...

#tbt

Gepubliceerd op 3 december, 2015 door Danny Post

0

Handen af van ons favoriete plekje!

Eergisteren was de laatste werkdag van toiletjuffrouw Toos. De Nijmeegse runde 62 jaar een gezellige poep- en plastoko op het station in haar woonplaats, maar werd door de NS keihard ingeruild voor een Duitse poetsfirma. Deze Throwback Thursday vervloeken we de geldgraaiers die steeds meer unieke plekken in onze maatschappij de nek omdraaien en laten we ons inspireren door de mensen die met succes tegen ze in opstand kwamen.

Openingsfoto’s: Flickr/Chris, Flickr/Chris, Vrienden van het Badhuis

Verschrikkelijk vindt de 83-jarige Toos Scheffinga het dat ze het veld moet ruimen. Vanaf deze maand draagt de NS op 22 stations de toiletexploitatie over aan het Duitse Sanifair, waaronder Nijmegen Centraal Station. En dus kon ‘Toos van de doos’ haar boeltje pakken. Ze kreeg als (armoedige) pleister op de wonde nog een Rijnreisje cadeau, maar verder had de NS er geen enkele boodschap aan dat ze er maar liefst 62 jaar voor zorgde dat treinreizigers op een schone pot zaten. En dat in 2012 duizenden mensen hun handtekening zetten om Toos te behouden, boeide ook niet. Wegwezen ouwe struik, ‘echte professionals’ nemen het nu over.

Toos station Nijmegen toiletjuffrouw go with the vlo

‘Toos van de doos’ is boos. En terecht.

Station Nijmegen Toos go with the vlo

Op dit station is geen plaats meer voor ouderwetse gezelligheid. (Flickr/Metro Centric)



 

Toos is er ziek van. Die wc’s waren haar hele leven. “Het is gebeurd met de gezelligheid. Ik zal dit werk gaan missen. Mijn oma is hier ooit begonnen en mijn moeder nam het over. Na schooltijd kwam ik haar dan helpen. Zo ben ik hier als klein meisje begonnen.” De toko van Toos in de hoek van perron één, die oogde en voelde als een knusse huiskamer met schilderijtjes, fluitende speelgoedvogeltjes en zelfs een aquarium wijkt voor de zoveelste klinische, saaie toiletgroep waar we er al op duizenden van hebben. Toos blijft nog redelijk netjes over de manier waarop ze behandeld is, maar in haar woorden proef je de woede: “Ik was toch wel een keer weggegaan, maar niet op zo’n manier. Dat een Duitse maatschappij dit overneemt, vind ik echt niet prettig.”

Commercie versus historie
Wat toiletjuffrouw Toos overkwam, is tragisch maar helaas geen uitzondering. Van Nijmegen tot New York, overal is ons stedelijke landschap steeds erger aan het vercommercialiseren en vervlakken. Geholpen door geldbeluste gemeentebesturen duwen multinationals en projectontwikkelaars alles en iedereen uit de weg. En bijna altijd zijn kleine zelfstandigen of bedrijfjes die soms al een eeuw bestaan, uniek zijn en een buurt smoel geven, hiervan het slachtoffer. Ook historische panden zijn niet heilig meer. Kennelijk leerden we niets van de jaren zeventig en tachtig waarin we zoveel van ons culturele erfgoed vernietigden en vervingen voor gruwelijke betonnen woonkazernes en winkelcentra die nu alweer verpauperd zijn.

Singelschool Schiedam Danny Post go with the vlo

Luis in de pels. De gemeente Schiedam zou mij het liefst een nekschot geven.

Raakspoort schoolgebouw

Ook in Haarlem weten ze wat het is om een fraai schoolgebouw te verliezen. (Marlou Praathuis)

Haarlem Raakspoort nieuwbouw prijs

Wat er voor in de plaats kwam, won een prijs voor lelijkheid wat mij betreft. (Flickr/Daviddje)

Ik weet het uit eigen ervaring. In mijn woonplaats Schiedam strijden mijn buren en ik al 1,5 jaar voor het behoud van de monumentale Singelschool. Een gebouw uit 1912 dat de gemeente en het schoolbestuur ondanks vurige protesten neer willen halen voor de zoveelste prefab snoeptrommel. Want alleen daar kunnen kinderen les krijgen ‘op 21-eeuwse wijze’ aldus de hoge heren die van geen wijken willen weten. De felheid waarmee je als kritische omwonende bestreden wordt, verbaast me ontzettend. Men wil per se van je ‘winnen’.

