...

#tbt Anton Pieck banner

Gepubliceerd op 1 januari, 2015 door Danny Post

0

Een Pieckfijn 2015 gewenst!

Deze eerste dag van het jaar is ook de eerste Throwback Thursday van het jaar. Op de drempel van het fonkelnieuwe 2015 reizen we terug naar de magische wereld van Anton Pieck. De schilder/tekenaar is voor ons onlosmakelijk verbonden met de jaarwisseling.

Ik herinner het me nog goed. Het was december 1986 en mijn vader had net de nieuwe Anton Pieck-kalender mee naar huis genomen. Dat deed hij ieder jaar, het bedrijf waar hij werkte deelde ze vlak voor kerst traditiegetrouw uit, maar het was de eerste keer dat de sfeervolle tekeningen me als puber écht opvielen. Eén illustratie raakte me in het bijzonder: die van de maanden januari/februari. De afbeelding van een besneeuwde Haarlemmersluis in Amsterdam geeft voor mij precies het après-feestdagen gevoel weer. De verstilde en weemoedige sfeer, de fletse kleuren die de bonte kerstkermis van december vervangen, het is de kille dageraad waarin de wereld ontwaakt na een maand van eten, drinken en feesten. Zo gegrepen was ik door die ene plaat, dat de kalender van 1987 zich voorgoed in mijn hoofd nestelde. Daar kan ik hem op deze Nieuwsjaarsdag, 28 jaar later, zo uit een laatje trekken en in gedachten bekijken.

Anton Pieck kalender 1987 januari:februari

A new dawn. De plaat waar mijn Pieck-liefde ooit mee begon.

Anton Pieck kalender 1987 platen

Ook de rest van 1987 bleek onvergetelijk.

Anton Pieck winter

Niet lang erna reed ik in een koetsje Antons sprookjeswereld binnen.

Efteling-koning
Hoewel de Anton Pieck-kalenders boven mijn bed in later jaren vervangen werden door kalenders van campheldinnen Madonna en Kylie Minogue heb ik altijd een zwak gehouden voor één van Nederlands meest begaafde tekenaars en schilders. De in 1895 te Den Helder geboren Anton Pieck was uniek. Zijn tekeningen, etsen en schilderijen vloeien over van de details en ademen een nostalgische, veelal sprookjesachtige sfeer. Een duidelijk voorbeeld zijn de illustraties die hij maakte voor het boek De sprookjes van Grimm, dat verscheen in 1942. Ze waren zo betoverend (en bij vlagen sinister), dat hij in 1951 werd gevraagd om het nieuw te openen pretpark De Efteling vorm te geven. Als er iemand wist welke inbouwkeuken Doornroosje in haar kasteel had, was het immers de poëtische Pieck wel.

Anton Pieck Sneeuwwitje

“Wakker worden luie poes, je bent net getekend door een magistrale kunstenaar.”

Grimm Anton Pieck sprookjes

Zoek dit boek op Marktplaats, je zult geen spijt krijgen.

Anton Pieck Hans en Grietje

“Knibbel, knabbel, knuisje, wie krabbelt daar op papier mijn huisje?”

Anton Pieck Efteling Doornroosje

Anton wist precies hoe de retro crib van Doornroosje eruit moest zien.

Anton Pieck Eftelingelfjes 2

Complete elfjestallen vloeiden er uit zijn penseel.

Met strakke hand schiep de man die vanwege zijn perfectionisme bij Efteling-medewerkers bekend zou raken als de ‘milde dictator’, het magische Sprookjesbos. “De Efteling is toch een avontuur dat ik in mijn leven niet graag gemist zou willen hebben”, zou hij hier later over zeggen. “Ik vind het zo geweldig belangrijk voor kinderen dat ze een speelplaats hebben, waar ze later eens aan terugdenken. Dus een speelplaats met romantiek.”

Anton Pieck Utrecht straatleven

Utrecht nog zonder Hoog Catharijne.

Anton Pieck fantasie

Zo gek was Anton op Dickens dat hij Scrooge uit A Christmas Carol (r) tekende.

Anton Pieck Amsterdam

IJs, ijs, baby. Pieck hield het meest van winterse taferelen.

En waarom hij qua stijl zo duidelijk teruggreep naar het verleden? “Ik duik graag onder in de vorige eeuwen.” Anton liet zich van harte inspireren door schilderijen uit de Middeleeuwen. Zo zijn de kalenderplaten met drukbevolkte straten en pleinen in Amsterdam en Utrecht een onmiskenbare ode aan het werk van de zestiende-eeuwse schilder Pieter Breughel. Anton bewonderde hem maar ook de schilders uit de Gouden Eeuw enorm. “Het waren echte vakmensen. Schilderen werd als een echte ambacht beschouwd. Zo denk ik er ook over.” Hij was verder verzot op de boeken van Charles Dickens. “’s Avonds in bed lees ik Dickens, daar ken ik iedere bladzijde van. Misschien is het fout, maar ik houd er nu eenmaal van.”

Op zijn Pieck getrapt
Bijzonder genoeg brak Anton Pieck pas in zijn twilight years echt door bij het grote publiek. In de jaren zestig, zeventig en tachtig vlogen zijn nostalgische ansichtkaarten, kalenders en prenten over de toonbank. Dat had waarschijnlijk alles te maken met het feit dat Nederland in die periode steeds meer van haar verleden kwijtraakte. Alsof de schade die ons land opliep in de Tweede Wereldoorlog nog niet erg genoeg was, gaven stadsbesturen onder het mom van ‘de vooruitgang’ vele historische gebouwen over aan de sloopkogel. Vroeger verdween en dat stemde Anton ook diepbedroefd. Veel Oud-Hollandse plekken die hij in zijn jonge jaren kende en liefhad, werden vernietigd. Weg. “Ik heb dit land toch wel erg móói gekend”, vertelde hij op 85-jarige leeftijd. “Wat er nu nog is, zie ik als een puinhoop van vroeger. Dat maakt me triest, ja.”

