Vlo lit oorlogsboeken-romans-joden-go-with-the-vlo

Gepubliceerd op 7 mei, 2017 door Danny Post

0

Zes oorlogsboeken die je in één ruk uitleest

Het is er weer de tijd voor: oorlogsboeken. Zes titels die de afgelopen weken op mijn nachtkastje lagen. Over het helpen van Joden, verzet en de keuze tussen goed en fout. 

Het zal niemand nog verbazen: ik heb een behoorlijke fascinatie voor de Tweede Wereldoorlog. Ik spaar amateurfoto’s uit die tijd, verslind alle films en documentaires over dit onderwerp en lees er nog heel veel meer boeken over. Ik heb kasten vol met romans en biografieën.
Ik ben niet de enige. De belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog zit flink in de lift. Hoewel de verwachting was dat we het langzaam zouden gaan loslaten – de meeste mensen die de oorlog meemaakten, zijn dood – blijkt het tegendeel het geval. De rijen voor het Anne Frank Huis worden met de dag langer en ook voormalige concentratiekampen als Auschwitz en Buchenwald zien een explosieve toename van het aantal toeristen (dat dergelijk massatoerisme ook tenenkrommende keerzijden heeft, kun je zien in de documentaire Austerlitz).
Met de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag nog vers in het geheugen, voelen veel mensen de behoefte om weer iets over de oorlog te lezen. Ik trok zes recente aanwinsten uit mijn boekenkast. Indien jullie het leuk vinden, kan ik later een vervolgartikel maken met meer goede oorlogsboeken. Van de klassiekers tot de laatst verschenen titels, ik heb ze bijna allemaal.

1. Antonina’s dierentuin – Diane Ackerman
Toen de nazi’s op 1 september 1939 Polen binnenvielen, kreeg ook de dierentuin van Warschau het zwaar te verduren. Veel dieren stierven in de bommenregen of werden later afgevoerd naar Duitsland. Zodra de rookwolken een beetje opgetrokken waren, namen de beheerders Jan en Antonina Żabińska een nobel besluit. In het diepste geheim maakten ze van hun gehavende dierentuin een toevluchtsoord voor Joden. Ze verborgen ze in de verlaten dierenkooien en redden zo ongeveer driehonderd mensen van een wisse dood. Auteur Diane Ackerman tekende Jan en Antonina’s opmerkelijke verhaal op in de bestseller Antonina’s dierentuin. Wereldwijd werden er al meer dan 500.000 exemplaren van verkocht. Een verfilming volgde snel. The Zookeeper’s Wife, met actrice Jessica Chastain als Antonina, draait nu in de bioscopen.
Oordeel: Hoewel Antonina’s dierentuin waargebeurd is, leest het als een spannende roman. Diane Ackerman schrijft heel beeldend en levendig. Ze baseerde zich onder meer op Antonina’s memoires. Daardoor wordt het nooit een droge opsomming van feitjes. Als je houdt van een inspirerend verhaal over moed, dan is dit jouw boek! unieboekspectrum.nl, ISBN 9789000350391.

antoninas-dierentuin-boek-oorlog-go-with-the-vlo

Ik heb de film The Zookeeper’s Wife gisteren gezien: ontroerend!

 

2. Joodse buren – Maria Boonzaaijer
De Tweede Wereldoorlog was een periode waarin keuzes gevolgen konden hebben voor de rest van je leven. Dat gegeven verwerkte Maria Boonzaaijer in Joodse buren. Centrale figuur is de Amsterdamse Josefien Langeveldt, moeder van acht kinderen. Op een zondagmorgen in 1943 haast ze zich met haar doodzieke baby Lise naar de huisarts. Dan gebeurt er iets schokkends: op straat is er een razzia gaande en een radeloze vrouw probeert haar kind in Josefiens armen te duwen. “Red mijn dochtertje!” smeekt ze. Josefien vlucht in paniek weg. Haar weigering om te helpen achtervolgt haar als ze na de oorlog Joodse buren krijgt. Josefien vermoedt dat de buurvrouw degene is die zij destijds in de kou liet staan, maar ze durft het niet te vragen.
Oordeel: Joodse buren kruipt onder je huid. Het deed me soms denken aan het prachtige Op een ochtend van schrijfster Virginia Baily. Daarin neemt de hoofdpersoon tijdens de oorlog het kind van een vreemde wél onder haar hoede, maar die keuze moet ze eveneens bezuren. Nadat ik het boek met een zucht dichtsloeg, bleef het in mijn hoofd nog een tijd onrustig: wat had ik in Josefiens geval gedaan? Het enige juiste. Hoop ik. thehouseofbooks.com, ISBN 9789044346039.

joodse-buren-maria-boonzaaijer-oorlog-go-with-the-vlo

We mogen graag denken dat we de Joden massaal te hulp schoten. De realiteit was meestal anders.

 

3. De lege stad – Simone van der Vlugt
Romans over het bombardement op Rotterdam zijn schaars. Ik heb dat altijd vreemd gevonden. Het was zo’n grote gebeurtenis in onze geschiedenis. Gelukkig begint het de laatste jaren een beetje te komen. Zo schreef Herman Romer De danszaal in het duister, De vlammende stad en Stad van verloren dromen. Meer mainstream is De lege stad van Simone van der Vlugt uit 2015. Het verhaal gaat over de pasgetrouwde Katja die bij het bombardement op 14 mei 1940 bijna de helft van haar familie verliest. Samen met haar man neemt ze haar overgebleven broers en zussen in huis. Grimmige jaren breken aan. Katja ziet haar Joodse vrienden en kennissen stuk voor stuk verdwijnen en haar broers raken steeds fanatieker betrokken bij het verzet. Ondertussen is er op de achtergrond altijd die kaalgeslagen, zwartgeblakerde stad…
Oordeel: Ik las dit boek in twee dagen uit. Fictie en historie zijn op meeslepende wijze met elkaar verweven. Ik ontdekte wel enkele kleine uitglijers. De Groote Schouwburg werd niet gesloopt in mei 1940, maar pas in september 1940. Ook lopen de personages soms rare routes door de stad. Maar een kniesoor die daarop let. amboanthos.nl, ISBN 9789041426253.

de-lege-stad-simone-van-der-vlugt-bombardement-go-with-the-vlo-2

Ik kon De lege stad niet wegleggen. Ik moest weten hoe het met Katja na mei 1940 afliep.

