...

#tbt Liverpool tunnels go with the vlo

Gepubliceerd op 1 oktober, 2015 door Danny Post

0

Waar is de mol? In de tunnels onder Liverpool!

Onder de straten van Liverpool ligt een mysterieus labyrint van 200 jaar oude tunnels. Niemand weet waarom ze zijn gebouwd. Een team van vrijwilligers graaft de enorme gangen nu uit, in de hoop dat ze eens hun geheimen prijsgeven. Op deze Throwback Thursday spitten we door de geschiedenis van een verbluffend complex. 

Foto’s: Chris Iles/Friends of Williamson’s Tunnels

Vijftien jaar zweten ze nu al en het einde is nog lang niet in zicht. Toch zul je de vrijwilligers die ieder vrij uur opofferen aan het uitgraven van de Williamson’s Tunnels nooit horen vloeken. Ze zijn vastberaden om het eeuwenoude gangenstelsel onder de straten van de Britse stad Liverpool volledig in kaart te brengen. Ieder hoekje zullen ze blootleggen.

Liverpool ondergrondse tunnels licht

Welkom in de ondergrondse stad…

Liverpool tunnels uitgraven

Niet emmeren, maar doorpakken.

Liverpool tunnels opgraven onder de grond

Hier zou je een fantastisch feest kunnen geven.

Liverpool tunnels mannen

Terwijl boven het verkeer raast, wordt beneden keihard gewerkt.

Stug ploetert de groep vrijwilligers die merendeels uit oudere mannen en vrouwen bestaat en zich Friends of Williamson’s Tunnels noemt, door. In het spookachtige licht van hun lampen vullen ze honderden emmers met aarde en vuil en dragen ze die naar de oppervlakte. De tunnels zijn hun (geheime) leven geworden. Hoeveel jaren ze nog moeten? Hoeveel tunnels nog onontdekt zijn? Niemand die het met zekerheid kan zeggen.

Tunnelvisie
De Williamson’s Tunnels vormen het grootste raadsel van Liverpool. Tweehonderd jaar na de bouw is het nog steeds een vraagteken waar ze voor dienden. Het enige dat men zeker weet, is dat ze uit de koker komen van de excentrieke tabaksmagnaat en filantroop Joseph Williamson. Aan het begin van de negentiende eeuw stortte hij zich op het bouwen van tunnels in het district Edge Hill in Liverpool. Over het doel van zijn ondergrondse labyrint liet Joseph echter niets los. Ook nadien zijn er zijn nooit documenten gevonden die het antwoord gaven.

Liverpool tunnels lichtval

Heel af en toe valt er daglicht binnen.

Liverpool tunnels team vrijwilligers

Sommige tunnels liggen wel 15 meter onder de oppervlakte.

Liverpool tunnels vrijwilligers go with the vlo

Wie is de mol? Zij. En hij ook.

Natuurlijk zijn er genoeg theorieën. Sommigen speculeren dat Joseph lid was van een religieuze sekte en dacht dat het einde van de wereld nabij was. De tunnels moesten hem en zijn vrienden een veilig heenkomen bieden als de hel losbarste. Er wordt ook wel beweerd dat Joseph het project creëerde om de armen van Liverpool aan geld helpen. In plaats van ze een aalmoes in de hand te drukken, opende hij een soort zandsteenmijn waar de armen met een opgeheven hoofd ‘aan het werk’ konden. Om te voorkomen dat de bovenliggende bodem daarbij zou inzakken werden er tunnels gemetseld die de boel omhoog moesten houden.

Een speld in een molshoop
Al dat manische gegraaf leverde Joseph de bijnamen ‘the Mole of Edge Hill’ en ‘the Mad Mole’ op. Helaas verloerden de tunnels na zijn dood in 1840 snel. Buurtbewoners begonnen ze te gebruiken als dumpplaats voor hun rotzooi en toen dat zo begon te stinken (denk aan een potpourri van vuilnis, antieke drollen en verschraalde urine uit pispotten) werden de tunnels opgevuld, afgesloten en uiteindelijk grotendeels vergeten. Voor latere generaties kregen ze iets mythisch. Men wist dat ze bestonden, maar de exacte locaties waren in nevelen gehuld.

Liverpool tunnels Joseph Williamson

Eerdere generaties kenden Josephs tunnels wel, maar wisten niet hoe groot ze waren.

Liverpool tunnels trap

Waar deze trap naartoe leidt? Naar een gapende hoofdwond.

Liverpool tunnels magisch

Vocht en ouderdom creëerden biologische kunstwerkjes.

Williamson tunnels Liverpool

De Friends of Williamson’s Tunnels zijn niet uit de duisternis weg te slaan.

Les Coe, een van de oudste leden van de Friends of Williamson’s Tunnels vertelde tijdens een interview met de BBC: “Een heleboel mensen waren op de hoogte van het bestaan van de tunnels, maar verder ging het niet – ze wisten ervan of hadden er over gehoord. En daar bleef het bij. Wij besloten om naar ze te gaan zoeken.” Op een zomerse dag in 2001 trokken Les en enkele andere speurneuzen naar een locatie in Edge Hill waarvan ze vermoedden dat zich daar een tunnel moest bevinden. Met behulp van een graafmachine groeven ze voorzichtig in de grond en het was meteen raak. Ze stuitten op het dak van een oude kelder en maakten een gat. Voorzichtig lieten ze zich aan een harnas naar binnen zakken. De ruimte lag zo vol ontzettend met afval, dat het onmogelijk was om rechtop te staan. Niettemin stuiterden de mannen van vreugde. “Het was behoorlijk opwindend toen we die opening vonden,” herinnert Les zich.