Dag oud Istanbul
Nog verdrietiger word ik van mijn tweede thuis Istanbul. Toen ik de stad in 1999 voor het eerst bezocht, was de hoofdstraat Istiklal Caddesi nog een aaneenschakeling van karakteristieke en vooral heel erg Turkse winkels, barretjes en restaurants. Meer dan vijftien jaar later zijn de meeste eigenaren van toen uit hun panden geschopt en domineert de eenheidsworst van Zara, H&M en Starbucks. Het grote geld regeert en mensen die hier tegen durven te protesteren, vinden in de meeste gevallen een waterkanon van de politie tegenover zich. Voor een nieuwe shopping mall in de Istiklal Caddesi, de zoveelste, werd in 2012 zonder pardon het huurcontract van de legendarische İnci Pastanesi opgezegd. Deze patisserie die opende in 1944, was een instituut waar vele generaties een profiterole kwamen happen. Manager Musa Ates was razend. “Dit is zó fout,” brieste hij. “Alles wat we leren, leren we van onze cultuur.”

Inci Pastanesi Istanbul sluiting profiterole go with the vlo

Inci Pastanesi vlak voordat de sloopkogel erin ging. (Facebook)

Inci Pastanesi nieuwe locatie Istanbul

De patisserie verhuisde naar een nieuwe locatie maar de glans is er een beetje vanaf. (Facebook)

Emek bioscoop Istanbul sloop go with the vlo

Zelfs de protesthandtekening van acteur John Malkovich kon de Emek bios niet redden.

Dat de projectontwikkelaar en gemeente Istanbul geen kaas gegeten hadden van cultuur, bewezen ze een jaar later met de sloop van al even zo geliefde bioscoop Emek, de oudste van de stad, vanwege dezelfde mall. Voor de ogen van de actievoerders reden de bulldozers naar binnen. De slopers behielden het interieur en beloofden dit terug te brengen in een Pathé-achtig bioscoopcomplex bovenop de mall, maar dat dit niet hetzelfde is, ontging ze volledig.

Betonnen Bosporuspaleisje
De ergste heiligschennis staat toch wel op naam van de corrupte Turkse president Erdoğan. Omdat zijn opgeblazen ego een vorstelijk onderkomen langs de Bosporus verlangde, sloopte hij het houten paleis van de vroegere sultan Vahdettin, nota bene een beschermd gebouw, en verving hij het door een betonnen kopie met wat houten latjes erop (lekker onderhoudsarm). Ook de omringende boomgaard werd met de grond gelijk gemaakt.

Erdogan Vahdettin Köskü paleis Istanbul sloop go with the vlo wansmaak

Beton erover! De Turkse president Erdoğan liet zijn geld en wansmaak los op de Vahdettin Köşkü.

https://gowiththevlo.nl/wp-content/uploads/2015/12/Okura-Hotel-Tokio-sloop-Japan-go-with-the-vlo.jpg

Vaarwel retro glamour van het Okura Hotel…

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Op dit moment wordt het schitterende Okura Hotel in Tokio (gedeeltelijk) gesloopt in weerwil van alle protesten en zelfs het populaire Chinatown in Londen dreigt te verdwijnen, omdat de torenhoge huren voor gewone ondernemers niet meer zijn op te brengen. Gelukkig zijn er ook gebouwen die wél werden gered dankzij de inzet van enkele bevlogen mensen. Laat hun verhalen je inspireren en wie weet volg je ergens in jouw stad hun voorbeeld. Laten we de wereld met z’n allen een beetje mooier maken.

 

