...

Gespot Jodensterren kampuniform vlooienmarkt go with the vlo

Gepubliceerd op 19 juni, 2018 door Danny Post

0

Jodensterren te koop op de vlooienmarkt???

Op een Rotterdamse vlooienmarkt doken onlangs twee originele Jodensterren op. De verkoper praatte erover alsof hij een set vintage pannenlappen in de aanbieding had.

De eerste keer dat ik een Jodenster op een markt zag, zal ik nooit meer vergeten. Het gebeurde in 2005 in de Oekraïense hoofdstad Kiev waar ik voor het tijdschrift Starstyle (inmiddels ter ziele) verslag deed van het vijftigste Eurovisie Songfestival. Tijdens een vrij uurtje belandde ik op de vlooienmarkt aan de voet van de Sint-Andreaskerk. Snuffelend bij een van de kraampjes, werd mijn blik naar iets geels getrokken. Ik schrok: in het zonnetje lag tussen allerlei militaria en Sovjet-memorabilia een Jodenster. Nu ben ik wel wat gewend, maar dit vond ik vrij heftig. Uitgerekend in een land waar de nazi’s zich als beesten hadden gedragen en waar het bloed in de grond zat, werd zo’n beladen object verhandeld als een leuk souvenir.
De Jodenster in Kiev spookte weer even door mijn hoofd toen ik van een vriend hoorde dat hem enkele weken geleden hetzelfde overkwam. Deze vriend runt een antiquariaat en gaat vaak voor dag en dauw op pad om spullen voor zijn winkel te scoren. Op een grote Rotterdamse vlooienmarkt stuitte hij tot zijn stomme verbazing op maar liefst twee Jodensterren. Ze lagen in de kraam van een morsige scharrelaar en – tamelijk schokkend – iedereen wilde ze hebben.

Kiev Jodenster rommelmarkt vlooienmarkt go with the vlo

Jodenster op de vlooienmarkt in Kiev. Ik werd er naar van.

Adolf Hitler vlooienmarkt Gorinchem nazi oorlog go with the vlo

Wat kan wel en wat kan niet? De meningen zijn verdeeld. Dit blikje lag laatst op een markt in Gorinchem.

“De belangstelling voor de Jodensterren was groot,” vertelde de vriend die liever anoniem blijft. “Rond de kraam hadden zich verschillende mannen verzameld, waarvan sommigen net als ik een winkel runnen. Hoewel ik er zelf niet over zou piekeren om Jodensterren in te kopen, zag ik dat de anderen daar geen problemen mee hadden. Na enig gesteggel werd een bekende antiekhandelaar de gelukkige nieuwe eigenaar. Hij betaalde honderd euro voor de twee. Een koopje, want hij kan ze zo voor vierhonderd euro per stuk doorverkopen. Onder verzamelaars van Tweede Wereldoorlog-spullen zijn Jodensterren zeer gewild. Al zal deze antiekhandelaar ze vermoedelijk onder de toonbank doorverkopen, want zoiets leg je niet in de etalage.”

Holocaust-memorabilia
Zelf verzamel ik amateurfoto’s uit de oorlog die genomen werden door Duitse soldaten. Ik plaats ze bij verhalen op Go with the Vlo en verder hoop ik ze ooit te gebruiken voor een fotoboek. Maar Jodensterren kopen? Nee, ik zou dat niet kunnen. Daar kleeft zoveel leed aan.
Toch lijkt het een trend. De handel in Holocaust-memorabilia neemt een steeds grotere vlucht. Wie de juiste adresjes weet, kan talloze creepy ‘hebbedingetjes’ kopen: Jodensterren en
-armbanden, maar ook speelgoedpoppen en tandenborstels uit concentratiekampen, deurhendels uit gaskamers met swastika’s erop, het papiergeld dat werd gebruikt in de Poolse getto’s, de schoenen waarop ze dodenmarsen liepen, hun versleten koffers enzovoorts.
Veilingsites als Marktplaats en eBay hanteren strikte regels op dit gebied, maar nog steeds glippen er dingen door de mazen. In 2013 ontdekte de Britse Mail on Sunday bijvoorbeeld tientallen naargeestige items op eBay, waaronder een origineel kampuniform van de Poolse bakker Wolf Gierson Grundmann die in Auschwitz omkwam. De verkoper was de Oekraïense Viktor Kempf, woonachtig in Canada. Hij vroeg ongeveer 12.775 euro voor het streepjespak. Bij eBay schrokken ze zich rot. Alle voorwerpen werden direct verwijderd.

