...

#tbt Rotterdam sloop

Gepubliceerd op 23 april, 2015 door Danny Post

37

Slopen die oud-Rotterdamse zooi!

Rotterdam profileert zichzelf graag als de stad waar na het bombardement van 14 mei 1940 niets meer overeind stond. De realiteit was anders. Zo’n 144 beeldbepalende gebouwen konden gered worden, alleen men wílde dat niet. Op deze Throwback Thursday beklaag ik de ongebreidelde sloopdrift van de Rotterdamse stadsplanners. Deze duurt tot op heden voort. As we speak wordt op het Noordereiland weer een stukje historie neergehaald.

Ik voelde me heel erg verdrietig toen ik vanmorgen op het Rotterdamse Noordereiland stond. Nog even en het blok dichtgetimmerde huizen op de hoek van de Prins Hendrikkade en de Van der Takstraat is niet meer. Stadscoörporatie Woonstad Rotterdam gaat ze bruut slopen. Ondanks het feit dat deze negentiende-eeuwse panden, in de volksmond Ons Blok genoemd, het vernietigende bombardement van 14 mei 1940 overleefden. Ondanks het feit dat ze in 2008 nog werden aangewezen als beschermd stadsgezicht. Ondanks de felle protesten vanuit de buurt. En ondanks een motie van GroenLinks tot behoud van het complex, een motie die nota bene in 2013 werd omarmd door alle politieke partijen in de Rotterdamse gemeenteraad.

Ons Blok Beton. Hof aan de Hef had ook in Almere kunnen staan.

noordereiland-rotterdam-sloop-huizen-go-with-the-vlo

Gevels met historie. De gemeente Rotterdam heeft er geen boodschap aan.

De kwestie sleepte al jaren, maar toen toverde Woonstad Rotterdam een bekend argument uit de hoge hoed waarmee critici bij zulke omstreden projecten wel vaker de mond wordt gesnoerd. De funderingen van de huizen zijn ‘te slecht’ om ze te kunnen behouden. Bovendien heeft een armoedig uitgevoerde renovatie tijdens de jaren tachtig ook veel kwaad gedaan. Conclusie: de huizen zijn óp. Tijd voor iets nieuws, wat omwonenden ook vinden. Ons Blok is niet langer van hen maar van Woonstad Rotterdam. Het wordt nu Hun Blok.

Ons Blok Rotterdam witte gevel

Gedetailleerd houtsnijwerk? Daarvoor is in de Vinex-versie van Ons Blok geen plaats hoor.

Ons Blok groene tegeltjes

Elke dag worden er weer een paar van deze groene tegeltjes als aandenken meegenomen…

Al heeft men, coulant als men is, de buurt vanzelfsprekend ‘inspraak’ gegund bij het ontwerp van de tweeverdienerhuizen die op deze plek verrijzen. Hof aan de Hef zal het blok voortaan gaan heten en de panden krijgen een zogenaamd historiserend karakter. Ze zullen oud lijken, maar zijn het niet. En daarmee is de kous af voor Woonstad Rotterdam. Dat deze zielloze neppanden nooit de sierlijke details van hun illustere voorgangers zullen hebben (want te duur) en dat je zo alle herinneringen en geschiedenis die binnen de muren van Ons Blok liggen finaal uitwist, lekker belangrijk. Out with the old, in with the new. 

Lelijk in de weg
Terwijl ik zag hoe de prachtige geglazuurde tegels al uit één van de hoekpanden waren gebeiteld door mensen die nog iets van Ons Blok willen bewaren, wond ik me weer op over de sloopcultuur die Rotterdam al vele decennia kenmerkt. Waar andere steden zuinig zijn op hun cultuur erfgoed, ramt men in de havenstad het liefst overal de sloopkogel in. Dit begon al voor de Tweede Wereldoorlog. In het kader van stadsvernieuwing werden middeleeuwse pandjes neergehaald, wegen dwars door historische kwartieren getrokken en pittoreske grachten één voor één gedempt. Rotterdam moest mee in de vaart der volkeren, grootstedelijk en modern zijn. En die binnenstad was toch maar ‘lelijk’. Het is een raar idee dat de Rotterdammers zich hebben aangepraat en dat tot op heden hardnekkig voortleeft. Het vooroorlogse Rotterdam was een onooglijke, stinkende stad die het verdiende om opgeruimd te worden.

Het oude Rotterdam met Plan C. Een afgrijselijk lelijke stad. Deze plek ziet er nu stukken sfeervoller uit.

De héle Oude Haven in 1870. En de nieuwere Oude Haven. Inclusief stoere elektriciteitskast.

De Korte Hoogstraat in een ander, bruisend leven. En de Korte vaak nogal stille Hoogstraat.

Je hoeft er echter maar een paar oude reisbeschrijvingen bij te pakken om te beseffen dat Rotterdam helemaal niet lelijk was, maar dat het zichzelf lelijk heeft gemaakt. In het boeiende boek Vier eeuwen Rotterdam uit 1942 (zorg dat je een exemplaar te pakken krijgt!) zijn de beste gebundeld. En wat lezen we? Voor 1850 gold Rotterdam als het Venetië van het noorden en had de stad meer grachten dan Amsterdam. Francesco Belli, secretaris van de Venetiaanse gezant Giorgio Giorgi, jubelt in 1626: “Rotterdam, een belangrijke dicht bij de zee gelegen stad, had de eer ons des avonds te herbergen. De Maas komt er in door vele grachten. Zij heeft breede, aangename kaden, op vele plaatsen nog mooiere dan de Venetiaansche.”

De Oude Beurs. Nu een een advocatenkantoor en de Markthal. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Oude Beurs bombardement

Terwijl de muren van de Oude Beurs na 14 mei 1940 nog overeind stonden.

De ‘stinkende’ Kolk werd vervangen door een makkelijk schoon te vegen city-steppe.

