...

#tbt Retro zwembaden banner

Gepubliceerd op 2 juli, 2015 door Danny Post

6

Een duik in de geschiedenis

Door sloop, de opkomst van tropische zwemparadijzen en luxe wellness centra, zijn er niet heel veel ouderwetse zwembaden over. Waar kun je op deze snikhete Throwback Thursday nog baantjes trekken in de jaren dertig of keihard de sixties in plonzen? Waar staat de tijd stil, maar het water gelukkig niet? Ik geef je de verkoelende antwoorden.

Terwijl ik deze woorden tik, stroomt er een waterval tussen mijn schouderbladen die eindigt in een kabbelend beekje tussen mijn billen. Mán, wat is het warm. En wat zou ik graag een duik nemen in De Heuvelrand te Voorthuizen. Maar helaas: het grote buitenbad aan de rand van dit Veluwse dorpje bestaat niet meer. Het werd twee jaar geleden gesloopt en vervangen door een overdekte variant. Ook mooi en vast stukken winstgevender – de zon schijnt hier minder vaak dan de keren dat Albert Verlinde dragelijk is in RTL Boulevard – maar toch is het niet hetzelfde.



 

Zwembad De Heuvelrand Voorthuizen

Oké, het was op de ligweide van De Heuvelrand niet altijd even rustig.

Ik mis mijn ouderwetse Voorthuizense badje. Dit was de plek waar ik tijdens de eindeloze kampeerzomers van mijn jeugd kopje onder ging. Zelfs toen, ik spreek over de jaren tachtig, was het zwembad al gedateerd. Net als de rest van het dorpje was het ergens in de sixties blijven hangen. De muffige kleedhokjes met de houten deuren, de robuuste badranden die je knieën open pelden als een conservenblikje als je niet uitkeek en het water dat zo koud was dat je tepels eraf vroren, ik gniffelde er altijd een beetje om. En toch, tóch had De Heuvelrand iets. Ik kon toen niet benoemen wat precies, maar nu weet ik dat het karakter was. Terwijl in de Randstad het ene na het andere oude zwembad werd omgebouwd tot tropisch zwemparadijs hield De Heuvelrand vast aan de nostalgische R’s: Rust, Ruimte en Reinheid. Op de uitgestrekte ligweides konden ik en mijn vrienden hele middagen luieren en meer had je qua faciliteiten ook eigenlijk niet nodig. En deed dat ijskoude water niet precies wat het moest doen? Afkoelen?

Vaarwel oud plonsparadijs
Jarenlang was ik van plan om nog één keertje terug te keren naar De Heuvelrand, maar ik heb veel te lang gewacht. Nu is het te laat. En er zijn al zo weinig zwembaden uit mijn jeugd over: het oude Zwembad West in Rotterdam (oooh gezellig baantjes trekken met mijn vader en broertje en dan een frietje met mayo na afloop!), het imposante Kolpabad in Vlaardingen, openluchtbad Groenoord in Schiedam, allemaal ruimden ze het veld. Het is een sloopdrift die je overal in Nederland zag de laatste decennia. Zwembaden moesten groter, moderner, tropischer en luxer worden. Voor een land dat zo’n rijke plonstraditie heeft, de eerste onoverdekte zwemschool voor burgers opende al in 1846, gaan we verdomd achteloos om met ons culturele aquagoed.

Kolpabad Vlaardingen beelden

Het Kolpabad in Vlaardingen. Mooi was die zomertijd.

Kolpabad Vlaardingen binnen

Duizenden Vlaardingers leerden er zwemmen. (Collectie Stadsarchief Vlaardingen)

Zwembad De Dobbe Zuidhorn nostalgie

De Dobbe in Zuidhorn was nog zo’n joelparadijs. (zuidhorninbeeld.nl)

Zwembad Mauritskade Den Haag

Overdaad schaadt? Niet in De Mauritskade.

Mauritskade Caesar Den Haag

In de Caesar Fitness & Spa is nog een zweem van zijn illustere voorganger terug te vinden.

Zelfs het eerste overdekte zwembad van Nederland, De Mauritskade in Den Haag, bleef slechts gedeeltelijk behouden. In 2007 werd het monumentale bad afgebroken en verrees op dezelfde plek het gelikte Caesar Fitness & Spa Resort. Een soort remake van De Mauritskade waarin met veel zorg de gietijzeren bogen en pilaren van het oude zwembad werden teruggebracht. Verder hangt er net als bij de opening in 1883 weer een groot glazen dak boven het water. Toch is het ouderwetse gevoel weg, hoe ontzettend fraai het eindresultaat ook is.