 

4. Verdreven voor de Atlantikwall – Geert-Jan Mellink, Peter Saal, Steven van Schuppen
Heb je je ooit afgevraagd waarom je in veel Nederlandse kustplaatsen zo weinig vooroorlogse panden ziet? Dat komt door de Atlantikwall, een enorme verdedigingslinie die liep van Noorwegen, via Denemarken, Duitsland, Nederland en België naar Frankrijk. De Duitsers wilden zich hiermee beschermen tegen een geallieerde invasie. Om ruimte te maken te maken voor bunkers, tankgrachten en mijnenvelden werden in plaatsen als Den Helder, IJmuiden, Katwijk, Zandvoort, Den Haag en Hoek van Holland vijftienduizend woningen en andere gebouwen gesloopt. Ook werden vanaf 1942 honderdduizenden bewoners geëvacueerd uit het Sperrgebiet. In Verdreven voor de Atlantikwall wordt dit vrijwel onbekende verhaal voor het eerst verteld.
Oordeel: Verdreven voor de Atlantikwall maakt de zinloosheid van oorlog weer eens pijnlijk duidelijk. Zoveel destructie en voor wat? Bij ieder hoofdstuk werd ik een stukje bozer. De vele zeldzame en niet eerder gepubliceerde foto’s versterkten dat gevoel alleen maar. Hoe anders zou onze kustlijn nu zijn indien we de Duitsers tussen 1940 en 1945 niet op visite hadden gehad. Helaas kunnen we de klok niet meer terugzetten. wbooks.com, ISBN 9789462581708.

verdreven-voor-de-atlantikwall-oorlog-go-with-the-vlo

Grootschalige sloop en evacuatie. De Duitsers lieten geen spaan heel van onze kustlijn. En bedankt.

 

5. ’s Nachts droom ik van vrede – Carry Ulreich
Heel af en toe duikt er nog een ‘nieuw’ oorlogsdagboek op. In 2016 verscheen ’s Nachts droom ik van vrede van Carry Ulreich. De inmiddels 90-jarige Carry hield het dagboek bij toen ze nog een pubermeisje was. Het geeft een inkijkje in haar leven en dat van de Joodse gemeenschap in Rotterdam, waar zij en haar familie woonden. Velen eindigden in de kampen, maar Carry overleefde. Het gezin Ulreich zat drie jaar ondergedoken bij een vrome katholieke familie op de Mathenesserweg in Rotterdam. Carry nam haar dagboek na de oorlog mee toen ze naar Israël emigreerde. Ze had er nooit meer in gekeken. Pas enkele jaren geleden haalde ze het weer tevoorschijn. Carry is volgens sommigen de Rotterdamse Anne Frank. Zelf noemt zich liever de Anne Frank met een Happy End. “Het was hetzelfde en het was niet hetzelfde.”
Oordeel: Hoewel Carry nog maar een tiener was, is haar schrijfstijl volwassener. Ze laat je echt voelen hoe het is om opgejaagd te worden. Het beklemmendst is de onderduikperiode als ze probeert om onder abnormale omstandigheden enigszins normaal door te leven. Toch is Carry ook grappig en gevat. Ik droom van een verfilming! boekencentrum.nl, ISBN 9789023996859.

carry-ulreich-s-nachts-droom-ik-van-vrede-oorlog-go-with-the-vlo

Mooi, mooi, mooi. Dit dagboek raakt je echt, iedereen zou het moeten lezen.

 

6. De nachtegaal – Kristin Hannah
De zussen Viann en Isabelle verschillen als dag en nacht van elkaar. Viann leidt een gezapig bestaan op het Franse platteland met haar man Antoine en hun dochtertje, terwijl de jongere en eigenzinnigere Isabelle in Parijs woont. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, stort alles in elkaar. Nadat Antoine wordt opgeroepen om mee te vechten, moet Viann zonder hem zien te overleven. Isabelle wordt door hun vader naar Viann gestuurd om haar te helpen, maar dit stelt hun stroeve relatie zwaar op de proef. Dat Viann gedwongen wordt om een Duitse officier in huis te nemen, maakt het er niet gezelliger op. Een reeks heftige gebeurtenissen dwingt de zussen om te kiezen tussen goed en fout. Durven ze het aan, ongeacht wat de gevolgen zullen zijn?
Oordeel: De nachtegaal is een typisch oorlogs-epos. Er wordt groots en meeslepend geleden. De kritiek van sommige recensenten is dat er wel erg veel drama voorbijkomt, maar dat stoorde mij geen moment. Ik zat er vanaf de eerste pagina helemaal in. Het verrassende en prachtig geschreven einde laat je niet onberoerd. Zonder te veel te verklappen: Kristin Hannah weet hoe ze je een stomp in de maag moet uitdelen. boekerij.nl, ISBN 9789022576502.

kristin-hannah-de-nachtegaal-hitler-oorlog-go-with-the-vlo

De strijd tegen het Kwaad. Hoeveel verzet zou jij gepleegd hebben? (Wikimedia/Bundesarchiv)

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