Nikolaj Alexandrowitsj Bestoesjew, conservator van het scheepvaartmuseum in Sint-Petersburg doet er in 1815 nog een schepje bovenop: “De stad is van steen gebouwd en heel mooi. Niet heelemaal rechte straten, vaak door pleinen onderbroken, geven voortdurend nieuwe gezichten op de havens. Mij komt dit alles veel mooier voor dan de straten in regelmatig gebouwde steden. Het is een prachtige stad! Men voelt er de nabijheid van de zee met al haar wonderen en schatten…”

Weg met die oude troep
Toch is het een ander fabeltje dat Rotterdam veel erger verminkte. Namelijk dat er na het bombardement bijna niets meer van de oude stad overeind stond. De meesten van ons kennen de foto’s van het lege centrum wel. Een troosteloze vlakte met een handjevol gebouwen, waaronder het Stadhuis en de nieuwe Beurs aan de Coolsingel plus de ruïne van de Laurenskerk die als een zwartgeblakerde vinger naar de hemel reikt. Alles weg. Maar was dat wel zo? Nee, totaal niet. Wat weinig mensen zich beseffen: we kijken naar een stad die door de Duitsers, maar ook door de gemeente zélf kaalgeslagen is. Waarmee ik de officiële cijfers van de schade die onze oosterburen aanrichtten – 850 doden, 2.000 gewonden, 258 hectare stad in puin, 25.000 woningen en 11.000 andere panden verwoest, 80.000 mensen dakloos – niet wil bagatelliseren. In een kwartiertje tijd werd het gezicht van Rotterdam onherroepelijk veranderd.

Rotterdam bombardement 1940

Het sprookje van de grote Rotterdamse leegte. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rotterdam bombardement

Plan C (de bogen) kon gered worden maar werd toch gesloopt. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Delftse Poort Rotterdam vroeger

De Delftsche Poort was een klein kunstwerk. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Delftse Poort nu

Gelukkig kregen we er rechts van de oude locatie een abstracte kopie voor terug.

Delfste Poort ruine

Waarom de poort niet werd hersteld? Teveel gedoe joh!

Laurenskerk en Lutherse Kerk

De Laurenskerk hield stand. De Lutherse Kerk was exit. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Maar het is een nauwelijks bekend feit dat niet alles verloren was. Na een grondige inventaris van de gebombardeerde en uitgebrande stadsdriehoek stelde de Bouwpolitie vast dat ongeveer 144 panden met klein of groot herstelwerk zouden kunnen blijven staan. Op die lijst stond een aantal monumentale bouwwerken die in sommige gevallen het gezicht van de binnenstad al eeuwen bepaalden, zoals de Marinierskazerne, het oude Raadhuis aan de Botersloot, Plan C, de Delftsche Poort, de Oude Beurs, Café Loos op het Hofplein, de Sint Rosaliakerk, de Joodse synagoge aan de Boompjes en de Groote Schouwburg.

Marinierskazerne Rotterdam facade

De Marinierskazerne was het thuis van vele zeebonken. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Marinierskazerne Rotterdam nu

Nu is het Trespa-plaat heaven.

Marinierskazerne bombardement Rotterdam 2

Een deel van het zijpoortje werd in metrostation Oostplein gemetseld. De rest kon weg.

Oude Schouwburg Rotterdam toen

In de Groote Schouwburg was elke avond een flonkerende glamouravond.

Oude Schouwburg Rotterdam nu

In het kleedhokje van Desigual waan je je gewoon nog steeds in de foyer.

Oude Schouwburg sloop

Het was een trauma voor architect J. Verheul dat men zijn kindje niet meer wilde.

De secretaris-generaal van het departement van kunsten, onderwijs en wetenschappen vond behoud echter een vies woord. Dit was dé kans voor Rotterdam om met een schone lei te beginnen. Hij schreef aan de burgemeester: “Het is onbegonnen werk temidden van de algemene ruïne enkele gebouwen in stand te houden. Er moet een nieuwe stad komen en men binde den nieuwen stedenbouwer niet aan bestaande gebouwen.” En dus ging er een dikke rode streep door al deze gebouwen. Dat de fabelachtige schouwburg in de Aert van Nesstraat eenvoudig in oude luister hersteld kon worden en dat het theaterbestuur daar ook het geld voor had, kon de gemeente geen fluit schelen. Het meesterwerk van architect J. Verheul paste niet in het ambitieuze, nieuwe Rotterdam. En met het puin kon men fijn fraaie binnenwateren zoals de Blaak en Kolk dempen. Zelfs over de middeleeuwse Laurenskerk werd getwijfeld. Het was nota bene de Duitse bezetter die de sloop tegenhield. Zucht, vooruit dan maar.

Opgeruimd staat netjes
Die rigoureuze breuk met het verleden zou het toekomstige gezicht van Rotterdam bepalen. W.G. Witteveen, directeur van de Gemeentelijke Technische Dienst en de ingenieur die zich als eerste aan een plan voor de wederopbouw zette, wilde nog wel dicht bij de vooroorlogse situatie blijven. Hij stelde weliswaar bredere wegen voor die de verkeersdoorstroming moesten bevorderen, maar de huizen op zijn tekeningen oogden knus en traditioneel. Geen massieve blokken. Een groep invloedrijke Rotterdamse zakenlieden onder leiding van de directeur van Van Nelle en vooruitstrevende architecten van Opbouw, een vereniging van architecten en kunstenaars, vonden dit maar niks. Ze uitten felle kritiek. Het moest moderner en zakelijker.

Oudehaven Rotterdam verkeersplein

De Oude Haven had op zaterdagavond zoveel gezelliger kunnen zijn…

Witte Huis

Naast het Witte Huis stond nog heel lang na de oorlog een eenzaam hoekhuis.

Hertekade Rotterdam vroeger

Tijdens de fifties kuste Rotterdam de Hertekade vaarwel.

Hertekade Rotterdam nu

De hedendaagse Hertekade. Licht, lucht en ruimte!

Rotterdam bombardement Hertekade

Kijk en vergelijk. Na de bommenregen op 14 mei 1940 was de Hertekade (linksonder) nog intact.

Lucia Instituut Rotterdam

Of de nonnen vanuit de hemel de slopers van hun Sint Lucia vervloeken? Vast wel.

Witteveen bezweek voor de druk, raakte overwerkt en ging op 1 april 1944 met ziekteverlof. Hij werd opgevolgd door zijn assistent Cornelis van Traa die een radicaal nieuw en functioneel stadsplan maakte: het Basisplan. Van de oude plattegrond zouden alleen de stadsdriehoek van Coolsingel, Goudsesingel en Boompjes nog herkenbaar blijven. De gemeente was euforisch: op 28 mei 1946 werd het Basisplan gretig aangenomen. Witteveen zou Rotterdam de rest van zijn leven mijden. Dat was beter voor zijn hart. Want Van Traa en zijn opvolgers hadden nul historisch besef. Alles moest wijken voor het Basisplan. Lange tijd leek het erop dat het Witte Huis en de Oude Haven zouden wijken voor een enorme verkeersrotonde.

