...

Vlo lit

Gepubliceerd op 27 februari, 2015 door Danny Post

1

Wat liggen ze er mooi bij

Voor de Victorianen was het de gewoonste zaak om dood op de foto te gaan. In zijn duistere nieuwe boek Beyond the dark veil verzamelde Jack Mord meer dan honderdtwintig post-mortemportretten. En wat blijkt? Voor de allerlaatste keer een kiekje nemen met je overleden zus of grootvader was niet alleen iets van de selfie-generatie. 

Foto’s met dank aan o.a.: The Thanatos Archive

De broertjes lijken er vermoeid bij te staan. Was het poseren zo boring dat één van de jongens in slaap sukkelde? Nee, hij is morsdood en staat rechtop in zijn kist. Welkom in de sinistere wereld van de Victoriaanse post-mortemfotografie. Meer dan honderd jaar geleden, toen foto’s nog een zeldzaamheid waren, was zo’n portret voor de nabestaanden vaak een allerlaatste kans om nog iets van hun overleden geliefde te hebben. En dus werden peuters die stierven aan tuberculose, moeders die het kraambed niet overleefden maar ook verkeersslachtoffers (zo’n paardenkoets kon verdraaid hard aankomen) met veel pijn en moeite in hun beste kleding gehesen, opgekalefaterd en uiteindelijk voor de lens gesleept. Lach eens naar het dode vogeltje…

Beyond the dark veil omslag

Het gotische boek Beyond the dark veil is niet voor tere zielen.

Beyond the dark veil meisje

Dark beauty. Je blijft naar deze schone eeuwige slaapster kijken.

Overleden jongetje en moeder en kind

Als moeder en kind stierven in het kraambed was een foto vaak het enige dat de vader nog had…

Memento mori
Voor 21e-eeuwers zoals wij die opgroeiden in een maatschappij die de dood het liefst zo ver mogelijk wegstopt, is Beyond the dark veil, Post mortem & mourning photography from The Thanatos Archive behoorlijk wennen. Meer dan tweehonderd pagina’s lang is het een komen en (heen)gaan van baby’s, kinderen, mannen en vrouwen in al hun overleden glorie. Toch raakt Beyond the dark veil je ook. Aangevuld met fraaie originele krantenartikelen, knipsels, overlijdensberichten en andere gotische rouwmemorabilia neemt het boek je mee op een reis door een fascinerend, ontroerend en bijna vergeten deel van onze geschiedenis.

Beyond the dark veil foto

In een tijdperk waarin de kindersterfte hoog was, grossierden ouders in dergelijke foto’s.

Moeder met dode dochter

Hartverscheurend tafereel. Een moeder wiegt haar dochtertje vaarwel.

Vermoord gezin Victoriaanse foto

Een volledig gezin uitgemoord? Dan riep de familie er ‘gezellig’ de fotograaf bij. Ongelooflijk, maar waar.

Beyond the dark veil rouw

“Waarom hebben we *snif* toch niet meer kiekjes van Cora gemaakt toen ze nog leefde?”

Meisjes op hun sterfbed

Zelfs de laatste flikkering in de ogen van twee stervende meisjes werd vastgelegd.

De foto’s zijn van een donkere, melancholieke schoonheid. Ze spreken van liefde, verlies, jonge levens die in de kiem gesmoord werden, moedige laatste uren (het boek bevat ook snapshots van mensen op hun sterfbed), verscheurde families en de diepte van de menselijke geest. En dan krijg je langzaam begrip voor het feit dat mensen dit deden. In een wereld die nog Facebook-, Twitter- en smartphone-loos was, waren de post-mortemfoto’s – hoe creepy ook – hun enige aandenken. Liet je ze niet maken dan was weg echt wég.

Broers dood Victoriaans

“Ik zou best een pilsje lusten maar ik ben te stijf om naar de koelkast te lopen.”

Dodenfoto's meisje en echtpaar

I see… posing dead people. Er werden allerlei trucs uitgehaald om ze zo elegant mogelijk af te beelden.

Victoriaanse huiskamer dode

In de houding. De lange belichtingstijd viel voor de achterblijvers niet mee.

Hart stil, ogen open
Auteur Jack Mord (what’s in a name?) selecteerde de unieke beelden uit zijn eigen archief. De Amerikaan verzamelt de morbide plaatjes al vele jaren en het is zijn missie om de wereld kennis te laten maken met dit oldskool fenomeen. Daarom startte hij in 2002 ook de online database Thanatos.net waar je nog veel meer van zulke beelden kunt bekijken, ruim 2300 om precies te zijn. De oudste stammen uit 1840. Maar een kleine zoektocht op internet levert nog talloze andere macabare matches op. Kennelijk boeien de Victoriaanse post-mortemfoto’s ons toch.

