte grappen erbij of dubbelzinnige opmerkingen. Die kwamen later. Twee jaar verder was het meligheid wat de klok sloeg. Niets was veilig voor de bakvissenhumor van mij en mijn vriendinnen. Alles werd beklad en voorzien van grappig (bedoeld) commentaar. Zelfs de advertenties die in de agenda staan zijn niet veilig. En opnieuw als ik er doorheen blader lig ik weer dubbel van het lachen. Is het jeugdsentiment of is mijn gevoel voor humor misschien nooit volwassen geworden?

De tentoonstelling Grow Up is te zien tot oktober 2016 te zien in het Nationaal Onderwijsmuseum. Voor meer informatie kun je terecht op de site: onderwijsmuseum.nl.

Tags: , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



One Response to Schoolagenda vol sentiment

  1. Mariella says:

    Hoi, ik kwam bij toeval bij je artikel tegen over schoolagenda’s. Eigenlijk ben ik op zoek naar afbeeldingen die in de Rijamagenda 1984/1985 staan en die agenda stond onder andere ook in je artikel. Heb jij die zelf ook? En is het mogelijk om van bepaalde illustraties (voor zover ze nog vindbaar zijn haha) scans te maken. Het gaat mij namelijk om illustraties en cartoons van Peter de Smet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