De eigen glazen ingegooid
Het idiote rotonde-idee werd afgeblazen, maar andere gebouwen die de oorlog en eerste sloopronde ongeschonden waren doorgekomen, vielen wel alsnog ten prooi aan de sloopkogel. Ik denk aan het blok stokoude koopmanspanden op de Hertekade tegenover het Witte Huis, het imposante klooster- en scholencomplex Sint Lucia in de Aert van Nesstraat dat door de zusters tijdens het bombardement nog zo dapper van het vuur was gered, maar vooral de oude Bijenkorf. Dit gigantische glazen warenhuis dat ontworpen was door Willem Dudok werd in mei 1940 voor tweederde platgegooid, maar de directie wilde de boel graag herstellen.

Om de fabuleuze Bijenkorf van Dudok kon niemand heen. Tot 14 mei 1940…

Bijenkorf interieur Dudok

Hoezo niet modern? Het warenhuis was zo strak als een gelifte Hollywood-diva.

Herstelplan oude Bijenkorf Rotterdam Dudok

Dit herstelplan voor de oude Bijenkorf werd resoluut van tafel geveegd.



 

Bijenkorf Oud-Rotterdam Gerzon

Raadseltje: welke twee gebouwen van dit kwartet mochten blijven?

De dromerige Nieuwe Haven werd in de jaren zestig gedempt. Nog steeds is het er heerlijk mijmeren.

Wederom had de gemeente daar andere gedachten over. Het pand belemmerde het ‘venster op de rivier’ dat men zo graag wilde creëren en versperde bovendien de nieuwe doorgaande weg tussen het Eendrachtsplein en de Blaak die men plande. Daarvoor zouden tevens vele straatjes tussen de Witte de Withstraat en de Nieuwe Binnenweg sneuvelen en een deel van de huizen aan de Westersingel. Wat er nog over was van de eens zo dromerige Nieuwehaven werd eveneens gedempt. Daar zou later één van de kilste betonstraten van Rotterdam gebouwd worden. Dat hier ooit een gracht was met hoge koopmanshuizen is niet voor te stellen.

Koningin onttroond
Ook aan de rand van het centrum en ver daarbuiten klonk volop het geluid van vallende stenen. Er is weleens berekend dat er in Rotterdam meer verdwenen is na de oorlog dan tijdens. In wijken als Rotterdam-Noord en Crooswijk moesten complete stratenblokken eraan geloven. Wie er tegenwoordig doorheen wandelt, ziet buurten die tot een Rotterdamse equivalent van de Amsterdamse Pijp hadden kunnen uitgroeien, maar nu vooral worden gedomineerd door heel veel eighties betonhutten met af en toe wat oude pandjes ertussen. Let eens op de drie 18e-eeuwse huizen die langs de Rechter Rottekade staan. Ze zouden in de jaren zeventig gesloopt worden, de vergunning was al afgegeven, maar ze werden op het nippertje gered.

5 voor 12, deze juweeltjes aan de Rechter Rottekade hoorden de bulldozers al naderen…

Goudse Rijweg toen en nu

Op de Goudse Rijweg verloor niet alleen de kerk haar klasse. (© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Herinner je je die huisjes langs de Laurenskerk nog? Nee? De meeste andere mensen ook niet.

C&A versus V&D Rotterdam

C&A werd V&D: Very Dramatisch.

Koninginnekerk Rotterdam

Geloof, hoop en liefde voor Jugendstil. De Koninginnekerk was een parel.

Koninginnekerk toen en nu

Voor het verzorgingstehuis staat nu ook een toren die *kuch* ‘een eerbetoon’ is aan de gesloopte kerk.

De Koninginnekerk had minder geluk. De statige Jugendstil kerk moest in 1972 wijken voor een verzorgingstehuis. Buurtbewoners waren hierover zó boos, dat de kerk in de laatste weken voor de sloop bewaakt moest worden door agenten. Actievoerders leverden tot het einde een bloedstollend gevecht om de kerk te behouden. “Rotterdam vernietigt eigen cultuurgrond,” schreeuwden ze in de pers. “Is het bombardement nog niet afgelopen?” Het mocht niet baten. De Koninginnekerk ging met veel geraas ten onder. In 2013 werd het gebedshuis uitgeroepen tot ‘de mooiste gesloopte kerk’ van Nederland, maar wat hebben we eraan? Weg is weg.

Theater met negen levens
Een vreemd gevolg van al dat gesloop is dat een heleboel Rotterdammers zelf zijn gaan geloven dat dit nu eenmaal hun volksaard is. Het is langzaam in het collectieve DNA geslopen om te denken dat sloopkogels en hijskranen staan voor progressie. In het ‘Manhattan aan de Maas’ is geen plaats voor vals sentiment, we moeten vooruit. Nieuwe, spannende torens wachten om de hoek. En wie toch eens héél voorzichtig het woord ‘restauratie’ oppert, wordt aangekeken alsof hij een paar chromosoompjes mist. Ben je wel goed wijs??

Rotterdam toen en nu Westzeedijk

Westzeedijk e.o. Dank U Heer voor deze kantoorbunker!

Westzeedijk toen

Hoek Eendrachtsweg gezien vanaf de Westzeedijk.

Westzeedijk nu

Dat kon veel en veel chiquer, vond een eighties architect.

Luxor en Hotel Central Kruiskade Rotterdam toen

Het Oude Luxor en Hotel Central moesten afscheid nemen van al hun buren.

Luxor en Hotel Central nu 3

De Kruiskade zou zonder deze krasse knarren niet hetzelfde zijn.

Luxor en Hotel Central nu 3

Het Oude Luxor is zojuist prachtig gerenoveerd. Nu Hotel Central nog.

Dat merkte ik enige jaren geleden toen ik mezelf hard maakte voor het Oude Luxor. Met het naastgelegen Hotel Central vormt dit theater uit 1917 de enige tastbare herinnering aan de vooroorlogse Kruiskade. Toch stond het al sinds 2001 op de nominatie voor sloop. De directie wilde het vervangen door een fonkelnieuw vermaakpaleis. Mijn verzet leverde me op internetfora een dampende strontkar aan kritiek op. Ik was een zeur, star en het ergste van alles: ouderwets. Hoe kón ik? Men reageerde alsof het behoud van het oudste theater van Rotterdam alle vooruitgang in de weg stond. Dat het gebouw onlangs grootschalig werd gerenoveerd heeft dan ook meer met toeval dan liefde te maken. De crisis, uitgestelde bouwplannen, in de laatste vijftien jaar kwam er steeds wel weer iets tussen waardoor de sloop voortdurend op de lange baan werd geschoven. Totdat het voordeliger en makkelijker bleek om de boel dan maar op te knappen. Let wel: Hotel Central bevindt zich nog steeds niet in de safe zone.