Victoriaanse dodenfoto's

Bij gebrek aan een kist werd opa gewoon omhoog gehouden. In onze tijd is zoiets niet meer voor te stellen.

Victoriaanse kinderen poseren met overleden zusje

Rarara, wie van deze kinderen is de Hemelpoort allang gepasseerd?

Victoriaanse dodenfotografie vrouw en man

This is Thriller… Sommige kiekjes hebben een hoog horrorgehalte. Anno 2015 zou de kist dichtblijven.

Overleden meisje met familie

Tijdens dit doodse thuisfeestje werd er op commando nog gelachen ook. Pijnlijk om te zien.

Victoriaanse post-mortemfoto's

Afscheid nemen bestond niet.

Victoriaans meisje met pop

Samen in de dood. Kinderen werden vaak afgebeeld met hun favoriete pop.

Fascinerendst zijn de portretten waarop de doden worden afgebeeld alsof ze nog levend zijn. Meestal ‘slapend’, maar soms ook met de ogen nog open en met de familieleden er gezellig omheen. In enkele gevallen zijn het alleen hun ingevallen wangen of verwondingen aan het gezicht die verraden dat deze personen al een tijdje geleden naar gene zijde verhuisden. Knap verborgen standaarden achter hen creëren de illusie dat ze rechtop zitten (of zelfs staan!). Ja, de Victorianen wisten hoe ze een Night of the living dead moesten organiseren.

Rouwselfies
Denk je nu ‘Ach dat was vroeger, gelukkig gebeurt dat niet meer’? Think again. Deze bizarre Victoriaanse traditie om met gestorven naasten te poseren lijkt de laatste jaren aan een heuse revival begonnen. Er duiken steeds meer selfies op van mensen die snel een laatste Twitpic schieten met grootmoeder voordat ze definitief in de grond verdwijnt. Lollig doen rond de kist is hot op social media. Bovendien worden er zelfs heuse uitvaartfeesten georganiseerd waarbij de dode het ijzig stille middelpunt vormt. Zo kleedden vrienden en familie van de neergeschoten Puerto Ricaanse bokser Christopher Rivera hem in 2014 in zijn beste bokskloffie en zetten ze hem in een boksring zodat ze nog even fijn met hem op de foto konden.

Victoriaanse dodenfotografie vrouw en man

“Wat fluister je papa? Dat ik verdomd ongepast bezig ben?”

Selfies met overleden grootmoeders

Even laten zien op social media hoe betrokken (en hot) je bent. Beschamend.

Dode bokser uitvaart

Ook na zijn overlijden bleef Christopher ijskoud chillen met zijn dierbaren.

Mae uitvaartdienst opgebaard

“Ik heb trek in een peuk.” Mae-Mae liet zich niet kisten door de dood. Eigenwijs tot het eind.

Mickey opgebaard uitvaart

Cheers! Mickey dronk nog een glaasje champie op de fatale afloop. Zo wilde ze het graag.

De dochters van de Amerikaanse partygirl Miriam ‘Mae-Mae’ Burbank parkeerden hun moeder datzelfde jaar tijdens haar rouwdienst aan een tafel, compleet met een biertje en mentholsigaret in de hand. Dit om te illustreren dat Mae-Mae altijd ‘full of life’ was. Maar wie echt uitpakte na haar overlijden was de stokoude socialite en filantroop Mickey Easterling uit New Orleans. Toen ook zij vorig jaar het tijdelijke voor het eeuwige verruilde, deed ze dat zoals ze altijd geleefd had: groots, camp en meeslepend. Volledig in de make-up, met een enorme roze boa om en een champagne flûte tussen de stijve vingers geklemd, liet de diva zich door haar dierbaren vaarwel zwaaien. Dat had ze lang voor haar dood zo laten vastleggen. Haar dochter Nanci Myke kon zich er wel in vinden: “Dit is een hele leuke manier om te zeggen ‘Het feest is voorbij’.” Hmmm, waren die Victorianen dan toch zo weird nog niet?

Beyond the dark veil, Post mortem & mourning photography from The Thanatos Archive
Jack Mord
Uitgeverij Last Gasp
ISBN 086719796X
Prijs: € 24,99

 

Overleden vrouw en man

Liefde is… de juiste belichting voor de ander uitkiezen. Mooi eerbetoon!

 

Deel dit artikel!
Facebooktwittergoogle_plusmail

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,


Over de auteur



One Response to Wat liggen ze er mooi bij

  1. Pingback: De Bruidsfoto des Doods | Go with the Vlo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Omhoog ↑