Buitenaards dom sloopplan
Norms Diner in L.A. doet je denken aan Cadillacs en vetkuiven. Het is een klassiek voorbeeld van de spacey Googie-architectuur. Toch hadden de eigenaren van het in 1956 gebouwde restaurant op La Cienega Boulevard geen boodschap aan zoveel schoonheid. Begin dit jaar wisten ze een sloopvergunning te krijgen. Zodra architectuurexperts en trouwe klanten er lucht van kregen, brak de hel los. De televisieproducent Matthew Weiner vertelde dat in Norms zijn serie Mad Men was geboren. “Ik maakte mijn aantekeningen voor het begin van Mad Men aan een van de tafeltjes.” Ook de gemeenteraad zelf was over de zeik. “Een van de slechtste dingen aan L.A. is dat we veel van ons culturele erfgoed gesloopt hebben,” aldus gemeenteraadslid Paul Koretz. “En een van de beste dingen is dat we er nu voor knokken om het te behouden.” De protesten hadden succes. De gemeente stemde unaniem voor het voorstel om Norms Diner aan te wijzen tot een historisch en cultureel monument. Niemand kan er meer aan komen zonder heel erg in de problemen te komen. Paul: “We verwachten dat het gebouw niet meer gesloopt zal worden.” Hopelijk nam de raad ook een wet aan om hersendode eigenaren van zulke iconische landmarks voortaan linea recta naar een gesloten inrichting te sturen.

Norms Diner sloop Los Angeles gered

Norms ruimteschip blijft gelukkig nog heel lang staan. (Flickr/Chris)

Norms Diner L.A. interieur gebouw

Alsof je de film Grease binnenloopt. Minus de geweldige outfits. (Flickr/Kansas Sebastian)

 

Slechte film met een happy ending
Al meer dan een decennium houden de leden van de Bradford Odeon Rescue Group (BORG) de sloop van de Odeon Cinema in Bradford tegen. Want het complex met de twee torentjes is sinds 1930 een icoon van deze Britse stad, oordelen ze. Mensen pakten in de reusachtige filmzaal (3.000 zitplaatsen) niet alleen een filmpje maar gingen er ook dansen in de grote balzaal en eten in het restaurant. In de sixties traden hier zelfs de Beatles en Stones op. Het is een misdaad om zulke heilige grond te misbruiken voor kantoren. De projectontwikkelaar die het toch probeerde werd nog niet aan een van de torentjes opgehangen. Hoe dúrfde hij met zulke lelijke glazen monsters aan te komen, shame on him. In 2007 riep BORG de inwoners van Bradford op om het Odeon een knuffel te komen geven. Ongeveer duizend mensen vormden een ketting om het gebouw als blijk van steun. Hun Odeon mocht niet kapot. En dat gebeurde ook niet. De projectontwikkelaar verdween uit beeld, de Odeon Cinema kwam in handen van een nieuwe eigenaar en die verkocht het art deco complex voor het symbolische bedrag van £1,- aan de gemeente. Inmiddels worden er eerste reparaties uitgevoerd en allerlei ideeën opgegooid voor herbestemming. De leden van BORG: “De wedergeboorte van de Odeon Cinema ligt binnen handbereik en die kans moeten we met beide handen aangrijpen.”

Bradford Odeon Cinema behouden sloop gebouw go with the vlo

Odeon Cinema staat al leeg sinds 2000, maar werd niet vergeten. (Wikipedia/Mtaylor848)

Odeon Cinema behouden sloop gebouw Engeland

Group hug! (Flickr/jST.)

 

Plons, daar gaat een sloper kopje onder
In Hengelo verkeren ze nog steeds in een overwinningsroes. Begin oktober werd bekend dat het voormalige badhuis in de stad plus de sterk in verval geraakte Dr. Ariënsschool definitief zijn gered van de slopershamer. Domain Vastgoed BV Hengelo kocht de monumenten van woningstichting Welbions en gaat er appartementen in en boven bouwen. Het is een klinkende zege voor de actiegroep Vrienden van het Badhuis en Leo Janssen, fractievoorzitter van Lokaal Hengelo. Hij streed al vanaf 2006 voor het behoud van het badhuis en later ook de school. Ondersteund door de erfgoedbeschermers van Erfgoedvereniging Heemschut en het Cuypersgenootschap, die met een rechtszaak de sloop van het badhuis uit 1934 voorkwamen, beet hij zich compleet in de zaak vast. Nóóit luisterde hij naar de ontmoedigende opmerkingen van politieke collega’s die zelf te lui of ongeïnteresseerd waren om een vuist te maken tegen de sloopplannen. “Ik ben vaak beschimpt met ‘Wat maak je je toch druk over deze monumenten, ze gaan toch tegen de vlakte net als met meer bijzondere gebouwen is gebeurd.’” Alsof het al een uitgemaakte zaak was. En tja, dat bleek toch niet het geval te zijn. Wat er op de plek van het badhuis, een van de laatste in zijn soort, had moeten komen? Een parkeerplaats…