Herbouw Oud-Rotterdam
Ben ik dan zo tegen vernieuwing? Nee, natuurlijk niet. Waar ik wel voor pleit in deze stad waar ik een groot deel van mijn leven doorbracht, is om met zijn allen eens stil te staan bij wat we allemaal slopen. Zelfs na-oorlogse iconen zoals het Centraal Station zijn alweer verleden tijd. Daarmee breken we niet alleen de gebouwen af maar ook een zoveelste stukje geschiedenis van Rotterdam zelf. Dat vindt ook de Rotterdamse kunstenaar Gyz La Rivière. Hij maakte de briljante documentaire Rotterdam 2040 waarin hij zijn visie op de stad honderd jaar na het bombardement schetst. Daarin durft hij het zelfs aan om de woorden (zet je schrap) “gedeeltelijke herbouw” in de mond te nemen.

Rotterdam 2040

Ik dicteer. Gyz La Rivière heeft een aangenaam geflipte visie op de stad.



 

Gerzon Rotterdam toen

Als het aan Gyz ligt, staat modehuis Gerzon op uit het graf…

Blaak nu

…en trappen we de halfronde toren die haar stekkie kaapte, erin.

De Blaak gezien vanaf de andere kant. Deze troosteloze omgeving kan wel een watertje gebruiken.

Hotel Atlanta Coolsingel Rotterdam

Hotel Atlanta aan de Coolsingel mocht blijven, maar kreeg wel een warme betonnen sjaal om.

Zijn boodschap? Laat een stel beeldbepalende gebouwen zoals de Groote Schouwburg uit het graf herrijzen. Natuurlijk zit de geschiedenis van Rotterdam in haar inwoners en niet zozeer in gebouwen, maar het is niet genoeg om het verleden alleen mondeling aan de volgende generatie door te geven, zegt hij. Het verleden moet behalve hoorbaar ook weer zichtbaar worden. “Niet alleen vanwege de historische waarde van die gebouwen zelf, maar vooral vanwege de context die zulke gebouwen geven aan hun moderne omgeving. In mijn visie zijn hun omtrekken vergelijkbaar met rusteloze geesten die, als ze ooit rust willen vinden, door architecten opgeroepen kunnen worden. Door de herbouw van deze gebouwen kan Rotterdam zich eindelijk met haar eigen geschiedenis verzoenen.”

Botersloot Rotterdam toen

De Botersloot met in de verte het oude Raadhuis.

Botersloot Rotterdam nu

De Botersloot met de Centrale Bibliotheek.

Oude Stadhuis Rotterdam

Wat zie jij liever op deze plek? Het Raadhuis of dit knusse tochtgat?

In Pschorr was het goed dansen en schransen. Nu is het dode hoek van de Coolsingel.

Pschorr toen en nu Rotterdam

Pschorr is dan misschien dood, deze locatie bruist nog steeds.

Ruine Pschorr Rotterdam

Damn, hadden we die ruïne nu toch maar opgelapt.

De kritiek van tegenstanders dat zoiets een Disney-versie van de originelen oplevert, wuift hij resoluut weg. Is Café De Unie niet ook in 1985 herbouwd op een hele andere locatie? En is het Schielandhuis, dat het bombardement doorstond nog wel zo origineel dan? Bij een uitslaande brand in 1864 ging het 17e-eeuwse gebouw grotendeels in vlammen op. Oud of stiekem een behoorlijk stukje nieuw, in de omgeving van het Schielandhuis gebeurt tenminste wat. “Terwijl alleen de gevel nog origineel is. Alles erachter is nep. Maar daar hoor je terecht niemand over. In mijn optiek is het enorm modern om terug te kijken.”

Houdt het slopen dan nooit op?
Ik juich de woorden van Gyz La Rivière toe, maar of die herbouw van de Groote Schouwburg, modehuis Gerzon (gesloopt in 1992!), café Pschorr of de oude Bijenkorf er ooit van komt? En of het grootschalige slopen in Rotterdam ooit stopt? Er is weliswaar een voorzichtige kentering waarneembaar – eind 2013 diende de ChristenUnie-SGP een motie in over het gebrekkige historisch besef van de stad en deze zomer vergadert de gemeenteraad over een nieuw monumentenbeleid – maar ik vraag het me af. Op een steenworp afstand van Ons Blok, smeedt men bijvoorbeeld nog steeds plannen voor de sloop van het markante Ooms-pand aan de Maaskade. Waarmee er opnieuw aan een beschermd stadsgezicht getornd dreigt te worden.

Schiedamsesingel vroeger Rotterdam

De ongedempte Schiedamsesingel, nog zonder de oude Bijenkorf. In de verte molen De Hoop.

Bijenkorf Dudok Schiedamschesingel

Er kan gereden en geshopt worden op de Schiedamsesingel. Rechts de Bijenkorf.

Bijenkorf situatie nu 5

Alleen de beige flat die in 1939 naast de Bijenkorf verrees, staat er nog.

Station Hofplein Rotterdam oud

Station Hofplein met Café Loos. Going…

Station Hofplein bombardement

Going…

Hofplein station Rotterdam nu

Gone!

Soms wanneer ik door Rotterdam loop, maakt een onredelijke woede zich van mij meester. Dan voel ik zo’n weemoed naar die oude stad die me door de Duitsers én stadsplanners ontnomen is. Een stad die ik nooit gekend heb en ook nooit zal kennen. Een plek die alleen bestaat op oude foto’s en in het langzaam vertroebelende geheugen van de weinige getuigen die nog in leven zijn. Aad Wagenaar verwoordde dit gevoel van intens verlies op prachtige wijze in het boek Rotterdam mei ’40. Daarin schrijft hij: “Nu zoveel jaren na het bombardement, maak ik me nog bij elk bezoek aan het centrum van Rotterdam kwaad over de nietsontziende sloopdrift van de wederopbouwers van weleer, hun gebleken radicale afwezigheid van liefde voor de ziel van Rotterdam en hun hemelschreiend gebrek aan eerbied voor de souvenirs van haar geschiedenis. Door het rigoureuze geweld van de vroege wederopbouwers van Rotterdam kan ik bijna nergens in de stadsdriehoek het verleden nog aanraken.”

Op het Noordereiland raken ze binnenkort weer een stukje van hun historie kwijt.

 



 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



37 Responses to Slopen die oud-Rotterdamse zooi!

  1. Arja says:

    Ik woon er niet, heb niets met Rotterdam (waarschijnlijk omdat ik het alleen ken als een soort Manhattan), maar ik krijg er tranen van in mijn ogen. Wat was het ooit prachtig! En wat beschrijf je het mooi… Jammer dat je met woorden geen panden kan laten herrijzen, dan stonden ze er zomaar weer.

