...

Tijdcapsule

Gepubliceerd op 2 maart, 2015 door Danny Post

0

Het paleis van de Rode Sultan

In het Yıldız-paleis in Istanbul druipt het onzichtbare bloed langs de muren. Het verlaten onderkomen van de Osmaanse sultan Abdülhamid draagt nog steeds de voelbare last van zijn terreurbewind. Alsof zijn geest ieder moment kan binnenvallen met een bevel tot jouw executie. Zet je schrap en treed binnen…

Het eerste dat opvalt is de beklemmende stilte. Terwijl even verderop de miljoenenstad Istanbul voortraast, is het binnen de muren van het Yıldız-paleis volledig uitgestorven. Enige geluid dat af en toe opklinkt is het gezang van vogels. Maar zelfs zij lijken geboren met een demper op de snavel. Hun getsjirp is zacht, bedeesd bijna. Alsof ze voelen dat op deze onheilspellende plek verschrikkelijke dingen zijn gebeurd en uitgedacht. En verder? Niets. Doods. De dood.

Yildiz Paleis Istanbul tuinen

Als het CSI-team wat luminol tegen deze muren zouden spuiten…

Yildiz paleis buiten

Hallo, is daar iemand, iemand, iemand?

Yildiz paleis brug

Misschien blijven de Amerikaanse toeristen weg vanwege de gammele brug?

Yildiz paleis entree

Wie voor de decadente Parelmoersalon betaalde? Het volk natuurlijk!

Vandaag is rood, en morgen ook
Hoewel het Yıldız-paleis in een paradijselijke omgeving ligt met een fabelachtig uitzicht over de Bosporus, wil het er nooit écht warm worden. En dat heeft alles te maken met haar beruchtste inwoner: sultan Abdülhamid (1842-1918). Waar de beroemdste Osmaanse sultan die ooit leefde, Süleyman de Prachtlievende (1494-1566) licht en vernieuwing vertegenwoordigde, stond zijn negentiende-eeuwse nazaat voor duisternis en onderdrukking. Extreem paranoïde, was Abdülhamid zo bang voor complotten tegen zijn leven, dat hij een legioen van spionnen betaalde om tot in de verste uithoeken van het Osmaanse Rijk rond te snuffelen.

Yildiz chalet Istanbul

Even leeg als het hoofd van Kim Kardashian.

Abdulhamid rode kandelaar Yildiz paleis

Sultan Abdülhamid hield niet alleen van bloedrood in het interieur.

Yildiz paleis werkkam

Royal crib. De paviljoens van Yıldız zijn geen simpele tuinhuisjes.

Abdulhamid pamflet

Niet om te lachen. De Rode Sultan was Magere Heins grootste leverancier.

Yildiz paleis gebouwtje 2

Door God en iedereen verlaten.

Iedereen die werd betrapt op ‘verdacht gedrag’, echt maar meestal ingebeeld, werd door zijn geheime politie onmiddellijk opgepakt, ondervraagd en gemarteld. Ook tegen minderheden trad deze gehate monarch hard op. Tussen 1894 en 1897 werden circa 300.000 Armeniërs op brute wijze afgeslacht. Zoveel bloed vloeide er tijdens Abdülhamits regeerperiode dat hij de bijnaam ‘Rode Sultan’ kreeg. Een dorstige Dracula was er niets bij.

Night of the living dead
Abdülhamids paranoïde gedrag was ook de reden waarom hij in 1877 het Dolmabahçe-paleis verliet. Dit paleis was de eigenlijke residentie van de Osmaanse dynastie maar Abdülhamid vond het er veel te ‘open’. Wat als men een plot smeedde om hem af te zetten? Dan was het een makkie om dit kitscherige Versailles aan de oevers van de Bosporus binnen te vallen. Daarom verschanste hij zich met zijn harem in het Yıldız-paleis. Verscholen in de heuvels boven Beşiktaş en onzichtbaar voor de buitenwereld zouden ‘ze’ hem daar nooit te pakken krijgen.

Yildiz paleis paviljoen 2

Schrik niet wanneer de deur met een harde klap achter je dichtslaat.

Yildiz paleis donkere kamers

Het melancholieke schaduwspel blijft boeien.

Yildiz paleis tuinpaviljoen

Meer dan honderd jaar geleden lagen de mooiste haremvrouwen hier in het gras.

Yildiz paleis badkamer

Weg met wit. In het Osmaanse Rijk was een all-over badkamerprint de mode.

