...

#tbt Izis Londen

Gepubliceerd op 30 oktober, 2014 door Danny Post

1

Beeldpoëzie van een dromenvanger

Soms vind je iets bij de kringloopwinkel dat een kleine aardbeving in je leven veroorzaakt. Deze Throwback Thursday vieren we het kippenvel-oeuvre van fotograaf Izis Bidermanas. 

Er zijn van die kringloopmomenten die je voor altijd bij blijven. Zoals die ene middag, begin dit jaar, dat ik in een diepe krocht van Kringloop Het GOED in Schiedam stuitte op het boek Paris des Rêves van de fotograaf Izis Bidermanas. De collectie zwart-wit foto’s van het Parijs rond 1950 deed me naar adem happen. Wat was dit vintage boek van een zeldzame schoonheid. Nog net niet trillend van emotie begaf ik me naar een leestafel waar ik vervolgens een hele tijd ben blijven zitten. Ik kon niet meer ophouden met bladeren en vergat de wereld om me heen. Met elke pagina groeide het kippenvel op mijn armen. Paris of dreams, indeed.

Izis Seine rook

Zie ginds komt de stoomboot op de Seine weer aan…

Fotograaf Izis Parijs

Hij brengt ons één van de mooiste fotoboeken ooit gemaakt.

Izis zoenend stelletje

Maar dit stelletje zag de fotograaf niet eens staan.

De meest dromen zijn geen bedrog
Wat me zo raakte aan dit boek? Oh, zoveel dingen. Het gevoel dat je ronddwaalt door de straten van een Parijs dat je zelf (helaas) nooit gekend hebt, het spel van donker en licht, het soms bijna grafische lijnenspel, de eenvoud, de intense melancholie die van de pagina’s druipt, zelfs tijdens de meest vreugdevolle scènes, maar ook: de teksten. Voor Paris des Rêves vroeg fotograaf Izis de beste schrijvers en dichters van die periode om woorden naast zijn foto’s te bedenken. En dat deden ze, met héél veel liefde. Resultaat is één van die zeldzame boeken waar beeld en tekst elkaar naar een hoger plan tillen. Elke spread is een cadeautje voor de ziel.

Izis Parijs Seine

Heerlijk emovoer voor sentimentele zielen.

Izis Parijs slapende vrouw

In Paris des rêves wordt veel geslapen en gedroomd.

Izis Parijs Montmartre

Lang voordat touringcars het oude Montmartre vergasten, vierde de liefde er hoogtij.

Izis kermis jongetje

“Melancholiiiiieeeeee!”

Izis Parijs sneeuw

Toen Parijs nog regelmatig onder een dikke witte deken haar winterslaap hield.

Natuurlijk heb ik Paris des Rêves gekocht. Zeven euro kostte het boek me. Geen kringloopprijsje, maar toen ik later speurde op internet naar meer informatie bleek dat ik een ongekend goede deal had gemaakt. Het eerste fotoboek van Izis Bidermanas is onder liefhebbers mateloos populair. Wie geluk heeft, vindt een exemplaar dat rond de dertig dollar kost, maar veel vaker worden er drie keer zo hoge bedragen voor gevraagd. Izis is hot, en dat terwijl ik voorheen nog nooit van de beste man had gehoord. Een gapend gat in mijn kennis dat ik sindsdien gelukkig heb gedicht.

Izis voor dummies
Aan wie de naam Izis verwart met die terreurorganisatie waar geen dromen maar nachtmerries centraal staan, geef ik dan ook graag een korte stoomcursus. Izis Bidermanas was een Litouws-Joodse fotograaf die in 1911 werd geboren als Israëlis Bidermanas in de stad Marijampolé. Vanaf jonge leeftijd was hij verslingerd aan schilderen en fotograferen, zozeer dat hij in 1930 naar Parijs toog om het daar te gaan maken. Israëlis werkte voor diverse fotostudio’s in de lichtstad totdat de Duitsers in 1940 Parijs binnenvielen. Vanwege zijn Joodse roots vluchtte hij naar de zuidelijker gelegen streek Limousin, waar hij het pseudoniem Izis aannam.

Izis Parijs skyline

De bright lights and big city van Parijs trokken Izis onweerstaanbaar aan.

Izis printemps

Bijna grafische beelden, de Franse fotograaf was er een kei in.

Izis kermis Parijs

En dan slinger je van de kermis zo een beroemd fotoboek in.

Izis Parijs regen

Bloemen verwelken, elk kuikentje wordt een oude haan, maar deze kiekjes blijven altijd bestaan.

Izis slapende mensen Parijs

Zzzzz… stratenmaker was ook in de jaren vijftig al een slopend beroep.

Helaas sliepen de nazi’s niet. In 1944 werd Izis door hen opgepakt en vreselijk gemarteld, maar het Franse verzet bevrijdde hem voordat het fataal afliep. Dat bleek in alle opzichten een life changing moment. Izis sloot zich bij hen aan en begon zijn medestrijders te fotograferen. Die portretten maakten zoveel indruk dat zijn naam in één klap gevestigd was. Izis ging aan de slag bij Paris Match en groeide uit één van de belangrijkste Franse fotografen van na de oorlog.

Il est cool
Toch zijn het zijn fotoboeken waarom Izis Bidermanas, nu 34 jaar na zijn dood in 1980, het meest herinnerd wordt. Na Paris des Rêves zou hij er nog talloze maken. En slecht nieuws voor mij: die zijn zo mogelijk nog lastiger te vinden. Voor een redelijke prijs althans. Grand Bal du printemps over de lente in Parijs, Le Cirque d’Izis over het circusleven, maar ook de Engelse boeken die hij maakte zoals The Queen’s People zijn niet goedkoop online. Er zijn de laatste jaren moderne, meer betaalbare herdrukken uitgebracht, maar die hoef ik niet. Ik wil de boeken waar de geur van de jaren vijftig en zestig nog in zit. Ik wil de geschiedenis kunnen ruiken.

Izis Parijs kinderen spelen

Buitenspelen is bijna uitgestorven maar gelukkig hebben we de foto’s nog.

Clowns Izis

Vroeger kreeg je twee clowns voor de prijs van één.

Fotograaf Izis Londen fotoboek

Als iemand deze titel nog ergens op zolder heeft liggen: MAIL ME.

Charmes de Londres Izis Londen

Mist you much. Kon ik maar één dagje terug naar het oude Londen.

Izis Londen begraafplaats bushalte

In een grafstemming? Izis Bidermanas heel vaak ook.

De titel die me tot op heden nog ontwijkt is Charmes de Londres, het boek dat hij in 1952 maakte met de Franse dichter Jacques Prévert. De foto’s van het vermoeide Londen in de jaren na de oorlog zijn een lust voor het oog. Troosteloos, somber, en weer doorspekt met een melancholie die iedere zenuw in je lichaam beroert. Maar dat zat nu eenmaal diep in hem, vertelde Izis tijdens één van zijn laatste interviews. “Ik voel me aangetrokken door nostalgie. Mijn personages, zo wordt me weleens verteld, zweven ergens tussen de realiteit en een droom.” Dat ze maar nooit wakker mogen worden.

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