  2. M Ruitenbetg says:

    Ook ik ben niet van Rotterdam, maar wat was Rotterdam n geweldige stad….en heftige beelden van voor en na het bombardement. Jammergenoeg is het niet bij Rotterdam gebleven waar ze alle mooie oude gebouwen hebben weggesloopt en lelijke ‘dingen’ voor hebben terug gezet. Kom maar s op de markt in Sittard kijken. N geweldig mooi stadhuis gesloopt om n gruwelijk lelijk gebouw voor de v&d ( ja goed gevonden, very dramatic) te plaatsen….en zo zullen r vast nog veeeel meer plaatsen zijn.

  3. peterdrijver says:

    prachtstuk! wat een melancholisch stemmende beelden.

    verbazingwekkend het gemak waarmee het mes wordt gezet in een nog betrekkelijk samenhangend stuk stad. we verbaasden ons ook over de andere sloopplannen op het eiland. 🙁 http://www.scala-architecten.nl/project/stadswoningen-van-der-takstraat-rotterdam

  4. Laptopleon says:

    Ik ben geen historicus, zelfs geen Rotterdammer, maar dit artikel vind ik wel heel kort door de bocht. Een monumentaal pand als een kerk, waarvan alleen nog de buitenmuren min of meer overeind staan… Dat kost meer om te ‘restaureren’ dan nieuwbouw, dat weet ik zelfs. Rotterdam was net als de rest van Nederland compleet leeggezogen door de oorlog, ook in financieel opzicht. Als er in onze tijd al geen geld is voor restauraties…

    Daarbij is het ook een kwestie van smaak. Ik loop liever door Rotterdam dan Amsterdam. Ik zou bijvoorbeeld ook voor geen geld in een krap en onhandig 18e-eeuws Rotterdams pandje wonen, hoe pittoresk het houtsnijwerk van de gevel ook is.

    Wat mij aan steden als Rotterdam altijd verbaast is dat bedrijven, scholen etc daarheen ‘moeten’ want daar ‘zit alles’ en dat is zo handig. Vervolgens doe je er 45 minuten over om van de ene naar de andere kant van de stad te komen, hemelsbreed een paar kilometer. Ondanks al die na-oorlogse nieuwbouw, ook van wegen, is de stad een verkeers-jungle. Dat stoort meer dan de nieuwbouw.

    • Mike says:

      Ik vind het artikel helemaal niet kort door de bocht. Het was in dit geval geen kwestie van kosten maar van een manier van denken. Ik heb dat bouwrapport ook gezien en daarin staat gewoon dat die 144 gebouwen te redden waren. Men wilde dat alleen niet omdat ze niet ‘in de visie voor de nieuwe stad’ pasten. Zoals de schrijver ook aanhaalt bood de directie van de Schouwburg gewoon aan om restauratie zelf te betalen. Datzelfde gold later voor de Bijenkorf. Maar zij kregen de deksel op de neus. De Laurenskerk bleef staan omdat er vanuit de bevolking veel verzet was en de Duitsers sloop tegenhielden.

      En over de afstanden in de stad: dat is omdat Rotterdam geen organisch gegroeide stad meer is. Er is een te brute breuk met het verleden gemaakt. Wrang is dat ze nu oude verbanden toch weer pogen te herstellen, zoals in het Laurenskerk. De oude stad was dus toch zo gek nog niet.

  5. Mike says:

    En over de afstanden in de stad: dat is omdat Rotterdam geen organisch gegroeide stad meer is. Er is een te brute breuk met het verleden gemaakt. Dingen sluiten slecht op elkaar aan. Wrang is dat ze nu oude verbanden toch weer pogen te herstellen, zoals in het Laurenskwartier. De oude stad was dus toch zo gek nog niet.

    • Stiehl says:

      MIjn moedert heeft mij toen Rotterdam gebombardeerd werd als 5 jarige onder de puin op het Haagseveer gehaald. Heel toevallig is het stadhuis wat achter ons stond en het politiebureau naast ons blijven staan. Later toen ik wat ouder was dacht ik dat het allemaal doorgestoken kaart was zo snel hadden ze Rotterdam niet kunnen slopen zonder protest. Want je ziet wat de Duitsers niet hebben kunnen verwoesten daarna door de hoge heren is gedaan. En nog steeds. Jammer maar het gebeurd nog steeds.

  6. delicia says:

    Ik ben een Curaçaoenaar, woont in Rdam vanaf 96. Bedankt voor dit stukje geschiedenis. Het deed mij ook Pijn, hoe ze alles moderner maken inplaats van restauratie. Ik ben helemaal eens met deze post. Bedankt voor de foto’s, voor de info, en verhalen. Ik bleef maar denken met een onmacht gevoel, mee eens met de schrijver! LoveRespect xx

    • Danny Post says:

      Wat een lieve reactie, dank je wel. De foto’s zijn schrijnend en de verschillen blijven je nog lang bij denk ik.

  7. Martijn says:

    Bedankt voor dit indrukwekkende artikel. Opent zeker de ogen als Rotterdammer voor hoe mooi deze stad ooit is geweest, helaas ver voor mijn tijd. De vernieling in geholpen door het bombardement maar zeker in de decennia daarna….

    • Danny Post says:

      Houd ons in de gaten. We kregen zoveel reacties dat we een follow-up gaan doen met nog meer voor- en na-foto’s.

  8. Belle says:

    Ik kreeg tranen in mijn ogen bij het lezen van jouw artikel. Wat was Rotterdam toch prachtig. En wat doet het pijn dat ik die Rotterdam nooit zal kennen. Ik wist dat met de bombardementen een hoop verwoest was, maar dat vernieling van ons cultureel erfgoed sindsdien niet is gestopt, wist ik niet. Als geboren en getogen Rotterdamse zeg ik: bedankt voor dit prachtartikel en voor de beelden!

    • Danny says:

      Bedankt voor je compliment! Ik plan een vervolg in het najaar dus houd onze website in het gaten. Er staan nog meer artikelen op de site die vast bij je in de smaak zullen vallen. Zoals de repo over mensen die weigeren om uit hun huisjes te gaan terwijl de slopers op de stoep staan.

  9. Danny says:

    Bedankt voor je leuke reactie. Helemaal mee eens!

  10. Dick says:

    Ik heb met lede ogen al de foto’s gezien van gesloopte panden, die het verdienden om gered te worden. Weg is al de historie en het gezicht dat Rotterdam mede bepaalde. Als restauratiemetselaar vind ik het dubbelzonde, en vandaag de dag gaat dit slopen nog gewoon door, wel op kleinere schaal, maar toch… Toch maar liever een lelijke betonnen flat dan een met zorg gemetselde gevel? Drama!!!!!!!