Sloop aan zee
Het is misschien een schrale troost om te weten dat dezelfde kaalslag ook plaatsvond in de landen om ons heen. In Engeland betreurt men nog steeds dat men de spectaculaire Marina Swimming Pool heeft gesloopt. Dit openluchtbad aan zee in de kustplaats Ramsgate was een icoon. Tussen 1935 en 1975 rook je er elke zomer de lucht van vele verkoolde Britten. Janice Seidlitz was één van hen. “Ik bracht er iedere zomervakantie door,” vertelt ze weemoedig. “Het was er altijd afgeladen en gezellig lawaaiig.” Anno 2015 ruik je echter alleen nog uitlaatgassen. Sinds de sluiting van het zwembad wordt deze locatie gebruikt als parkeerplaats.

Marina Swimming Pool Ramsgate

Door de Marina Swimming Pool wilde je de zee geeneens meer in.

Marina Ramsgate zwembad

Nu kun je hier je auto parkeren. Tof hoor.



 

Maar genoeg gejammerd en gerouwd. Er is gelukkig ook een aantal oude zwembaden bewaard gebleven. En soms zijn ze dichterbij dan je misschien denkt. Ik zet de mooiste voor je op een rij. In Nederland, maar ook in België en Frankrijk.

Oostelijk Zwembad
Wie voor het eerst het oudste zwembad van Rotterdam betreedt, doet er goed aan om het eerste kwartier uit de buurt van het water te blijven. Voordat je het weet val je flauw van bewondering en glijd je kopje onder. Death by admiration. Wat is dit art deco-aquapaleis prachtig! Een recente renovatie zorgde ervoor dat dit rijksmonument uit 1932 trotser schittert dan ooit tevoren. Het is maar goed dat de Duitsers het Oostelijk Zwembad tijdens hun bombardement in mei 1940 ternauwernood lieten staan. Zonder dit juweel zou Rotterdam beslist Rotterdam niet zijn. Gerdesiaweg 480 Rotterdam, oostelijkzwembad.nl

Oostelijk zwembad Rotterdam

Bij zoveel pracht en praal voelt ons chipslichaam gewoon als heiligschennis.

Oostelijk zwembad Rotterdam interieur

Architect Foeke Kuipers leverde een Rotterdams meesterwerk af.

 
Openluchtbad De Houtvaart
Iedere Haarlemmer kent De Houtvaart. Maar ook als je niet in deze stad woont, is de kans groot dat je dit kubistische buitenbad vanuit de trein een keer hebt gezien. Door zijn aparte vorm trekt het ogenblikkelijk de aandacht. In 2003 werd De Houtvaart even met sluiting bedreigd, maar een groep fans redde het bad van de ondergang. Het werd geheel in oude luister hersteld. Op warme dagen klinkt er het geluid van bommetjes, maar een gewone borstcrawl mag natuurlijk ook. Precies zoals zwemlegende Johnny Weissmuller deed toen hij in De Houtvaart trainde voor de Olympische Spelen van 1928. Piet Heinstraat 12 Haarlem, houtvaart.nl

Zwembad Houtvaart Haarlem

Koning van de bommetjeswedstrijd!

Zwembad Houtvaart Haarlem Johnny

In 1927 wilde iedere kleine waterrat zijn zoals Johnny Weissmuller.

 
Het Zuiderbad
Het Amsterdamse Zuiderbad krijgt al meer dan een eeuw zwemmers over de vloer. Gemiddeld zo’n vijfhonderd per dag. Waar ze voor komen? Om baantjes te trekken, maar vooral om te genieten van het verbluffende interieur. Van de houten kleedhokjes tot het plafond, bijna alles is nog zoals het was tijdens de opening van 1912. Daarvoor deed het gebouw, dat stamt uit 1897, dienst als overdekte rijwielschool. Je zwemt over de plek waar vroeger de fietsvloer lag. Klapstuk is de enorme fontein met de drie stadskruizen. Ga eronder zitten en laat het water op je hoofd kletteren. Chill… Hobbemastraat 26, 1071 ZC Amsterdam, amsterdam.nl

Zuiderbad zwembad Amsterdam

Jezelf omkleden in de hokjes van het Zuiderbad is al een feest.

Zuiderbad zwembad Amsterdam fontein

Amsterdam heeft zijn eigen Niagara Falls.