Anton Pieck trekschuit

Nederland zonder bedrijventerreinen of snelwegen, heeft het ooit wérkelijk bestaan?

Anton Pieck boeken

Vroeger was alles beter. In ieder geval in Antons wereld.

Romantiek Anton Pieck

Armoede en ellende, door meester Pieck hunker je er bijna naar.

Anton Pieck bij nacht 2

Het is een nacht die je normaal alleen in films ziet.

Anton Pieck nacht daken

Zonder Tinder of Relatieplanet moest een man nog echt moeite doen voor een date.

Toch waren er in die periode ook talloze critici, met name in ‘serieuze kunstkringen’. Ze noemden Antons tekeningen en etsen kitscherige troep die boven de crèmekleurige driezitters van bejaarden hing. Ook sneerden ze dat hij een Nederland schetste dat nooit bestaan heeft, een mierzoete slagroomsoes-versie ervan. Maar was dat laatste niet juist het geheim van zijn succes? Dat hij ons een romantische versie van de realiteit voorschotelde om eventjes bij weg te dromen? Zeker zijn nachtelijke beelden blijven kleine cadeautjes voor de ziel. In de woorden van Anton zelf: “Ik heb de wereld altijd door een mooi gekleurd glas getekend”.

Krasse knar
Ondanks zijn roem en enorme schare fans was Anton Pieck een stille, nederige, en bescheiden man. Hij bleef tot aan zijn pensioen in 1960 werken als tekenleraar in Bloemendaal en noemde zijn grootste succes het feit dat hij op 11-jarige leeftijd de eerste prijs won op een ‘huisvlijttentoonstelling’ met een aquarel (prijs: vijf tuben waterverf en één fixeerspuitje). Daar begon het immers allemaal een beetje mee. Nee, enige ijdelheid over de tienduizenden tekeningen die hij maakte, zijn schilderijen, etsen, houtsnedes, litho’s, de vele boeken die hij illustreerde, was hem volledig vreemd. Anton wilde gewoon lekker creëren. Opgaan in zijn werk.

Anton Pieck tekentafel

Geen sjoelbak voor deze man. Het gelukkigst was Anton achter zijn tekentafel.

Anton Pieck 1001 Nacht

Ook de sprookjes van 1001 nacht kon hij dromen.

Anton Pieck sneeuw

Continu op de vlucht voor de moderne tijd.

Terwijl leeftijdsgenoten zich in het bejaardentehuis kwijlend voor de tv lieten parkeren, trok hij er nog steeds op uit. Toen een interviewer hem in 1973 vroeg of hij ook nog andere interesses had dan tekenen, antwoordde hij: “Eh, nee. Tekenen is iets dat bij mij alles beheerst. Ik heb ook het gevoel dat wanneer je op een zeker gebied iets wilt bereiken, dat dat inhoudt dat je veel andere dingen moet afsnijden.” En waagde het alsjeblieft niet om te informeren wanneer hij ging stoppen, dan ontplofte de ‘tekenende oester’. “Er zijn veel mensen die vragen aan mij: ‘Anton wanneer ga je het nou eens een beetje kalm aan doen?’ Dan begin ik eigenlijk te steigeren. Ik wil werken, ik wil heel hard werken en er dan bij neervallen. Dat vind ik het ideaal.”

Anton Pieck straatbeeld

“Toet toet, mijn whatsapp ligt eruit dus ik doe het maar even zo.”

Anton Pieck betoverend

De betoverende tekeningen gingen er bij zijn fans in als speculaaskoek.

Anton Pieck boerderij

Boerin zoekt man om ouderwets agrarisch bedrijf mee te runnen.

Anton Pieck 2015 agenda

Zin om er in 2015 twaalf kneutermaanden van te maken? Het mag.

Anton Pieck toverlantaarn

Netflix avant-la-lettre.

Op 24 november 1987 viel de oude meester tenslotte uit zijn schilderij. Hij werd 92 jaar. Wrang genoeg overleed hij in hetzelfde jaar als waarin ik hem net begon te ontdekken. Gelukkig leven zijn tekeningen voort. Nog steeds zijn er nieuwe generaties die betoverd raken door zijn oeuvre. Misschien niet meer zoveel als voorheen, in het beste geval kennen twintigers hem van de Efteling en in het slechtste geval denken ze bij het horen van de naam Anton Pieck aan een grootgeschapen pornoster uit de stal van Kim Holland, maar vergeten is hij niet. In de Efteling organiseerde men een fraaie expositie met een deel van de ruim 1500 ontwerptekeningen die hij destijds voor het pretpark maakte en in Hattem staat een heus Anton Pieck Museum. Als een klein eerbetoon heb ik vorige week zelf weer eens een Anton Pieck-agenda gekocht. Ik beschouw het als een mooi symbool voor dit nieuwe jaar. Ik ga flink Piecken in 2015!

Anton Pieck winkel

Enthousiast geworden? Ren naar de winkel voor een Anton Pieck-agenda of -kalender.

 
Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

Tags: , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