  11. Jurgen van Voorst says:

    Beste Danny,
    Ik kan me grotendeels tot helemaal vinden in jouw stuk. Er is in Rotterdam al veel te veel gesloopt.
    In 1992 liep ik in het kader van mijn universitaire studie planologie stage bij de toenmalige Rijksdienst voor de Monumentenzorg in Zeist (nu Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed in Amersfoort). Mijn stageproject was ‘Cultuurschepping in het Groene Hart’. De vraag was hoe dat vorm te geven. Ik had onder meer voorgesteld om een replica van het vooroorlogse Rotterdam te bouwen, ergens in het Groene Hart, aan de rivier de Lek. Daartoe heb ik een (beperkt) onderzoek uitgevoerd wat voor monumentale gebouwen er voor 1940 in het stadshart van Rotterdam aanwezig waren. Ik ben erg geschrokken van de uitkomst. Aangezien ik mijn onderzoek niet volledig heb kunnen afronden, ben ik daar naderhand op eigen initiatief mee doorgegaan. Tijdens mijn stage heb ik het voorstel om een replica te bouwen (dat ik voor de gelegenheid ‘Noorderdam’ genoemd heb) voorgelegd aan de bij de RDMZ werkende stedenbouwkundigen en aan een aantal externe personen. Opvallend was dat de voor-en tegenstanders ca. 50-50% bedroegen. Ook heb ik mijn voorstel verdedigd tijdens de Planologische Discussiedagen van 1992.
    Ik merkte echter dat mijn stagebegeleider zich van mij begon te distancieren. Die had meer op met moderne gebouwen van staal en glas. De andere stagebelegeider vond dat oud-Rotterdam alleen als themapark gebouwd mocht worden (dus als een soort Disneyworld met betalende bezoekers; dat was echter niet mijn idee). Op het laatst werd ik zelfs onder druk gezet om mijn onderzoek naar oud-Rotterdam te staken!
    Jaren later, rond 1998, werkte ik bij Bureau Cultuur van de Provincie Zuid-Holland, waar ik veel contact had met architectuurhistorici. Met een van hen besprak ik mijn ideeen uit 1992, en hij vond dit een goed idee. Alleen de locatie moest anders. Mijn gesprekspartner was van mening dat de toen in aanbouw zijden Tweede Maasvlakte een betere locatie voor een replica van Oud-Rotterdam was. Wegens drukke werkzaamheden (nog steeds) ben ik er niet meer aan toegekomen mijn en zijn ideëen op papier te zetten, maar het zit nog wel steeds in het hoofd!
    Het idee om een aantal vooroorloge gebouwen te herbouwen vind ik een prima idee. Je moet je alleen wel realiseren dat deze gebouwen altijd moeten concurreren met de daar aanwezige glas- en betonarchitectuur, waardoor het effect tenniet gedaan wordt. Eigenlijk zouden alle gebouwen van na 1940 verwijderd moeten worden, en de binnenstad herbouwd zoals het was in 1939, 1920, 1900, of 1840 (zonder viadukt). Maar dat gaat vanwege de grote financiele belangen natuurlijk niet gebeuren. Dat realiseerde ik me in 1992 ook, en vandaar het voorstel om buiten Rotterdam, ergens in Zuid-Holland aan een groot water, een replica te bouwen. Ben wel benieuwd wat jij daarvan denkt. Rotterdam kan trouwens een voorbeeld nemen aan steden als Dresden, Ieper en Frankfurt. In laatstgenoemde stad wordt een complete middeleeuwse wijk herbouwd (zie http://www.domroemer.de)
    Met vriendelijke groet,
    Jurgen

    • Danny Post says:

      Hai, ik heb je verhaal met belangstelling gelezen. Het verbaast me niets dat jouw onderzoek weerstand opriep, het is soms alsof men bang is van dat verleden. Over je plan om de stad elders te herbouwen: ik weet het niet. Ik vrees ook dat het een soort Disney wordt, tenzij het heel erg goed wordt uitgevoerd. Persoonlijk zou ik liever een aantal beeldbepalende gebouwen herbouwd zien worden binnen het centrum. Zoals de Schouwburg, de oude Bijenkorf en het oude Stadhuis. Daarmee zou ook het onrecht van hun sloop worden rechtgezet en ze voegen werkelijk iets toe aan de binnenstad.

    • mitchell says:

      Wat en ontzettend interessant verhaal. Als je hier ooit verder mee wilt gaan..mijn zegen heb je en ik zou alles wat ik heb laten vallen om je te helpen met zo’n prachtig project!

  12. Jan Reinhard (95jaar) says:

    Ik ben opgegroeid en geboren in Rotterdam en ik heb nog steeds heimwee naar het oude mooie Rotterdam. Alles was zo vertrouwd en ouderwets gezellig nu in moderne stad is er helemaal geen sfeer

  13. ineke says:

    Lange tijd leek het erop dat het Witte Huis en de Oude Haven zouden wijken voor een enorme verkeersrotonde……..

    Met links rijdend verkeer ?

  14. ineke says:

    Het is een zonde .In heel Nederland worden prachtige gebouwen afgebroken voor nieuw.Met nieuw is niets verkeerdMaar breek er geen historie voor af.Men ziet dat b.v. in Frankrijk niet.Het is jammer dat er in Nederland klaarblijkend de verkeerde mensen overgaan.

    • Danny says:

      Het gebeurt helaas nog steeds. Ik zit op dit moment in Istanbul en ook daar worden de mooiste oude panden gesloopt en vervangen door glazen torens of nog veel erger: nepversies van de originelen want ‘dat is zo lekker schoon en nieuw’.