 
Strandbad Winterswijk
Een strand in de Achterhoek, kan dat? Ja dat kan en hoe! Strandbad Winterswijk druipt al sinds 1933 van de sfeer. Je zou niet zeggen dat het tijdens de crisisjaren werd gebouwd als werkverschaffingsproject voor werklozen. De setting is zo thirties dat het is alsof je in een roman van Cissy van Marxveldt rondloopt. De verwende heldinnen uit haar boek Een zomerzotheid zouden het restaurant in het paviljoen ‘helemaal mieters’ vinden. Kijk niet vreemd op als een van hen haar bobje onder een parasol vandaan steekt en het glas heft op de zomer. In deze magische omgeving is alles mogelijk. Badweg 6 Winterswijk, strandbadwinterswijk.nl

Strandbad Winterswijk

Hapje, drankje, plonsje. Bij Strandbad Winterswijk word je op je wenken bediend.

Strandbad Winterswijk avond

Als de zon in zee eh de plas zakt, is het hier nóg mooier.

 
Zwembad Van Eyck
Combineer een citytrip naar Gent met een bezoek aan het oudste en volgens velen allermooiste overdekte zwembad van België. Van buiten lijkt het strenge gebouw op een oude tramremise maar schijn bedriegt. Achter de muren is het een en al licht en art deco wat de klok slaat. Overigens is Van Eyck, dat werd gebouwd in 1886, meer dan alleen een zwembad. Het dubbelt vanaf het vroegste begin als badhuis. Nog steeds kunnen mensen die krap wonen en geen douche hebben (ze bestaan nog), hier het vuil van alledag komen afspoelen. Geen paniek, dit gebeurt in aparte badkuipen. Veermanplein 1 Gent, visitgent.be

Zwembad Van Eyck Gent

Zwembad Van Eyck is bijna te mooi om te verstoren met een lompe duik.

Zwembad Van Eyck Gent interieur

Parel aan de Schelde.

 
Zwembad Zweeloo
In het 82-jarige buitenbad waan je jezelf voor even een sixties kind. Het niets-aan-de-hand-gevoel van die periode regeert. Er wordt nog gesproken van versnaperingen en ‘een lekker ijsje’. De aquablauwe zwembadrand is genoeg om bij mensen van een bepaalde generatie allerlei flashbacks naar hun kinderjaren op te roepen. Van oudsher was Zwembad Zweeloo een natuurbad dat werd voorzien van water door het water van de Aelderstroom erdoor te leiden. Die tijd is allang voorbij zeggen de eigenaren. Boodschap voor alle koukleumen: het zwemwater is tegenwoordig verwarmd. Dus! Hoofdstraat 4 Zweeloo, zwembadzweeloo.nl

Zwembad Zweeloo opening

De opening van het nieuwe seizoen: dolle dwaze zwemdagen.

Zwembad Zeewolde impressie

Wat de experts van Zwembad Zweeloo vinden? Top natuurlijk!

 
Piscine Molitor
Als je de film Life of Pi weleens hebt gezien, ken je Piscine Molitor wellicht al. De hoofdpersoon was vernoemd naar het zwembad. Hij kon een slechtere naam treffen, want Piscine Molitor was vanaf 1929 dé bak- en braadplaats van de Parijse jetset. Aan de rand van dit zwembad, dat werd gebouwd in de vorm van een oceaanstomer werden gala’s en optredens georganiseerd, maar ook modeshows. In 1946 werd hier officieel de bikini geïntroduceerd. Vorig jaar heropende het zwembad na een grondige verbouwing, waarbij een luxe hotel werd toegevoegd. Een dagje zwemmen kost nu 180 euro! 13 Rue Nungesser et Coli Parijs, www.mltr.fr

Piscine Molitor Parijs

Piscine Molitor is niet goedkoop maar wel héél erg leuk en art deco.

Piscine Molitor Parijs toe

Glamour heaven. Elke druppel water is hier rijk aan historie.

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



6 Responses to Een duik in de geschiedenis

  1. Wwzapper says:

    Dit roept herinneringen op aan Achter De Berg in Nistelrode, ook zo’n jaren 60-pareltje zonder poespas (zijn nog foto’s van te Googelen). Kwam ik als klein meisje vaak. Is in 1989 al gesloten, en ondanks dat ik zwemmen anno nu hartgrondig haat, word ik toch weemoedig bij het zien van die foto’s. 🙁

  2. Sven says:

    it. Mis openluchtbad Het Baafje in Bergen. Bestaat ook nog steeds.

  3. Sven says:

    Love it. Mis openluchtbad Het Baafje in Bergen. Bestaat ook nog steeds.

  4. Ter aanvulling:

    In tundorp Het Lansink in Hengelo is nog het tuindorpbad.
    Tussen 15 mei en 15 september kan hier dagelijks worden gezwommen.
    meer informatie: http://www.tuindorpbad.nl

    groet,
    Jaap Krommendijk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