Badhuis Hengelo art deco gered van de sloop

Voor de actievoerders stond het vast: dit art deco juweel mocht niet verdwijnen. (Vrienden van het Badhuis)

Badhuis Hengelo gered van de sloop

Zoveel mensen leerden hier zwemmen. Sloop dat en je sloopt je eigen historie. (Vrienden van het Badhuis)

 

Dit is *hik* onze kroeg, wegwezen!
De oudste pub van Schotland verbouwen tot woningen, welke idioot verzint zoiets? Dat dachten de bewoners van het plaatsje Tweedsmuir toen ze in 2006 hoorden dat zakenman Jim Doonan The Crook Inn had gekocht met de intentie om hem op te hakken tot luxe appartementen. In de kroeg die de deuren opende in 1604 had de beroemde schrijver Sir Walter Scott nog een biertje gedronken, dit kon toch niet? Er ontstond een gevecht dat ruim vijf jaar zou duren. Want hoewel de gemeente helder genoeg was om Jims plan in 2008 af te keuren, was daarmee het gevaar niet geweken. Welk volgend stompzinnig plan zou The Crook Inn bedreigen? En dus startten de bewoners een geldinzamelingsactie om de pub terug te kopen. Eind 2012 hadden ze het benodigde geld, £160.000,- in totaal, bij elkaar. Zelfs uit Canada stroomde het geld binnen. The Crook Inn was gered. Duncan Davidson, voorzitter van de Tweedsmuir Community Company, was door het dolle. “We zijn zowel blij als opgelucht dat zoveel mensen grote en kleine donaties hebben gedaan, iedereen heeft meegeholpen om dit mogelijk te maken. Je kunt er zeker van zijn dat in Tweedsmuir op dit succes getoast zal worden!”

Crook Inn Schotland oudste pub sloop go with the vlo

Slapen in deze kroeg? Dat mogen alleen de meest zatte stamgasten. (Geograph.co.uk/Oliver Dixon)

Crook Inn Schotland gered oudste pub

Dronken van geluk. In The Crook Inn kun je weer gezellig comazuipen. (Wikipedia/John)

 

Oeps, ik heb al gesloopt (en moet van de rechter herbouwen)
Het is een beproefd trucje van projectontwikkelaars om tegenstanders de wind uit de zeilen te nemen: gewoon al gaan slopen. Dan is het verdwijnen van een gebouw een fait accompli en valt er niets meer te zeuren. Dacht ook het bedrijf CLTX Ltd. begin dit jaar. Medewerkers begonnen op Tweede Paasdag de Carlton Tavern Maida Vale pub in West-Londen af te breken omdat men op die plek flats wilde gaan bouwen en bekend was dat de pub ieder moment een monumentenstatus zou kunnen krijgen. Tegen de waardin werd gezegd dat ze die dag vrij had vanwege ‘een inventarisatie’ en de mannen begonnen vrolijk te breken. Heel dom, want deze uit 1921 stammende pub was een van de weinige gebouwen in deze buurt die tijdens de Tweede Wereldoorlog niet werd gebombardeerd, maar de omwonenden ook nog eens zeer dierbaar. Buren belden onmiddellijk met de gemeente en de arrogante projectontwikkelaar werd voor de rechter gesleept. Hij verloor glansrijk. Zijn straf? Hij moet de historische pub steen voor steen herbouwen ‘zoals hij stond direct voor de sloop’. Verder mag hij de locatie niet in de verkoop gooien voordat de restauratie voltooid is. Een van de buurtbewoners triomfantelijk: “Terecht. Projectontwikkelaars, slaan jullie dit vonnis in jullie hersenen op?”

Pub Londen gebouw slopen go with the vlo

Wat bommen niet kapotmaakten, vernietigde een projectontwikkelaar alsnog. (Wikipedia/Oxyman)

Carlton Tavern sloop gebouw Londen

“Weet je wat? Ik begin alvast lekker te slopen. Schijt aan de buurt.” (Flickr/Tetramesh)

 