Het terrein van Yıldız (‘ster’), oorspronkelijk een park met enkele paviljoens dat bij het lager gelegen Çırağan-paleis hoorde, werd door Abdülhamid getransformeerd tot een enorme ondoordringbare stad met hoge muren, en een leger lijfwachten dat 15.000 man sterk was, een luxe fort. Helaas kon hij ook hier niet aan zijn achtervolgingswaanzin ontsnappen. In iedere kamer hingen de spiegels zo dat hij nooit van achteren kon worden verrast door mogelijke indringers, zijn jassen waren zo ontworpen dat ze twee revolvers konden verbergen en zijn gekste tour de force: hij liet onder het complex een geheim gangenstelsel aanleggen, waarvan alleen hij de volledige lay-out kende. Geplaagd door insomnia spookte de sultan daar ’s nacht in rond, voortdurend wisselend van slaapplaats. Een zombie in zijn eigen huis.

Verlaten harem
Het enige dat de gestoorde Abdülhamid verlichting schonk, waren zijn vele vrouwen, de Italiaanse operavoorstellingen in het imposante paleistheater (indien hij een einde te triest vond, beval hij dat dit meteen werd aangepast) en de detectiveromans van Sherlock Holmes die speciaal voor hem vertaald werden uit het Engels, maar op het laatst was dat ook niet meer genoeg. Toen de revolutionaire Jong-Turken, die de constitutie afdwongen in 1908 (een eerdere poging had Abdülhamid na iets meer dan een jaar teruggedraaid) hem in 1909 kwamen zeggen dat zijn tijd erop zat, stond een vermoeide oude man hen op te wachten.

Yildiz paleis deur open

Kom binnen maar doe wel je schoenen uit wanneer je het magnifieke Hereke tapijt oploopt.

Yildiz paleis theater

In dit theater bleef opera-heldin Carmen altijd leven.

Yildiz paleis slaapkamer 2

Als de gids speciaal voor jou het licht aandoet, ontwaakt het verleden.

Harem Suare 2

Ook in de film Harem Suare nam het wrede alfamannetje het ervan.

Yildiz paleis deuren Yildiz park

Wie dit spookslot bezoekt, keert gelukkig gewoon terug.

Het Yıldız-paleis werd na Abdülhamids vertrek geplunderd en fungeerde een tijdje als casino, maar is sinds 1994 geopend voor het grote publiek. Gek genoeg laat dat het massaal afweten. Anders dan de paleizen Topkapı en Dolmabahçe die dagelijks vele duizenden bezoekers over de vloer krijgen, kun je in Yıldız een speld horen vallen. Hier komt bijna niemand. Zelfs de oogstrelende film Harem Suare uit 1999, over het leven van de haremvrouw Safiye aan het hof van Abdülhamid en meeslepende boeken als De laatste harem van Peter Prange en The rage of the vulture van Barry Unsworth brachten hier geen verandering in.

De boze geest van de sultan
En laat die verlatenheid nu net de magie zijn. In het Yıldız-paleis geen snerpende Amerikanen die als een kudde fastfood-olifantjes op witte sportschoenen van de ene naar de andere ruimte hollen, meestal zwerf je alleen met een gids door de zestig kamers en zalen van de verschillende paviljoens. Een machtige ervaring die je nooit meer vergeet. Terwijl de houten vloeren onder je voeten kraken en de sleetse gordijnen de 21e eeuw buitensluiten, bekruipt je het gevoel dat je een koninklijk spookhuis binnengegaan bent.

Yildiz paleis theater 2

De Osmanen waren gek op de drie P’s: Pracht, Praal en Pianospel.

Yildiz paleis gangen en slaapkamer

Alsof de harem een beautydagje in De Zwaluwhoeve heeft en ieder moment kan terugkeren.

Harem Suare film

De intriges uit Harem Suare gaan ineens wel érg leven.

Yildiz paleis spookhuis

Slik. In dit schimmenrijk krijg je soms bezoek van gene zijde.

In het halfduister hoor je het gefluister van de honderden haremvrouwen die hier leefden met hun eunuchen, het geschreeuw van de mannen die in een gevangenis op het terrein ‘beleefd ondervraagd’ werden (het gebouw werd expres vlakbij de menagerie gebouwd zodat de vogels hun lijden overstemden) en zie je -als je pech hebt- de geest van Abdülhamid opspringen vanuit de schaduwen. Ook zijn geheime gangen zijn er nog. Een blijvende herinnering aan zijn paranoia.

Een versie van deze tekst verscheen eerder in het boek 101 Istanbul dat ik in 2008 maakte Marlon Zwier. Meer informatie over de openingstijden van het Yıldız-paleis vind je op yildizsarayi.com.tr.



 

Yildiz paleis Istanbul kroonluchter

Zou de geest van Abdülhamid je van deze kroonluchter in de nek springen?

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