Nazi memorabilia vlooienmarkt rommelmarkt go with the vlo

Duitse gezelligheid die ik spotte op de Bomonti-vlooienmarkt in Istanbul.

Deze broek stond ook op eBay. Hier kleeft zoveel verdriet aan, het is geen oud verzetskrantje of zo.

Viktor, die zichzelf omschreef als een historicus, was zich echter van geen kwaad bewust. “Ik snap waarom mensen denken dat het verkeerd is om van zulke items te profiteren. Maar ik verkoop ze, omdat het tijdsdocumenten zijn en om met de opbrengsten mijn boekprojecten te financieren. Wanneer ik zelf de nazaat van een slachtoffer was, zou ik willen zien hoe mijn familie vroeger leefde. Ik zou deze items willen kopen om ze zo te onthouden. Deze periodes uit onze geschiedenis zijn afgrijselijk en niemand mag ze ooit vergeten.”

Zeep van lichaamsvet?
Drie jaar voor Viktor Kempf bood een andere Canadees een al even morbide object te koop aan. Op een dag prijkte in het rommelzaakje van Abraham Botines in Montreal een stuk zeep met daarin een swastika gegraveerd. Het was volgens Abraham, nota bene zelf Joods, gemaakt van het lichaamsvet van Joodse kampslachtoffers. Al wist hij dat ook weer niet helemaal zeker, zei hij. Abraham had de zeep jaren terug van een Canadese oud-soldaat gekocht en die had hem dit verteld. De zeep zou omstreeks 1940 geproduceerd zijn in Polen.
“Ik ben 73 en verzamelde dingen van de Holocaust en Tweede Wereldoorlog, omdat ik in die tijd opgroeide,” aldus Abraham. “In mijn leven vond ik een hoop rariteiten, dingen die moeilijk te vinden zijn… en mijn kinderen hebben hier geen interesse voor. Vandaar dat ik het verkoop. Het is mijn zeep en ik mag ermee doen wat ik wil.” Hij boerde verder hetzelfde argument op als Viktor. Van zo’n zeep konden we, tegen betaling van driehonderd dollar uiteraard, nog iets léren.

Oorlogskoopje online: een koffer met een heleboel bagage….

Nazi foto's verzamelen Tweede Wereldoorlog go with the vlo

Nazi’s die zeep maakten van het lichaamsvet van Joden. Het hele concept is te gruwelijk voor woorden.

Abraham rakelde met zijn actie een duister onderwerp op. Al sinds de oorlog houden deze ‘Jodenzeepjes’ de gemoederen bezig. Maakten de nazi’s zich hier werkelijk schuldig aan of niet? (het antwoord is: vermoedelijk op bescheiden schaal) De verontwaardiging was dan ook groot.
De politie nam de zeep in beslag, deed uitgebreid onderzoek en inderdaad: er bleek geen menselijk vet in te zitten. Maar dit maakte geen verschil, vonden Joodse groeperingen. Abraham had er nooit mee mogen koketteren. “Nep of echt, deze zeep is schandalig,” brieste Alice Herscovitch, directeur van het Montreal Holocaust Memorial Centre. “Ze staat symbool voor de haat en het geweld tegen Joodse mensen. Ik vind het erg verontrustend dat zoiets te koop is.”
Alice veegde de vloer aan met Abraham en anderen zoals hij. “Deze personen bewaren de geschiedenis op geen enkele manier. De verkoop van voorwerpen die nazisme en haat verheerlijken, helpen ons zeker niet om te ‘herinneren’. Ik vind het hele idee gewoon walgelijk.” Kampuniformen, Jodensterren, ze horen volgens Alice thuis bij de familie van de dragers of in musea. Niet op vlooienmarkten en veilingsites. We hebben het hier niet over een oud verzetskrantje. “Dergelijke objecten zouden nooit commercieel verhandeld mogen worden.”
Ik vraag me af of de handelaren op die Rotterdamse vlooienmarkt later geen last kregen van hun geweten. Business as usual of knaagde het stiekem toch een beetje?

Stuitend feitje: de handel in Holocaust-memorabilia is zo booming, dat er steeds meer fakes opduiken. Op toeristenmarkten in de Poolse steden Warschau en Krakau, maar ook op Nederlandse militariabeurzen. Lees over namaak-Jodensterren op wo2forum.nl.

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