Oud ziekenhuis wordt gereanimeerd
‘Het Zuiderziekenhuis blijft toch staan’, kopten de kranten deze zomer. In Rotterdam-Zuid ging bij het lezen van die woorden een zucht van verlichting op. De dreigende sloop van de in 1939 opgeleverde ‘Parel van Zuid’ was definitief van de baan. Eindelijk. Honderden bewoners van de aanpalende wijk Vreewijk kwamen in het geweer tegen de plannen om op de locatie van het historische complex een soort Vinex-woonbuurt te creëren. Had Rotterdam niet al genoeg van zulke troep? Ook de lokale politici roerden zich, in het bijzonder de oppositiepartij ChristenUnie-SGP. Uiteindelijk voelde de gemeente Rotterdam zich zo in de hoek gedreven dat ze de eigenaar van het complex, ontwikkelaar SWZ, terug naar de tekentafel stuurde om met een beter plan te komen waarin wél plaats was voor het ziekenhuis. “Dit is fantastisch nieuws,” jubelde een raadslid van een van de coalitiepartijen. “Rotterdam heeft in het verleden al genoeg afgebroken. Eindelijk durft de stad te kiezen voor het behoud van een monument.” Van een sta-in-de-weg wordt het ziekenhuis nu de blikvanger van de nieuwe woonwijk. In het hoofdgebouw en de zijvleugels komen zo’n tweehonderd woningen en werkplekken voor kleine ondernemers. Hoe SWZ gemotiveerd werd om de plannen te herzien? De gemeente beloofde de kosten van de vertraging, tussen de 4 à 5 miljoen, te dekken. Tja, zolang je maar betaalt…

Zuiderziekenhuis Rotterdam sloop gebouw redding

Het Zuiderziekenhuis was bijna een Vinex-hel geworden. (Wikipedia/S.J. de Waard)

Zuiderziekenhuis Rotterdam woningen ontwerp

Ontwerp voor het ziekenhuis met woningen eromheen. Heel raar, ineens kon het wel… (BOEi)

 

Daar moet een toren in, daar moet een toren in
New York zonder Grand Central Terminal, je kunt het je haast niet voorstellen. Toch werd het imposante station op het nippertje behoed voor de ondergang. In 1954 stelde de eigenaar, de New York Central Railroad, voor om het gebouw te vervangen door een enorme kantoortoren van 108 verdiepingen. Dit plan zette zoveel kwaad bloed bij de New Yorkers, dat het heel snel in de prullenbak belandde. In plaats daarvan verrees in 1963 iets ten noorden van het station de Pan Am (nu de MetLife) toren. In 1968 werd er echter een tweede plan gesmeed om een monsterlijke toren op de plek van Grand Central Terminal te planten. De weerstand was opnieuw gigantisch, met de voormalige first lady Jacqueline Kennedy-Onassis voorop. “Is het niet wreed om onze stad stukje bij beetje te laten sterven, haar te ontdoen van al haar trotse monumenten, totdat er niets meer over is van haar historie en schoonheid om onze kinderen te inspireren?,” vroeg ze zich boos af. “Als zij niet geïnspireerd raken door het verleden van onze stad, hoe kunnen zij dan de kracht vinden om te vechten voor haar toekomst? (..) Misschien is nu het moment om op te staan, het tij te keren, zodat we niet eindigen in een uniforme wereld van stalen en glazen dozen.” De protesten wierpen hun vruchten af. Het station werd door de New York City Landmarks Preservation Commission uitgeroepen tot een landmark, opgeknapt en straalt anno 2015 nog net zo hard als bij de opening in 1913. Reddingsmissie geslaagd!

Grand Central Terminal voorkant sloop New York gebouw sloop

Grand Central Terminal of de 678e glazen toren, wat zou jij kiezen? (Wikipedia/Eric Baetscher)

Grand Central Terminal New York behoed voor sloop

In NY houden ze wel van ouwetjes. Misschien kan toiletjuffrouw Toos hier aan de slag? (Wikipedia/Diliff)

 

Op allerlei plekken in de wereld wordt er nog gevochten voor het behoud van iconische gebouwen. In Londen wordt gestreden tegen projectontwikkelaars die het centrum steeds meer verminken (new.spectator.co.uk, standard.co.uk en londonist.com), in de Egyptische stad Alexandrië verzetten bewoners zich tegen de sloop van meer dan een eeuw oude villa’s (csmonitor.com) en in Den Haag doet men er alles aan om de beeldbepalende Bethelkerk (omroepwest.nl) te redden. Teken de petities. Zelf verwikkeld in een conflict over de sloop van een gebouw? Het Cuypersgenootschap en Erfgoedvereniging Heemschut kunnen je bijstaan: cuypersgenootschap.nl en heemschut.nl.

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