  15. Ed says:

    Wat mij betreft kun je de naam W.G. Witteveen vergeten als het gaat om de naoorlogse “opbouw” van Rotterdam. Plannen voor verandering van de layout van de stad Rotterdam stammen al van ver voor de oorlog. Het centrumdeel had sowieso een ander uiterlijk gekregen dan het voor de oorlog had, daar kun je de plannen voor naslaan die gedocumenteerd zijn. Het nadeel voor de ontwikkelaars toen was dat het stuk dat eindelijk deels gebombardeerd en daarna verder doorgebrand is, voor die tijd zwaar verkrot en armoedig ook qua leefomstandigheden, in handen was van huisjesmelkers en speculateurs. Een situatie niet geheel anders dan de huidige. Dat remde de ontwikkelingsplannen en zou op z’n minst een zeer kostbare aangelegenheid worden. Als je de vooroorlogse plannen van Witteveen bekijkt dan zie je dat er spake was van de idee een organische stad te maken, motto: “de stad is geen machine en geen kunstwerk, maar een organisme”. Een stad waar mensen niet alleen werken maar ook moeten leven. De stad zou worden herbouwd in de vorm van een uitwaaierende palmboom met een centrale as die bij de Maas uitkwam. Daarmee zou de bereikbaarheid en doorstroom van het verkeer zeker gediend zijn, volgens de ontwerpers. Dat plan zou al gedurende de oorlog met medewerking en financiering van de Duitsers uitgevoerd hebben kunnen worden, de gemeente kwam via onteigening in het bezit van de grond die vrijkwam door het bombardement en alle privé dat nog bestond kwam zo in handen van de gemeente. Als je foto’s van vlak na het bombardement bekijkt is er inderdaad nog veel behuizing, er is zelfs een foto van een bakkerij die gewoon de dagelijkse werkzaamheden voortzette, deze is ook tegen de vlakte gegaan. Verder zijn er ook luchtfoto’s van na het bombardement waarin je ziet dat er, ondanks veel schade, grote delen gewoon overeind staan. Brandschade is anders dan bomschade. Witteveen kreeg in 1941 opdracht om zo snel mogelijk een wederopbouwplan te ontwerpen op basis van de nieuwe indeling zoals die er nu lag na de ontruiming, wat uiteindelijk mocht blijven staan waren gemeentegebouwen en banken, maar de uitvoer van plan Witteveen werd door interne strubbelingen met de gemeente zowel als met andere architecten die “modern” wilden bouwen een oneindige discussie, zoals zo vaak onder de politieke sfeer. Witteveen werd uiteindelijk zelfs beschuldigd van collaboratie met de Duitsers en aan de kant geschoven. Zijn assistent van Traa werd naar voren geschoven als de nieuwe architect en die heeft de plannen binnen een jaar geheel omgegooid, het Basisplan, nieuwe motto: functionaliteit ( naar het nieuwe bouwen ). “Een stad met een stralende toekomst, bevrijd van anachronismen, van sloppen en krotten, van hoge dichtheden en de vaak verstikkende vermenging van wonen, werken en verkeer”. Zo werd het centrum van Rotterdam een “zakelijke city”, een rechthoekig raster. Technocratie en zakelijkheid was het woord, bestuurlijke zone Coolsingel, administratieve zone Blaak, binnenscheepvaartzone Waterstad en een winkelzone Lijnbaan. Daarbuiten / omheen zou zich de burger / woonzone moeten ontwikkelen. De Coolsingel werd aangesloten op de Schiedamsedijk om zodoende een doorzichtas te maken waardoor schepen vanaf de Coolsingel zichtbaar zouden zijn. Klassieke gebouwen als b.v. Gerzon pasten niet in dit beeld en werden neergehaald. En zo werd er gebouwd, zakelijk, beton, bunkers, kantoren, weinig groen. Opmerkelijk tot in de negentiger jaren was dat de stad altijd wat open plekken hield, alsof er geen bestemming voor was en de stad daardoor nooit afgebouwd leek. Dat had een andere reden. Na de oorlog moest Duitsland in het kader van de “wiedergutmachung” zo lang bijdragen aan de opbouw van Rotterdam tot de stad weer bebouwd of volbouwd zou zijn. Die verplichting tot betalingen liep tot begin negentiger jaren, dus tot die tijd waren er de Kogpon projecten, open plekken die een secundaire bestemming kregen, zoals Pompenburg, het stuk open veld bij het Witte Huis etc. Na die periode is het bouwen met instemming van Opstelten als een waanzinnige begonnen, ook gebouwen die in de 60-er en 70-er jaren vol gemeentejubel gebouwd waren gingen daarmee ook tegen de vlakte en nu zijn we zover dat iedere vierkante meter volgepropt wordt met betonnen en glazen palen, daar zelfs historische stukken Rotterdam voor afgebroken zoals ook de Baan boven het hoofd hing waar 4 torenflats van 125 meter achter de Schiedamsedijk moesten komen maar … de recessie gooit het spreekwoordelijke roet in de eten. Daar komt nu dan wel de Cooltower, ondanks protesten en in eerste instantie met inspraak van de omwonenden, maar dat laatste is handig omzeilt door er een privèontwikkelingsproject van te maken. Een flat met een vergunning voor 100 meter hoog, die dan ineens 150 meter hoog mag worden omdat er een nieuwe financier bij gekomen is, te bouwen op een zompig stuk grond. En zo gaat een deel van Rotterdam dan weer ten onder aan de projectontwikkelaars, een privèproject waar de gemeente Rotterdam geen invloed op zegt te kunnen uitoefenen. En er is genoeg behoefte aan woonruimte maar dan vooral voor de lagere tot middenklasse in de ring rond het centrum en niet een elitisering van het centrum, dat verhoogt juist de woningnood in de omliggende ring omdat de huidige bewoners in het centrum weggejaagd worden en niet terug kunnen keren wegens de hoge huurprijzen. Daarnaast maakt de gemeente zelf via City Center Rotterdam reclame als business professional voor het verzorgen van woonruimte en diezelfde torens te vullen met expats waardoor de woonprijzen binnen afzienbare tijd helemaal de lucht in vliegen. Rotterdam heeft door de bouwwoede ( en de daardoor in het verschiet liggende glinstering van inkomsten ) nu weer een verdichting aan burgers in het centrum waardoor de infrastructuur flink ontregeld is omdat er aan de toestroom en ontsluiting van verkeer geen aandacht en ruimte is besteedt, het is wildgroei. Vandaar ook de eerdere, in mijn ogen terechte opmerking, dat het een eeuwigheid duurt voor je de stad door bent, mede door de ophoping van verkeer die ontstaat richting Zuid en bij het Kralingseplein bij het leeglopen van Rivium en helemaal doorwerkt langs de Maasboulevard tot in de stad. Dat het zogenaamde eigen karakter dat de gemeente voor Rotterdam nastreeft gepaard gaat met termen als Manhattan aan de Maas en panden met Amerikaanse namen zonder groen spreekt een eigen karakter wat mij betreft ook tegen, het wordt daardoor een beetje een kopiestad in het klein, Madurodisney aan de Maas. Dat het daarnaast panden zijn die zo’n beetje allen hetzelfde karakter hebben qua ontwerp, de schoenendozen, eventueel met t.o.v. elkaar verschoven schoendoosdelen, is iets wat ik nu onderhand ook wel gezien heb, weinig inspirerend. Op het moment is de gemeente bezig haar door de stad verspreide afdelingen te verplaatsen, ik neem aan naar “de Rotterdam” die ze tot nu niet gevuld krijgen, waardoor er weer meer extra leegstand ontstaat aan kantoorpanden in het centrum, het zakelijk centrum. Misschien dat dat weer wat mogelijkheden geeft voor leefbaarheid en leven in het centrum, een open karakter voor het voormalig postkantoor, popupstores en leuke initiatieven die uitbouwen naar de straat. om die gladde muren wat te breken, het wordt tijd dat de suits achter glazen wanden ingeruild worden voor terrassen met leven, maar dat is natuurlijk slechts mijn mening.