Hoog, hoger, hoogst
Uiteindelijk zouden Les en de anderen op drie locaties in Edge Hill toegangen maken naar verschillende tunneldelen. Nu, vijftien jaar later, hebben ze hele stukken uitgegraven en schoongemaakt. Een hels karwei, maar tegelijkertijd een onvergetelijke ervaring. Zo moest de archeoloog Howard Carter zich gevoeld hebben toen hij in 1922 het graf van Toetanchamon ontdekte. Gaandeweg legden ze vergeten kelders bloot en tunnels die meerdere verdiepingen besloegen, soms met stenen trappen die naar dieper gelegen grotten leidden.

Liverpool tunnels plafond

Dat is nog eens een imposant plafonnetje.

Liverpool tunnels trap

Hoe lang de mannen erover deden om deze ruimte leeg te maken? Láng.

Liverpool tunnels graven go with the vlo

“Koekoek, mag ik zo een koekje bij mijn koffie?”

De hoogte van de tunnels duizelde het team, zegt de gepensioneerde winkelier Tom Stapledon, die al jaren nauw betrokken is bij de opgravingen. Ze bleken geen benauwde kruipruimte maar een kathedraal. Hij herinnert zich nog goed hoe ze metalen staven in de rotzooi duwden om zo te bepalen hoe hoog de tunnels en ruimtes waren. “Eerst ging er een staaf van drie meter in, maar die raakte de bodem niet. Erna werd er een poging gedaan een staaf van bijna vijf meter, weer niks. Pas toen er een staaf van zes meter werd gebruikt, raakte men de bodem.”

Pas op, hier graaf ik
Het uitgraven van de tunnels is niet zonder risico’s. Immers, boven de grond klopt het hectische hart van hedendaags Liverpool. Daarom moeten de vrijwilligers voor elke nieuwe richting die ze inslaan toestemming vragen aan de gemeente. In sommige gevallen krijgen ze die niet omdat het teveel gevaar oplevert. Dave Bridson, historicus en manager van het Williamson Tunnels Heritage Centre: “Er staan flats en andere dingen boven ons, dus we kunnen niet teveel graven.”

Liverpool uitgraven tunnels voorwerpen

Schatkamer. Mensen kieperden vroeger niet alleen de inhoud van hun kakdoos in de tunnels.

Liverpool tunnels bodemvondsten

Breekbaar verleden.

Liverpool tunnels pijp

Vroeger had ‘lekker pijpen’ een hele andere betekenis.

Liverpool tunnels popje

“Ik ben toch door zo’n aardige meneer opgegraven!”

Het puin dat ze uit de tunnels verwijderen stikt van de bijzondere objecten. Jampotten, flessen waar alles in zat van bier tot vergif, kamerpotten, keramische voorwerpen, dierenbeenderen en honderden kleipijpen, ze vertellen stuk voor stuk iets over het gewone leven in het oude Liverpool. “Het is een geschiedenisles,” stelt Tom Stapledon. Zijn favoriete vondst is een kopje dat werd uitgebracht ter gelegenheid van de kroning van koning Edward VII in 1902. Wanneer je het kopje tegen het licht houdt, verschijnt het gezicht van Edward in de bodem. Het is op een geraffineerde manier in het aardewerk verwerkt. “Ronduit prachtig,” verzucht Tom. “Ik geloof niet dat we nog een kopje zijn tegengekomen dat er zelfs maar op leek.”

We zweten door
Tijdens al die jaren onder de grond hebben de Friends of Williamson’s Tunnels genoeg tijd gehad om na te denken over de oorsprong van de tunnels. En wat blijkt? Hun theorie is weer heel anders dan de eerder genoemde speculaties. Dave Bridson denkt dat de tunnels van oorsprong gigantische putten in de aardbodem waren die door Joseph Williamson met bogen werden overdekt. Op die manier ontstond er boven de grond een vlak oppervlak waarop huizen gebouwd konden worden. Waardeloze stukken land veranderden in een klap tot ongelooflijke moneymakers. Als dat klopt, was die oude Joseph heel wat minder gek dan gedacht.

Liverpool Joseph Williamson tunnelcomplex

Onverwoestbaar. De tunnels overleefden al twee eeuwen.

Liverpool tunnels graven

Ook zo’n zin gekregen om een schep op te pakken en mee te graven?

Liverpool ondergrondse tunnels spullen

Zou Joseph vanaf zijn wolkje lachend toekijken omdat dit raadsel nog steeds niet is opgelost?

Maar het blijft gissen. Dave hoopt dat ze op een dag een stapel brieven en documenten van Joseph Williamson zullen vinden die het antwoord bevatten. “Een deel van me klampt zich vast aan die hoop,” zegt hij. Aan de andere kant zou het ook weer niet zo erg zijn als het raadsel nooit wordt opgelost. Het is juist dat element van het mysterie dat de vrijwilligers drijft om verder te spitten. In de tunnels, waar elke druppel water die door de bodem dringt een spookachtige echo veroorzaakt, wordt de fantasie maximaal geprikkeld. Wat wacht er nog achter die wand of onder die kelder? Tom Stapledon heeft zijn zinnen alweer gezet op het openen van een tunnel die onder een straat doorloopt. Hij vermoedt dat deze zal leiden naar een stel nieuwe ruimtes die nog niet zijn ontdekt. Nee, deze Liverpoolse mollen zijn nog lang niet uitgegraven.

Gefascineerd? Je kunt de vorderingen van de Friends of Williamson’s Tunnels volgen via hun website williamsontunnels.com. Wil je ze een financieel steuntje in de rug geven zodat ze kunnen doorgraven? Alle donaties zijn welkom!

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

Tags: , , , , ,


Over de auteur



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