  16. jdekker says:

    Het is, denk ik, een ego probleem van bestuurders en architecten. Het is voor hen eenvoudig onverdraaglijk dat ze niet met iets “vernieuwends” komen. Het voortzetten van de stijl van een ander wordt als vernedering ervaren.

    • Danny Post says:

      Ik denk dat dat inderdaad een rol speelt. Ik heb dat de afgelopen 2 jaar aan den lijve ondervonden m.b.t. de historische Singelschool in Schiedam (staat artikel op de site). De gemeente wil per se zijn zin doordrijven en iets nieuws neerzetten ondanks verzet uit de buurt.

  17. Ed Steine says:

    Mooie blog met interessante discussie.
    Vol nostalgie en verlangen naar toen…. echter toen is er niet meer.
    Stadsvernieuwing kan helemaal geen kwaad en is meestal noodzakelijk.
    Helaas jammer dat dit niet met de huidige kennis is gedaan.
    Achteraf kijk je een koe meestal in z’n reet.
    De meeste slooppanden waren toentertijd vaak krotten, veel te klein en niet geschikt om economisch ‘verantwoord te renoveren’.
    En wat te denken van het explosief toenemende verkeer met parkeer problemen.
    Door de toenmalige woningnood was bouwen, bouwen en bouwen prioriteit nummer 1!!
    Hier is veel over te zeggen, zeker nu veel van die toenmalig nieuwbouw alweer gesloopt gaat worden. Men had e.e.a. met de huidige kennis van zaken anders aan kunnen pakken, gelukkig zie dat dit nu wel wordt toegepast in Zuid, Kralingen, Crooswijk en vele andere wijken. Ja, ik behoor tot de trotse groep welke alles mooier vindt worden in Rotterdam.

  18. bert schulp says:

    Het verbeterde wegenplan begon al in 1925/1930 met de aanleg van de verlengde Meent die een goeie oost-west verbinding moest worden en mogelijk werd nadat de Zandstraatbuurt was geslecht voor stadhuis en postkantoor.
    Na 14 mei 1940 was het devies: wég met die grachten en gezellige straatjes en kon men doorgaan met 4-baans wegen dwars door het centrum.
    Om d’r maar een paar te noemen : 1) Weena (vm diergaarde), 2) Adm. de Ruyterweg (vm Bosje gebied), 3) Vondelweg (vm Goudscheweg gebied), 3) Mariniersweg, 4) Groenendaal, 5) Westblaak/Blaak.

  19. rhea strik says:

    Beste Danny,

    Mijn vader is geboren op de boot (1924) die lag aan de Hertekade, zijn vader was schipper kapitein. Ik heb daar nog een foto van. Naar mijn eigen onderzoek hebben de bombardementen van de geallieerden na de duitsers eigenlijk nog meer schade aan het hart van de stad aangericht. Het is schokkend te zien dat de Hertekade eigenlijk na bombardement nog intact en wat er van geworden is. Iets in mij zegt dat de overwaaiende “vernieuwingsdrang” waar uit alles verklaard wordt mogelijk al van zeer hoge hand zo vooraf bepaald was. Ja dat zeg ik. Door de film “Hellstorm” ben ik een stuk wijzer geworden over hoe politiek en oorlogsvoering werkt en meer nog welke andere programma’s voorbij ons zicht (de burger) plaatsvinden. En er is goed aan verdiend zowel de oorlog als de wederopbouw- Lang leve het geld. Ja en iedereen de schouders eronder en men had werk… ja.. ja.. _ en toch .. het wringt. Een deel van de geschiedenis en de besluitvorming deugde niet. Welke jongens bepaalde deze nieuwe visie op de stad waren dat de bewoners? Geenszins.

  20. rhea strik says:

    Beste Danny,

    De foto van de Hertekade waarop heel duidelijk het kantoorpand van Janssen Booten NV te zien is en aan is de voorgevel vermeld is van de site af?
    Zou die weer even teruggeplaatst kunnen worden gezien mijn vorige reactie en het voorouderlijk onderzoek?
    Of kan ik het origineel ontvangen? Enig idee in welk jaar foto gemaakt is?

    Hartelijke groet,
    Rhea Strik

    • Danny Post says:

      De foto staat gewoon nog in het verhaal hoor, bij het kopje Opgeruimd staat netjes. Je moet even wachten totdat alle beelden geladen zijn. Dat duurt soms even, het zijn er veel in dit geval. Ik zal het artikel binnenkort actualiseren met nieuwe beelden. Ik weet niet uit welk jaar deze foto is, in ieder geval van na de oorlog. Vermoedelijk jaren vijftig.

  21. rhea strik says:

    Beste Danny en Jan Reinhart,

    Wat mooi Jan Reinhart dat je inmiddels 2 en half jaar geleden als 95 jarige kenner van deze ooit zo fraaie sfeervolle levendige oude stad, een reactie geeft.

    Ik heb een vraag voor jou: niet gebruikelijk op deze plek en toch zou ik hem graag stellen juist vanwege jouw gedenkwaardige leeftijd.

    Ben al tijden op zoek naar een rotterdammer die een naaimachinereparatie werkplaats/winkel had aan de Coolsingel in 1944. Hij heet Rinus van Steenderen en zijn vrouw Rica van Steenderen. Zou zo graag weten of iemand deze man of zijn winkel/werkplaats gekend heeft en hoe zijn leven verder gegaan is.

    Deze vraag is er omdat ik een bijzonder en persoonlijk oorlogsdokument heb ontvangen waarin hij samen met 6 andere mannen waaronder mijn vader een heel gedurfde aktie op touw zet. Alle mannen ben ik ruim 70 jaar na dato op het spoor gekomen behalve Rinus van Steenderen.

    Hij is rond de bevrijding teruggekeerd naar Rotterdam.

    Deze vraag leg ik aan je voor met hopelijk permissie van de webmaster.

    groet Rhea Strik

  22. Pingback: Kapot Rotterdam in de wederopbouw | Go with the Vlo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